{"id":33299,"date":"2015-02-02T02:29:27","date_gmt":"2015-02-02T07:29:27","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299"},"modified":"2015-02-02T02:29:27","modified_gmt":"2015-02-02T07:29:27","slug":"kurt-hareketi-1915-konusunda-resmi-tarihin-sablonculugundan-siyrilamadi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299","title":{"rendered":"\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/26\/emre-can-daglioglu\"><b>Emre Can Da\u011fl\u0131o\u011flu<\/b><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 konu edildi\u011finde, \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma konusu da, K\u00fcrtlerin soyk\u0131r\u0131mdaki rol\u00fc. Adnan \u00c7elik ile Nam\u0131k Kemal Din\u00e7\u2019in Diyarbak\u0131r ve \u00e7evresindeki K\u00fcrtlerin 1915 Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019na dair haf\u0131zalar\u0131na y\u00f6nelik s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan ve \u0130smail Be\u015fik\u00e7i Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan bas\u0131lan \u2018Y\u00fcz Y\u0131ll\u0131k Ah! Toplumsal Haf\u0131zan\u0131n \u0130zinde 1915 Diyarbekir\u2019 kitab\u0131, bu konuda \u00f6nemli bir kaynak olacak. H\u00e2lihaz\u0131rda Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019na dair K\u00fcrt siyaset\u00e7ileriyle r\u00f6portajlar\u0131ndan olu\u015fan \u2018Y\u00fcz Y\u00fcze\u2019 belgeseli \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan tarih\u00e7i Nam\u0131k Kemal Din\u00e7\u2019le, yeni \u00e7\u0131kan kitaplar\u0131 ve Tarih Vakf\u0131\u2019nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u2018Toplumsal Haf\u0131zan\u0131n \u0130zinde 1915 Diyarbekir ve K\u00fcrtler\u2019 sunumu \u00fczerine konu\u015ftuk. <\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Diyarbak\u0131r \u00e7evresindeki K\u00fcrtlerin 1915\u2019e dair haf\u0131zalar\u0131na y\u00f6nelik s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapt\u0131n\u0131z. K\u00fcrtler nas\u0131l hat\u0131rl\u0131yorlar 1915\u2019i?<\/b><\/p>\n<p>\u00d6ncelikle b\u00f6yle bir olay\u0131 tarihsel ba\u011flam\u0131 i\u00e7erisinde ele almadan sadece s\u0131n\u0131rl\u0131 bir co\u011frafya ve bir toplumsal grup \u00fczerinden de\u011ferlendirmenin s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131na dikkat \u00e7ekmek isterim. Nihayetinde 1915 Soyk\u0131r\u0131m\u0131, \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir co\u011frafyada ve merkezi bir irade \u00fczerinden hayata ge\u00e7irildi. K\u00fcrtlerin anlat\u0131lar\u0131nda da bazen a\u00e7\u0131ktan bazen \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir \u015fekilde bu merkezi iradeye i\u015faret ediliyor. Mesela, 1915\u2019i tan\u0131mlarken K\u00fcrtlerde en yayg\u0131n tan\u0131m, \u2018ferman\u2019 veya \u2018ferman-\u0131 filehan\u2019d\u0131r. Ferman, padi\u015fah\u0131n emri ve devletin iradesi anlam\u0131na geliyor. K\u00fcrdistan\u2019\u0131n her yerinde kullan\u0131l\u0131yor. \u0130kincisi, bu ferman\u0131n askerlerin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde tellallarla duyuruldu\u011fu, kaymakamlara h\u0131zl\u0131ca iletildi\u011fi ve \u00e7ok yayg\u0131nca da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Devletin \u201cHerkes bu olaya i\u015ftirak edecek\u201d bask\u0131s\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Asl\u0131nda bu \u015fekilde katliamlara dair devlet karar\u0131na vurgu yap\u0131l\u0131yor. Yani K\u00fcrtlerden \u201ckendi Ermenilerini\u201d \u00f6ld\u00fcrmelerini istedi\u011fini, \u00f6ld\u00fcrmezlerse Ermenilerin ba\u015f\u0131na gelen ak\u0131betin onlar\u0131 bekledi\u011fi tehdidini yapt\u0131klar\u0131 anlat\u0131l\u0131yor. Bu \u00e7er\u00e7evede, \u00f6ld\u00fcrmeleri me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u0130slamiyet\u2019in s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Ermeni \u00f6ld\u00fcrenin cennete gidece\u011fine dair yayg\u0131n bir anlat\u0131 da var. Yani bir yandan zor ve tehdit kullan\u0131l\u0131rken, di\u011fer yandan r\u0131zan\u0131n imal edilmesi i\u00e7in din devreye sokuluyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>K\u00fcrtler 1915\u2019te kendi rollerini nas\u0131l a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar?<\/b><br \/>\nSoyk\u0131r\u0131m\u0131n ya\u015fanmas\u0131nda ana akt\u00f6r ve fail olarak hep devletin rol\u00fcne vurgu yap\u0131ld\u0131. 1915\u2019i tan\u0131mlarken de, olaylar\u0131n geli\u015fimindeki hik\u00e2yeleri anlat\u0131rken de, bu vurguyu g\u00f6r\u00fcyoruz. Devletin bu rol\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeden, direkt K\u00fcrtlerin rol\u00fcn\u00fc konu\u015fmaya ba\u015flarsak, bir \u015feyleri es ge\u00e7mi\u015f oluruz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Siz nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz bu durumu?<\/b><br \/>\nGenel anlamda, bu olay\u0131n devletin karar\u0131yla ve tek tip bir toplum ve mek\u00e2n yaratmak i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklarda, 19. y\u00fczy\u0131lda devlet merkezile\u015fme politikalar\u0131yla ciddi bir h\u00e2kimiyet kuruyor. 1848\u2019de beylik sistemi tasfiye ediliyor, sonras\u0131nda Hamidiye Alaylar\u0131 kuruluyor. Di\u011fer alanlarda da, devlet t\u00fcm kurumlar\u0131yla o b\u00f6lgede yeniden tesis ediliyor. Merkezile\u015fmeye kar\u015f\u0131 isyanlar \u00e7\u0131ksa da, 1915\u2019e gelirken, devletin bu b\u00f6lgede tam anlam\u0131yla h\u00e2kim oldu\u011funu g\u00f6rmek gerekiyor. Dolay\u0131s\u0131yla devlet, bu b\u00f6lgede h\u00e2kimiyet kuramam\u0131\u015f, a\u015firetler ba\u015f\u0131na buyruk hareket ediyor alg\u0131s\u0131 tarihsel olarak yanl\u0131\u015f. B\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerde, insanlar\u0131n yan\u0131ndaki Ermeni\u2019yi bir anda \u00f6ld\u00fcrmeye ba\u015flamas\u0131 i\u00e7in ba\u015fka bir irade gerekli zaten.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Dolay\u0131s\u0131yla \u2018K\u00fcrtlerin rol\u00fc\u2019 kavram\u0131 yanl\u0131\u015f m\u0131? <\/b><br \/>\nEvet, bu konuya dair baz\u0131 yanl\u0131\u015flar var. Etnisite olarak K\u00fcrtl\u00fckten bahsedebiliriz elbette ama kimlik olarak insanlar kendilerini K\u00fcrtl\u00fck \u00fczerinden de\u011fil, daha \u00e7ok din \u00fczerinden ifade ediyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>B\u00f6lgedeki di\u011fer gruplar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 da M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k \u00fczerinde mi tan\u0131mlan\u0131yor?<\/b><br \/>\nKar\u015f\u0131m\u0131zda \u00e7ok heterojen bir b\u00f6lge var. Diyarbak\u0131r\u2019daki y\u00f6netici tabaka da bu anlamda b\u00fcy\u00fck \u00e7e\u015fitlilik arz ediyor. \u00d6rne\u011fin Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n k\u00f6kl\u00fc ailelerinden \u0130skenderpa\u015fazadeler \u00c7erkes\u2019dir, T\u00fcrkmen k\u00f6kenli bir\u00e7ok y\u00f6netici aile var. Dolay\u0131s\u0131yla katliamlara mobilizasyonun \u0130slam \u00fczerinden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kitlenin katliamlara kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kla sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylememiz gerekir. T\u00fcm bunlara ra\u011fmen, etnik olarak K\u00fcrtler, bu katliamlara ciddi anlamda m\u00fcdahil oldular.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>D\u00f6nemin okumas\u0131 i\u00e7in yerel akt\u00f6rlere mi bakmak gerekir?<\/b><br \/>\nGrup bilincinin o d\u00f6nemde geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, K\u00fcrtlerin dahlini yerel akt\u00f6rler \u00fczerinden okumak gerekir. D\u00f6nemin \u00f6nde gelen ailelerinin \u00e7o\u011funun devlet politikas\u0131na eklemlenerek, katliamlara ortak oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu akt\u00f6rler de kendi i\u00e7erisinde kat\u0131l\u0131mda ve kat\u0131l\u0131ma sevk eden sebeplerde farkl\u0131l\u0131klar arz ediyor. Bir yanda, kendi k\u00f6y\u00fcndeki Ermenileri \u00f6ld\u00fcr\u00fcrken, ka\u00e7\u0131rabildi\u011fi kadar Ermeni\u2019yi saklayan ve koruyan a\u011falar var, di\u011fer yandan, Ermenilerin m\u00fclk\u00fcne konmak i\u00e7in onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrenler de. Dolay\u0131s\u0131yla fail durumunu da birbirinden ay\u0131rt etmek gerekir. Anlat\u0131larda, fail olarak en \u00e7ok \u00f6ne \u00e7\u0131kanlar, a\u011falar, beyler ve \u015feyhler oluyor. Elbette ki, b\u00fct\u00fcn a\u011falar, beyler ve \u015feyhler de\u011fil. \u00d6zellikle Ermenileri kurtaran \u015feyhler \u00e7ok anlat\u0131l\u0131yor. Mardin\u2019de \u015eeyh Fethullah, Diyarbak\u0131r\u2019da \u015eeyh Said ve daha ba\u015fka ki\u015filerin kar\u015f\u0131 fetvalar yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor. Diyarbak\u0131r \u015fehir e\u015fraf\u0131n\u0131nsa bu katliamlarda bizzat organizat\u00f6r rol\u00fcn\u00fc oynad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor. Pirin\u00e7\u00e7izadeler, Yasinzade \u015eevki Ekinci ve \u015eeref Ulu\u011f gibi\u2026 Anlat\u0131larda \u00f6n plana daha \u00e7ok Diyarbekir\u2019in y\u00f6netici elitleri \u00e7\u0131ksa da, s\u0131radan insanlar\u0131n da katliamlara d\u00e2hil oldu\u011funa, bazen dini fanatizm bazen de mal-m\u00fclk edinmek kayg\u0131s\u0131yla \u00f6ld\u00fcrmelere i\u015ftirak etti\u011fine dair yayg\u0131n anlat\u0131lar var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>T\u00fcrkiye\u2019de 1915\u2019i en \u00e7ok K\u00fcrtler hat\u0131rl\u0131yor diyebilir miyiz?<\/b><br \/>\nHer \u015feye ra\u011fmen, Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n y\u00fczde 30\u2019unu olu\u015fturan bir kimli\u011fin tamam\u0131yla yok edilmesinden bahsediyoruz. Ayr\u0131ca di\u011fer b\u00f6lgelerden Diyarbekir \u00fczerinden ta\u015f\u0131nan tehcir kafileleri de var. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir katliamdan bahsediyoruz. \u00d6ld\u00fcr\u00fclen insanlarla y\u0131llarca bir arada ya\u015fam\u0131\u015f insanlarda, bu yok edili\u015f, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir yaraya yol a\u00e7\u0131yor. Aradan d\u00f6rt nesil ge\u00e7mesine ra\u011fmen, olaylar \u00e7ok canl\u0131 bir \u015fekilde hat\u0131rlan\u0131yor ve anlat\u0131l\u0131yor. Fatma M\u00fcge G\u00f6\u00e7ek, Agos\u2019la yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portajda T\u00fcrkler ve Ermenilerin 1915\u2019i nas\u0131l hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131rken diyor ki, \u201cT\u00fcrklerde bu olaya dair bir haf\u0131za yokken, Ermeniler bunu daha d\u00fcn olmu\u015f gibi anlat\u0131yorlar.\u201d Saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131za dayanarak s\u00f6yl\u00fcyorum ben de, Ermeniler 1915\u2019i nas\u0131l d\u00fcn olmu\u015f gibi hat\u0131rl\u0131yorsa, K\u00fcrtler de ayn\u0131 \u015fekilde hat\u0131rl\u0131yorlar. Dinledi\u011fimiz bir\u00e7ok hik\u00e2yede K\u00fcrtler 1915\u2019i sanki d\u00fcn ya\u015fanm\u0131\u015f gibi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla anlatt\u0131lar. Biri, \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in unutam\u0131yor, di\u011feri bu \u00f6ld\u00fcrmelere d\u00e2hil oldu\u011fu veya tan\u0131kl\u0131k etti\u011fi i\u00e7in. G\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir\u00e7ok insan, atalar\u0131n\u0131n \u201cBunlar\u0131 unutmayaca\u011f\u0131m\u201d diye s\u00fcrekli anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bir \u015fekilde travma ya\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Bu haf\u0131za neden bu kadar canl\u0131?<\/b><br \/>\nK\u00fcrtlerde bu haf\u0131zan\u0131n kesintiye u\u011framadan y\u00fcz y\u0131ld\u0131r devam etmesinin bir\u00e7ok farkl\u0131 sebebi var. Bence bu s\u00fcreklilikte \u00fc\u00e7 temel hususun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir. Birincisi, haf\u0131zan\u0131n mek\u00e2nla kurdu\u011fu ili\u015fki. Olaylar\u0131n mek\u00e2na i\u015flemi\u015f olmas\u0131, haf\u0131zan\u0131n devam etmesinde rol oynuyor. Mek\u00e2n\u0131n bir\u00e7ok yerinde Ermenilerin yo\u011fun olarak ya\u015famas\u0131, bunun sebeplerinden biri. K\u00f6y, yayla ve hatta ev isimleri, Ermenilerle an\u0131l\u0131yordu zaten. Yerle\u015fim isimlerinin iadesini istiyoruz dedikleri yerlerin bir\u00e7o\u011funun ad\u0131, Ermenice asl\u0131nda. Ayn\u0131 zamanda, Ermenilerin kafileler halinde belirli yerlerde \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri, oralar\u0131n \u00f6ld\u00fcrme mekan\u0131 olarak haf\u0131zaya i\u015flenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f. Kitap kapa\u011f\u0131nda \u00c7\u00fcng\u00fc\u015f\u2019teki d\u00fcdenin foto\u011fraf\u0131 var. O d\u00fcdenin hik\u00e2yesini o b\u00f6lgedeki herkes biliyor. Biz, g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmak i\u00e7in minib\u00fcsle oraya giderken, \u015fof\u00f6r, \u201c1915\u2019te Ermenileri \u00f6ld\u00fcr\u00fcp buraya att\u0131lar\u201d diyebiliyor. Kayseri\u2019deki K\u00fcrt yerle\u015fimi olan Sar\u0131z \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015fmede, Sar\u0131z\u2019da Ermenilerin \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcp Cancan diye bir kuyuya at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylendi. T\u0131pk\u0131 d\u00fcden, \u00c7ermik\u2019teki Lana Gavuran veya Lice\u2019deki Kuna Rom\u00ee gibi bir \u00f6ld\u00fcrme mek\u00e2n\u0131 oras\u0131 da\u2026 Oralarda ne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hat\u0131rlan\u0131yor. \u0130kincisi ise hik\u00e2yelerdeki yo\u011fun \u015fiddet. Bu \u015fiddet anlat\u0131lar\u0131 \u00f6zellikle kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine odaklan\u0131yor. \u00d6yle b\u00fcy\u00fck bir \u015fiddet ya\u015fanm\u0131\u015f ki, insanlar g\u00f6rd\u00fcklerini unutamam\u0131\u015flar. \u00d6rne\u011fin, yeni do\u011fmu\u015f bir bebe\u011fin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi \u00fczerine en az be\u015f farkl\u0131 \u015fiddet hik\u00e2yesi dinledik ve bu hik\u00e2yeler, burada anlatamayaca\u011f\u0131m kadar yo\u011fun \u015fiddet i\u00e7eriyor. Ayn\u0131 zamanda, inan\u00e7 itibar\u0131yla, kendisini savunamayacak durumda olanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi de ac\u0131ma ve utanc\u0131 art\u0131r\u0131yor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc sebep de Ermenilerle uzun ortak ge\u00e7mi\u015f. Ayn\u0131 co\u011frafya ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc birlikte yaratm\u0131\u015f iki halktan bahsediyoruz. Bu sebeple, \u201cErmeniler gittikten sonra buralar \u00e7orakla\u015ft\u0131\u201d anlat\u0131s\u0131 \u00e7ok yayg\u0131n. Ahmet T\u00fcrk, Derik\u2019i anlat\u0131rken bu c\u00fcmleyi kulland\u0131 veya \u00c7\u00fcng\u00fc\u015f\u2019\u00fcn terk edilmi\u015fli\u011fi buna ba\u011flan\u0131yor. B\u00f6yle bir ortak tarihin kesintiye u\u011framas\u0131n\u0131n haf\u0131zada ger\u00e7ekten yeri var. Ayr\u0131ca ekonomik olarak b\u00fcy\u00fck darbe yenmi\u015f. Y\u00fcz y\u0131ld\u0131r belini iktisadi anlamda do\u011frultamam\u0131\u015f olmak da bunda pay sahibi. Son olarak \u015funu da ekleyeyim, bug\u00fcn K\u00fcrtler, 1915\u2019i utan\u00e7 ve vicdan azab\u0131yla hat\u0131rlarken, bunu kendi m\u00fccadeleleriyle ili\u015fkilendiriyorlar. Bireysel haf\u0131zan\u0131n kolektif haf\u0131zaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, son 30 y\u0131ldaki K\u00fcrt m\u00fccadelesiyle, K\u00fcrtlerin ma\u011fduriyetlerini Ermenilerin y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce ya\u015fad\u0131klar\u0131na benzetmesiyle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 1960\u2019lara kadar Ermenileri nas\u0131l \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6vg\u00fcyle anlatan insanlar\u0131n oldu\u011funu dinledik, ancak bug\u00fcn b\u00f6yle bir \u00f6rnek yok. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, bahsetti\u011fim siyasi konjonkt\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Bu haf\u0131za, K\u00fcrt siyasi hareketinin bu konuyla y\u00fczle\u015fmesine nas\u0131l yans\u0131yor?<\/b><br \/>\nK\u00fcrtlerin y\u0131llard\u0131r bildi\u011fi bu ac\u0131, 90\u2019larda itibaren d\u0131\u015fa vurulmaya ba\u015flad\u0131. Siyasi hareketin bunun daha gerisinde oldu\u011fu muhakkak. K\u00fcrt hareketi, genel olarak enternasyonalizmi \u00f6n plana \u00e7\u0131karsa da, bu meseleye \u00f6zel bir tav\u0131r geli\u015ftirmemi\u015fti. Kendi ajandas\u0131nda di\u011fer sorunlar\u0131n gerisinde b\u0131rakt\u0131 diyebiliriz. Bug\u00fcn ise T\u00fcrkiye\u2019de bu mesele daha fazla g\u00fcndeme geldik\u00e7e, yani olu\u015fan toplumsal haf\u0131za dile gelmeye ba\u015flad\u0131k\u00e7a ve bu konudaki birikim artt\u0131k\u00e7a, siyasi hareket de bundan a\u00e7\u0131k\u00e7a etkileniyor. Toplumsal haf\u0131zan\u0131n siyaseti itekledi\u011fini s\u00f6yleyebilirim. Burada siyasi hareketlerle toplumsal haf\u0131zan\u0131n ili\u015fkisine genel olarak bak\u0131lmal\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de siyaset, \u00e7o\u011funlukla toplumu y\u00f6nlendiren ve topluma bask\u0131 yapan g\u00fc\u00e7 olarak yer al\u0131yor. K\u00fcrt siyaseti a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise bunun tersinden de i\u015fledi\u011fi s\u00f6ylenebilir. K\u00fcrt siyasi hareketinin toplum \u00fczerindeki bask\u0131 g\u00fcc\u00fc kadar, K\u00fcrt toplumunun da siyasi harekete bask\u0131 g\u00fcc\u00fc var. Son d\u00f6nemde, PKK\u2019nin \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerinden Mustafa Karasu\u2019nun \u2018Ermeni lobisi\u2019 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda da ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor bu. Toplumsal haf\u0131zan\u0131n etkisiyle Sivas\u2019ta Ermenilerle kurdu\u011fu ili\u015fkiyi hat\u0131rlayarak a\u00e7\u0131klama yap\u0131yor. Ancak yine de handikap \u015furada a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor. K\u00fcrt siyasi hareketini y\u00f6nlendirenler, taban kadar meseleyi bilmiyor. Dolay\u0131s\u0131yla onlar da tabandan yeni yeni \u00f6\u011freniyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>K<\/b><b>\u00fcrt toplumu, o lider kadrodan daha iyi durumda m\u0131?<\/b><br \/>\nToplum, bu i\u015fin farkl\u0131 bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc biliyor, daha insana dair hik\u00e2yelerle konu\u015fuyor. Dolay\u0131s\u0131yla siyasi motivasyon \u00fczerinden bakmad\u0131\u011f\u0131ndan, siyaseten bunun maliyetini de d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor ve insani duygularla bunu mahk\u00fbm ediyor. K\u00fcrt hareketinin teredd\u00fctl\u00fc, \u00e7ekingen hareket etmesinde siyasi motivasyonun etkileri bariz g\u00f6r\u00fclebiliyor. Kitab\u0131 birlikte yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z Adnan \u00c7elik\u2019in s\u00f6zleriyle s\u00f6ylersem \u201cHakikat ancak s\u00f6yledi\u011fin \u015feyin maliyetini hesap etmeden dile geldi\u011finde hakikat olabiliyor.\u201d Ayr\u0131ca K\u00fcrt hareketinin 1915 Soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir. T\u00fcrkiye\u2019de siyaset yapan sol cenah, K\u00fcrt hareketi de buna d\u00e2hil, resm\u00ee tarih okumas\u0131n\u0131n etkisinde kalm\u0131\u015f, Ermeni meselesinde ise bu \u00e7ok daha bariz ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu tarih okumas\u0131nda, 1915 Soyk\u0131r\u0131m\u0131 yer almaz. Dolay\u0131s\u0131yla, tarih okumas\u0131 yap\u0131l\u0131rken, buna yer a\u00e7ma ve bu meseleye hak etti\u011fi \u00f6nemi verme zorunlulu\u011fu var. K\u00fcrt siyasi hareketi, bunu yeni yeni yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu y\u00fczden, bundan sonra de\u011fi\u015fecektir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ancak mevcut durumuyla tarihten s\u0131n\u0131fta kalma hali s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Siyasi a\u00e7\u0131dan, soyk\u0131r\u0131m\u0131n faturas\u0131 K\u00fcrtlere \u00e7\u0131kar\u0131lacak diye mi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar?<\/b><br \/>\nBu konuda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, baz\u0131 K\u00fcrtlerin 1915\u2019e dair fatura bize kalacak kayg\u0131s\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Bu, bir taraftan yersiz, bir taraftan da hakl\u0131 bir korku. Devlet dilinde bu vurgu, Talat Pa\u015fa\u2019dan beri g\u00f6zlenen bir \u015fey. Talat Pa\u015fa, Almanya\u2019ya ka\u00e7t\u0131ktan sonra yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada, Ermenileri K\u00fcrtlerin \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor. Zira devlet, bu konuda s\u0131k\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a su\u00e7u ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00fczerine atmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve d\u00fc\u015f\u00fcnecektir. Meclis\u2019te bu ba\u011flamda bir a\u00e7\u0131klamay\u0131 Yusuf Hala\u00e7o\u011flu bile yapm\u0131\u015ft\u0131. Devlet akl\u0131n\u0131n ink\u00e2rc\u0131l\u0131\u011f\u0131, su\u00e7u K\u00fcrtlerin \u00fczerine atmaya y\u00f6nelik de \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu y\u00fczden, K\u00fcrtlerin kayg\u0131s\u0131 hakl\u0131 diyorum. Di\u011fer taraftan yersiz bir kayg\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrtlerin kolektif haf\u0131zas\u0131, bu yap\u0131lanlar\u0131 mahk\u00fbm ediyor. Y\u00fczle\u015fme konusunda samimiyet ger\u00e7ekten \u00f6nemlidir. K\u00fcrtler, \u00f6zellikle kad\u0131nlar, dinledikleri ac\u0131 dolu hik\u00e2yeleri a\u00e7\u0131k\u00e7a anlatmaktan \u00e7ekinmiyorlar. Samimiyetle reddedilen ve utan\u00e7la \u00f6z\u00fcr dilenen bir konudan ka\u00e7man\u0131n gere\u011fi yok, zaten b\u00f6yle bir yol da yok. Art\u0131k K\u00fcrt siyasetinin ana akt\u00f6rlerinin de bundan ka\u00e7mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Y\u00fczle\u015fme konusunda kat edilen yol b\u00fcy\u00fck diyebilir miyiz?<\/b><br \/>\n\u00d6yle bir \u015fey s\u00f6yleyemeyiz. G\u00fcnl\u00fck ya\u015famda, Ermenilere, S\u00fcryanilere ve M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Ermenilere y\u00f6nelik ayr\u0131mc\u0131l\u0131k pratikleri maalesef devam ediyor. Bunu g\u00f6z ard\u0131 edemeyiz. \u00d6zellikle M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Ermeniler, kimlik aray\u0131\u015flar\u0131nda d\u0131\u015fland\u0131klar\u0131na dair rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade ediyorlar. \u00d6rne\u011fin, Ermeniler i\u00e7in halen fileh deniliyor. Fileh, kelime olarak topra\u011f\u0131 i\u015fleyen anlam\u0131na gelen fellahtan geliyor. Lakin k\u00f6ken olarak her ne kadar emek\u00e7i anlam\u0131 olsa da, kullan\u0131m\u0131 g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda \u00e7o\u011funlukla a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 anlam i\u00e7eriyor. Bug\u00fcn art\u0131k bu kelimeyi kullanmak ay\u0131pt\u0131r. Y\u00fczle\u015fmeyi g\u00fcndeme getiren K\u00fcrtlerin bu kelimeyi art\u0131k kullanmamas\u0131 gerekir. Bu, \u00e7ok ciddi bir sorun olarak, hem de daha geni\u015f K\u00fcrt kitlesini ilgilendiren bir sorun olarak \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor. \u00d6te taraftan, K\u00fcrt hareketinin bu y\u00f6nde \u00f6nc\u00fcl rol oynamaya ba\u015flamas\u0131, \u00f6z\u00fcr dilenmesi veya bu meselenin g\u00fcndeme ta\u015f\u0131maya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, g\u00fcven ortam\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Bir\u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015fmede, \u201cBuras\u0131 Ermenilerin, S\u00fcryanilerin ve bizim ortak vatan\u0131m\u0131zd\u0131r\u201d denmesi \u00e7ok \u00f6nemli.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>El konulan topraklarla ilgili bak\u0131\u015fta nelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131n\u0131z?<\/b><br \/>\nToprak meselesine dair yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmada \u015funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Topraklar\u0131 K\u00fcrtler alsalar da, toprak payla\u015f\u0131m\u0131 devletin g\u00f6zetiminde ve kontrol\u00fcnde yap\u0131lm\u0131\u015f. A\u011falar ve beyleri kenara b\u0131rakarak, k\u00f6yl\u00fclerin \u00e7o\u011funlukla bu topraklar\u0131 para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda devletten sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7o\u011funlukla de\u011ferinin \u00e7ok alt\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen, bu topraklar\u0131n bedeli devlete \u00f6denmi\u015f. Elbette m\u00fcnferit \u00f6rnekler de var. \u00d6rne\u011fin, bir k\u00f6yde 4-5 hane olan Ermeniler \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, mal\u0131na el koymu\u015f olanlar var. Fakat daha b\u00fcy\u00fck toprak par\u00e7as\u0131 oldu\u011funda, devlet el koyma i\u015flemini bizzat y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f. Devlet, Silvan ve Batman\u2019da, Ermeni k\u00f6ylerini o y\u00f6renin ileri gelenlerine vermi\u015f. Devletin verdi\u011fi izinle, bu topraklar\u0131n icar\u0131, halen belirli aileler taraf\u0131ndan toplan\u0131yor. Ortada tapusu bile yokken, bu iktidar payla\u015f\u0131m\u0131, soyk\u0131r\u0131mdaki rollerine kar\u015f\u0131l\u0131k onlara verilmi\u015f. Yani esas pay\u0131n devlet taraf\u0131ndan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sonra oradakilere da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u2018Oyun oynar gibi Ermenileri katletmeye giderlermi\u015f\u2019<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Kitapta, Ezo (Aziz) ile Newo\u2019nun (Nevzat) hik\u00e2yesini Ergani il\u00e7esinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen 48 ya\u015f\u0131ndaki C\u00fcneyt anlat\u0131yor (s. 100-1):<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u0130lkokuldayken \u00f6\u011fretmenlerimiz bizi ona g\u00f6nderirdi. \u2018Ka\u00e7 ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f? Onlar\u0131 nas\u0131l \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f?\u2019 gibi sorular\u0131 Ezo\u2019ya sorard\u0131k. \u00d6\u011fretmenlerimiz bizden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z cevaplar\u0131 kendilerine s\u00f6ylememizi isterlerdi. Ezo da cevap olarak, \u2018\u015eu kadar yahut bu kadar Ermeni \u00f6ld\u00fcrd\u00fcm,\u2019 derdi. Anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla pek \u00e7ok insan\u0131 keyfi istedi\u011fi i\u00e7in \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f. Mesela, bir \u00e7ocu\u011fun arkada\u015flar\u0131na \u2018Hadi gidip bir s\u00fcre top oynayal\u0131m,\u2019 demesi gibi Ezo ve arkada\u015flar\u0131 da, \u2018Gidip \u015fu kadar Ermeni\u2019yi \u00f6ld\u00fcrelim,\u2019 diyerek, oyun oynar gibi adeta Ermenileri katletmeye giderlermi\u015f. M\u00fcsl\u00fcman K\u00fcrt gen\u00e7leri, \u2018kim ne kadar Ermeni \u00f6ld\u00fcr\u00fcr\u2019 yar\u0131\u015f\u0131na girmi\u015fler. \u2018Bakal\u0131m kim daha fazla Ermeni \u00f6ld\u00fcrecek,\u2019 diyerek Ermenileri \u00f6ld\u00fcrmeye gitmi\u015fler. Tam da bu \u015fekilde hareket etmi\u015fler. En az\u0131ndan bize b\u00f6yle anlat\u0131rlard\u0131. Evet, kim daha \u00e7ok \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse! Sanki insan de\u011fil de hayvan \u00f6ld\u00fcrmeye gidiyorlar. Ezo, \u2018Biz oraya kim ne kadar \u00e7ok Ermeni \u00f6ld\u00fcrecek diye gidiyorduk,\u2019 derdi. G\u00fc\u00e7l\u00fc kuvvetli, boylu poslu bir adamd\u0131 da. Ben bu sorular\u0131 sordu\u011fum s\u0131ra, Ezo 110-120 ya\u015flar\u0131ndayd\u0131. Onlarca Ermeni\u2019yi canl\u0131 canl\u0131 da\u011flardan a\u015fa\u011f\u0131lara att\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131rd\u0131: \u2018Askerler onlar\u0131 bizim \u00f6n\u00fcm\u00fczden ge\u00e7irirlerdi. Biz de aralar\u0131ndan birka\u00e7\u0131n\u0131 al\u0131p \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fck. Askerler asla bize kar\u0131\u015fmazlard\u0131. Askerler, \u2018vurun, ne yaparsan\u0131z yap\u0131n,\u2019 diyorlard\u0131. Bir di\u011fer amac\u0131m\u0131z da Ermenilerden alt\u0131nlar\u0131n\u0131 almakt\u0131. Yani hem alt\u0131n i\u00e7in gidiyorduk hem de \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in,\u201d diye anlat\u0131rd\u0131 Ezo yap\u0131p ettiklerini.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>1915\u2019te Diyarbak\u0131r\u2019da g\u00f6rev alan \u2018Ermeni avc\u0131lar\u0131\u2019: Bejikler<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Kitapta \u00f6zel bir milis grubu olarak bejiklerden bahsediliyor. Bejikler kimlerdir? <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1915\u2019te Diyarbekir\u2019de \u00f6zel bir milis grubu olu\u015fturuldu\u011funu \u00f6\u011freniyoruz anlat\u0131lardan. K\u00fcrtler, bu gruba bejik diyorlar. Amcas\u0131, dedesi bejik olan insanlardan dinledik onlara dair hik\u00e2yeleri ve genellikle lanetle an\u0131l\u0131yorlar. Bejik, K\u00fcrt\u00e7e \u2018susuz, verimsiz, \u00e7orak tarla\u2019 i\u00e7in kullan\u0131lan bir kelime. Neden bejik dediklerini tam bilmiyoruz, belki de a\u015fa\u011f\u0131lamak i\u00e7in \u00f6yle diyorlar. Anlatanlar genellikle bug\u00fcnk\u00fc k\u00f6y korucular\u0131na benzetiyorlar onlar\u0131. Diyarbekir\u2019in b\u00fct\u00fcn il\u00e7elerinde anlat\u0131yorlar bejikleri. Genelde, \u2018cendirmey\u00ea bejik\u2019 veya \u2018esker\u00ean bejik\u2019 olarak bahsediyorlar bunlardan. Gen\u00e7lerin \u00e7o\u011fu askerde olduklar\u0131 i\u00e7in, genelde 45 ya\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde g\u00fc\u00e7l\u00fc, kuvvetli erkeklerden olu\u015fan bejikler, hem soyk\u0131r\u0131mda kafilelerin katledilmesinde rol al\u0131yorlar, hem de soyk\u0131r\u0131mdan kurtulmu\u015f ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yan\u0131na yerle\u015fmi\u015f Ermenileri bulup \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlar. G\u00f6revleri, kendi m\u0131nt\u0131kalar\u0131nda bu i\u015fi icra etmek. Jandarma denmesi, bu gruplar\u0131n resmen jandarma olarak g\u00f6revlendirilmi\u015f olmalar\u0131 ihtimalini art\u0131r\u0131yor. Zira o d\u00f6nemde, yereldeki g\u00fc\u00e7leri jandarma olarak g\u00f6revlendirme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 var. Bejikler de hem jandarmal\u0131k yap\u0131p b\u00fcy\u00fck ihtimalle hem de \u00f6ld\u00fcrd\u00fckleri Ermeniler i\u00e7in para al\u0131yorlar. Van\u2019daki \u2018Kasaplar Taburu\u2019nu veya Mardin\u2019deki \u2018El-Hamsin Birlikleri\u2019ni hat\u0131rlat\u0131yor, ancak bejikler, seyyar birlikler de\u011fil, yerelde, kendi m\u0131nt\u0131kalar\u0131nda i\u015flerini yap\u0131yorlar. \u015eimdiye kadar hi\u00e7bir yaz\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada rastlamad\u0131m bunlara dair bilgiye.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u2018E\u011fer namussuz olmasayd\u0131n, o \u00e7ocu\u011fa bunu reva g\u00f6rmezdin\u2019<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Silvan\u2019da 4-5 ya\u015flar\u0131ndaki Kevo\u2019nun \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine ili\u015fkin hik\u00e2yeyi, kitapta \u015eeyh Mahmut Ye\u015fil anlat\u0131yor (s. 114-5): <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c12 Mart\u2019tan sonra Mela Evdilker\u00eem, K\u00fcrdistan\u2019\u0131n g\u00fcneyine ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. 1974\u2019te af \u00e7\u0131k\u0131nca tekrar yurda d\u00f6nd\u00fc. D\u00f6n\u00fcnce her \u015feyi yerli yerine oturtamadan k\u0131z\u0131 \u00f6ld\u00fc. Biz de ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131na gittik ona. Biz o ara taziye evinde otururken Hec\u00ee \u00c7erkez K\u00f6y\u00fc\u2019nden akrabalar\u0131 geldi. Bunlar, Mele Xel\u00eel ve Sof\u00ee \u2018Isman\u00ea M\u00fbso idiler. Gelip oturdular ve sohbet etmeye ba\u015flad\u0131lar. Konu Ermeni Terq\u00ee\u2019ne geldi. Sof\u00ee \u2018Isman anlatmaya ba\u015flad\u0131: \u2018Bizler b\u00fct\u00fcn Ermenileri bir araya toplad\u0131k. Zaten ka\u00e7an can\u0131n\u0131 kurtarm\u0131\u015ft\u0131. Kalanlar\u0131 ise s\u0131raya dizip silahla vurarak hepsini \u00f6ld\u00fcrd\u00fck. 4 ya\u015f\u0131ndaki K\u00eavo adl\u0131 Ermeni \u00e7ocu\u011fun ortal\u0131ktan kayboldu\u011funu fark ettik. Yeni y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcm aramalar\u0131m\u0131za ra\u011fmen bulamay\u0131nca birinin onu kendisiyle g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne karar verip aramadan vazge\u00e7tik. Bir k\u00f6\u015fede dinlenmeye ba\u015flad\u0131k. Ben de arada odun kesiyordum. Baltam vard\u0131 ve ak\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131 bast\u0131r\u0131ncaya kadar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Ben \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir \u015feyin h\u0131zla arkamdan ge\u00e7ti\u011fini sezdim. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bunun bir tavuk oldu\u011funu sand\u0131m. Ama sonra tavuklar\u0131n uzun zaman \u00f6nce k\u00fcmese gitti\u011fini hat\u0131rlad\u0131m. Sonra birden d\u00f6n\u00fcnce K\u00eavo\u2019yu h\u0131zla ah\u0131ra ko\u015far halde buldum. Ben de hemen ard\u0131ndan ah\u0131ra girdim. Balta halen elimdeydi. Yemli\u011fin \u00f6n\u00fcnde durdum ve o ara g\u00f6z g\u00f6ze geldik. G\u00f6zleri sar\u0131yd\u0131. Bana bakarken g\u00f6zleri par\u0131ld\u0131yordu. \u2018Nereye vuray\u0131m?\u2019 diye sordum. \u00c7ocuk dedi ki, \u2018Day\u0131 buraya vur!\u2019 Nereye vurulaca\u011f\u0131n\u0131 iyi biliyordu. Ben de baltay\u0131 kafas\u0131n\u0131n tam ortas\u0131na vurdum ve kafas\u0131 iki par\u00e7aya ayr\u0131ld\u0131.\u2019 Bunu s\u00f6yler s\u00f6ylemez Mele Evdilker\u00eem, yan\u0131nda bulunan yast\u0131\u011f\u0131 kapt\u0131\u011f\u0131 gibi onun y\u00fcz\u00fcne vurdu ve yere d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp d\u00f6vmeye ba\u015flad\u0131. A\u011fz\u0131n\u0131 burnunu kanat\u0131ncaya kadar d\u00f6vmeye devam etti Mele Evdilker\u00eem. O arada Mele Evdilker\u00eem\u2019in day\u0131s\u0131 Mele Xel\u00eel araya girerek ye\u011fenini \u2018Isman\u00ea M\u00fbso\u2019dan ay\u0131rd\u0131. A\u011fz\u0131 burnu kan i\u00e7indeydi \u2018Isman\u00ea M\u00fbso\u2019nun. Bunun \u00fczerine kap\u0131ya do\u011fru gitti ve bir ara d\u00f6nerek, \u2018Namussuz olmasayd\u0131m gelmezdim evine,\u2019 dedi. Mele Evdilker\u00eem de, \u2018E\u011fer namussuz olmasayd\u0131n, o \u00e7ocu\u011fa bunu reva g\u00f6rmezdin,\u2019 dedi. \u2018Isman\u00ea M\u00fbso da \u00e7ekip gitti.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/10413\/kurt-hareketi-1915-konusunda-resm-tarihin-sablonculugundan-siyrilamadi\"><b><i>http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/10413\/kurt-hareketi-1915-konusunda-resm-tarihin-sablonculugundan-siyrilamadi<\/i><\/b><\/a><b><i><br \/>\n<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>\u00a0<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Emre Can Da\u011fl\u0131o\u011flu Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 konu edildi\u011finde, \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma konusu da, K\u00fcrtlerin soyk\u0131r\u0131mdaki rol\u00fc. Adnan \u00c7elik ile Nam\u0131k Kemal Din\u00e7\u2019in Diyarbak\u0131r ve \u00e7evresindeki K\u00fcrtlerin 1915 Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019na dair haf\u0131zalar\u0131na y\u00f6nelik s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan ve \u0130smail Be\u015fik\u00e7i Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan bas\u0131lan \u2018Y\u00fcz Y\u0131ll\u0131k Ah! Toplumsal Haf\u0131zan\u0131n \u0130zinde 1915 Diyarbekir\u2019 kitab\u0131, bu konuda \u00f6nemli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,71,53],"tags":[],"class_list":["post-33299","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-mulakatlar","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Emre Can Da\u011fl\u0131o\u011flu Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 konu edildi\u011finde, \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma konusu da, K\u00fcrtlerin soyk\u0131r\u0131mdaki rol\u00fc. Adnan \u00c7elik ile Nam\u0131k Kemal Din\u00e7\u2019in Diyarbak\u0131r ve \u00e7evresindeki K\u00fcrtlerin 1915 Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019na dair haf\u0131zalar\u0131na y\u00f6nelik s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan ve \u0130smail Be\u015fik\u00e7i Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan bas\u0131lan \u2018Y\u00fcz Y\u0131ll\u0131k Ah! Toplumsal Haf\u0131zan\u0131n \u0130zinde 1915 Diyarbekir\u2019 kitab\u0131, bu konuda \u00f6nemli [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-02-02T07:29:27+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33299#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33299\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019\",\"datePublished\":\"2015-02-02T07:29:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33299\"},\"wordCount\":3922,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"M\u00fclakatlar\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33299#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33299\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33299\",\"name\":\"\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2015-02-02T07:29:27+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33299#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33299\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33299#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Emre Can Da\u011fl\u0131o\u011flu Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 konu edildi\u011finde, \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma konusu da, K\u00fcrtlerin soyk\u0131r\u0131mdaki rol\u00fc. Adnan \u00c7elik ile Nam\u0131k Kemal Din\u00e7\u2019in Diyarbak\u0131r ve \u00e7evresindeki K\u00fcrtlerin 1915 Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019na dair haf\u0131zalar\u0131na y\u00f6nelik s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan ve \u0130smail Be\u015fik\u00e7i Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan bas\u0131lan \u2018Y\u00fcz Y\u0131ll\u0131k Ah! Toplumsal Haf\u0131zan\u0131n \u0130zinde 1915 Diyarbekir\u2019 kitab\u0131, bu konuda \u00f6nemli [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2015-02-02T07:29:27+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"20 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019","datePublished":"2015-02-02T07:29:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299"},"wordCount":3922,"commentCount":0,"articleSection":["Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","M\u00fclakatlar","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299","name":"\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"datePublished":"2015-02-02T07:29:27+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33299#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u2018K\u00fcrt hareketi 1915 konusunda resm\u00ee tarihin \u015fablonculu\u011fundan s\u0131yr\u0131lamad\u0131\u2019"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33299"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33299\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33300,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33299\/revisions\/33300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}