Rag\u0131p Zarakolu<\/b><\/p>\n
Cenevre Uluslararas\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 Film Festivali ve Forumu (FIFDH) h\u0131z\u0131n\u0131 kesmeden devam ediyor. Bu y\u0131l 13\u2019s\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirilen FIFDH, art\u0131k bir gelenek haline gelmi\u015f vaziyette. Ne T\u00fcrk bas\u0131n\u0131n\u0131n ne K\u00fcrt bas\u0131n\u0131n\u0131n bu \u00f6nemli olaya yer vermemesi b\u00fcy\u00fck bir eksiklik. \u0130nsan hangi filme, hangi tart\u0131\u015fmaya, hangi whorkshop\u2019a kat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131r\u0131yor. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn yak\u0131c\u0131 insan haklar\u0131 sorunlar\u0131 listede…<\/i><\/b><\/p>\n
Uluslararas\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 Film Festivali ve Forumu devam ededursun, Cenevre\u2019de bir Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 An\u0131t\u0131 yap\u0131ls\u0131n\/yap\u0131lmas\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131 alm\u0131\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 gidiyor. Bat\u0131 \u0130svi\u00e7re T\u00fcrk Dernekleri Federasyonu Ba\u015fkan\u0131 Celal Bayar Cenevre\u2019de Ermeni toplumunun Birle\u015fmi\u015f Milletler biti\u015fi\u011findeki Park Ariana\u2019da yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istedikleri an\u0131t ile ilgili a\u00e7\u0131klamada bulundu:<\/p>\n
\u201cBu an\u0131t\u0131n yeni dikilmesi istenen yerin stratejik bir yer oldu\u011funu \u015fayet b\u00f6yle bir \u015fey olursa bu durumun uluslararas\u0131 bir boyut kazanaca\u011f\u0131n\u0131, bir kere BM anla\u015fmas\u0131 1945 y\u0131l\u0131nda uygulamaya girmi\u015f, olay ise 1915 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015f oldu\u011fu iddia ediliyor dolay\u0131s\u0131yla bu istek yasa d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Ben bunu bir Ermeni provokasyonu olarak de\u011ferlendiriyorum, bu durumda diplomatlar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7ine girmeleri laz\u0131m hatta bu durumu Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Sekreteri\u2019ne kadar duyurmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n
Olay\u0131 Cenevre\u2019deki Ermeni diyasporas\u0131 y\u00f6netiyor, kanton h\u00fck\u00fcmetinin de bu konuda zay\u0131f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Cenevre\u2019deki Ermenilerin bu an\u0131t i\u00e7in 120 bin \u0130svi\u00e7re frank\u0131 yard\u0131mda bulunduklar\u0131n\u0131 da biliyoruz. \u00d6te yandan \u015funu da belirtmekte fayda g\u00f6r\u00fcyorum, ben onlara birlikte bir karde\u015flik an\u0131t\u0131 dikme teklifinde bulundum ancak ret cevab\u0131 ald\u0131m. An\u0131t\u0131n parkta dikilmek istendi\u011fi bir yerde Gandi\u2019nin bulundu\u011fu an\u0131t\u0131n arkas\u0131 oysa bu an\u0131t\u0131n Gandi\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcncelerine tamamen ters oldu\u011fu da bilinmektedir. Diplomasi bir an \u00f6nce harekete ge\u00e7meli sonra vakit \u00e7ok ge\u00e7mi\u015f olabilir diyorum.\u201d<\/p>\n
Celal Bayar, TC\u2019nin 3. Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n ayn\u0131 ismi ta\u015f\u0131yan torunu. 1960 darbesi s\u0131ras\u0131nda babas\u0131 Turgut Bayar Cenevre\u2019de konsolostu. O zamandan beri orada ya\u015far, petrol ticareti ile u\u011fra\u015f\u0131r. T\u00fcrkiye sosyetesinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130stanbul saraylar\u0131ndan birinde dillere destan bir d\u00fc\u011f\u00fcn yapm\u0131\u015ft\u0131. FIFDH festivalinde Nicolas Jallot\u2019un 2014 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131, \u201cGenocide Armenien: Le Spectre de 1915\u201d (Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131: 1915\u2019in Hayaleti) adl\u0131 filminin de g\u00f6sterimi yap\u0131ld\u0131. Son derece akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bir filmdi. Ve \u00f6zelli\u011fi, 1915 hakk\u0131nda art\u0131k Ermenilerin de\u011fil, T\u00fcrklerin konu\u015fuyor olmas\u0131yd\u0131. Elbette TC Konsoloslu\u011fu da davetli idi. Onlar ise, filmi izlemeden protesto etmeyi tercih ettiler. \u0130zlemedikleri bir filmin g\u00f6sterimini k\u0131nad\u0131lar. Bu a\u00e7\u0131klan\u0131nca salonda g\u00fcl\u00fc\u015fmeler oldu. Filmden sonra yap\u0131lan tart\u0131\u015fmada bendenizle, akademisyen Sevane Garibian ve \u0130ngiliz gazeteci Robert Fisk g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi a\u00e7\u0131klad\u0131k. Ben sunumumda tehcir haritas\u0131 da kulland\u0131m ve bunun \u00fczerinden soyk\u0131r\u0131m\u0131n 100 y\u0131l sonra co\u011frafyaya d\u00f6n\u00fc\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131klad\u0131m. Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 Charles Aznavur yapacakt\u0131 ama hastaland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gelemedi. Onun yerine, Atom Egoyan\u2019\u0131n, \u201cArarat\u201d filmindeki harika ba\u015f oyuncusu, ayn\u0131 zamanda festival j\u00fcrisinin ba\u015fkan\u0131 Arsine Hanc\u0131yan ve Le Temps gazetesinin d\u0131\u015f haberler \u015fefi Boris Mabillard a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131 yapt\u0131. Tart\u0131\u015fman\u0131n Moderat\u00f6r\u00fc ise, akademisyen ve yazar Vicken Cheterian\u2019d\u0131. (Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6kmesinden sonra Kafkasya\u2019da ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 konu alan kitab\u0131 yak\u0131nda Belge Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanacak).<\/p>\n
Sorular b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Ergenekoncu zihniyette bir vatanda\u015f\u0131m\u0131z, bizim uzman olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 as\u0131l kendisinin \u201ctarih\u00e7i\u201d oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, g\u00fcl\u00fc\u015fmeler aras\u0131nda, g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi \u201c\u00e7\u00fcr\u00fctt\u00fc\u201d, bir konsolosluk mensubu ise har\u0131l har\u0131l not tutmakla me\u015fguld\u00fc.<\/p>\n
Ertesi g\u00fcn Le Temps gazetesi (bu arada gazetenin Festivalin destek\u00e7ilerinden biri oldu\u011funu belirtelim), Celal Bayar\u2019\u0131n, Vicken Cheterian\u2019\u0131n ayn\u0131 gazetede \u015fubat ay\u0131nda yay\u0131nlanan ve neden Cenevre\u2019de bir soyk\u0131r\u0131m an\u0131t\u0131 gerekli oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayan yaz\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan yaz\u0131s\u0131na yer verdi. Bu arada benim ve Robert Fisk\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerine de yer ay\u0131rd\u0131. Bu \u00e7ok ilgin\u00e7 bir durumdu. \u00c7\u00fcnk\u00fc tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z filmde, Haydarpa\u015fa gar\u0131nda yap\u0131lan \u00e7ekimde konu\u015fan Hasan Cemal, soyk\u0131r\u0131m\u0131 k\u0131n\u0131yordu. (Ke\u015fke 2010 Nisan\u2019\u0131ndan beri Haydarpa\u015fa Gar\u0131\u2019n\u0131n merdivenlerinde 24 Nisan\u2019da tevkif olunup bir me\u00e7hule do\u011fru yola \u00e7\u0131kar\u0131lan Ermeni ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n portreleri ile anma eylemi ger\u00e7ekle\u015ftiren \u0130HD\u2019lilerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine de film yer verseydi. K\u00fc\u00e7\u00fck bir ele\u015ftiri.) Ki kendisi Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n torunudur. Hani \u015fu \u00fcnl\u00fc Talat-Enver-Cemal \u00dc\u00e7l\u00fc Cuntas\u0131 vard\u0131 ya: 1913 Bab\u0131ali darbesini yapan, ve Osmanl\u0131\u2019y\u0131 bir komplo ile 1. D\u00fcnya Davas\u0131na s\u00fcr\u00fckleyen ve 1915 Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an pa\u015falar\u0131m\u0131zdan birinin torunu. O soyk\u0131r\u0131m\u0131n tan\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu, kendi tarihi ile de y\u00fczle\u015ferek. TC\u2019nin 3. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n torunu ise, bir soyk\u0131r\u0131m an\u0131t\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordu, Bat\u0131 \u0130svi\u00e7re\u2019de ya\u015fayan T\u00fcrk toplumunun temsilcisi oldu\u011fu iddias\u0131 ile. Tabii buna \u00f6nce Cenevre\u2019de ya\u015fayan ister T\u00fcrk ister ba\u015fka k\u00f6kenden olsun T\u00fcrkiyeliler tepki koydu. \u201cO bizim ad\u0131m\u0131za konu\u015famaz\u201d diye.<\/p>\n
Dede Bayar, 1914 Bat\u0131 Anadolu Rum tehcirinin mimarlar\u0131ndan biri idi, bir Te\u015fkilat\u0131 Mahsusa eleman\u0131 olarak. Hat\u0131ralar\u0131nda 1.5 milyon Rum\u2019u yerinden yurdundan ettikleri ile \u00f6\u011f\u00fcn\u00fcr. Ne tesad\u00fcf ise, 1955 6-7 Eyl\u00fcl \u0130stanbul az\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 hedef alan pogrom s\u0131ras\u0131nda da Cumhurba\u015fkan\u0131 idi. \u0130ki torun. \u0130ki fakl\u0131 tav\u0131r. Biri insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar\u0131 sahipleniyor ve bu miras\u0131 reddediyor. Di\u011feri ise, bunlar\u0131 sahipleniyor ve kabullenip savunuyor.<\/p>\n