{"id":33168,"date":"2015-01-23T02:41:33","date_gmt":"2015-01-23T07:41:33","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168"},"modified":"2015-01-23T02:41:33","modified_gmt":"2015-01-23T07:41:33","slug":"karadenizde-neden-rumca-romeyika-konusuluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168","title":{"rendered":"Karadeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor"},"content":{"rendered":"

\"Rumca<\/a>Vahit Tursun \/ Devrimci Karadeniz<\/b><\/p>\n

Asl\u0131nda epey bir zamand\u0131r, Karadeniz\u2019de Rumca konu\u015fan insanlar, kendi ge\u00e7mi\u015fleri konusunda y\u0131\u011f\u0131nlarca soru ile bo\u011fu\u015fup duruyorlar. Baz\u0131lar\u0131 kendi kafalar\u0131na g\u00f6re sosyal medyada bir \u015feyler yaz\u0131p \u00e7izerken, baz\u0131lar\u0131 da kendi kendine; \u201cTzan m\u0131yd\u0131k, Laz m\u0131yd\u0131k, T\u00fcrk m\u00fcyd\u00fck, sonradan m\u0131 Helenle\u015ftik vb.\u201d gibi sorular sorup duruyor.<\/i><\/b><\/p>\n

Ne yaz\u0131k ki bu konuda hen\u00fcz do\u011fru d\u00fcr\u00fcst ve t\u00fcm sorular\u0131n bir \u015fekilde cevap bulabilece\u011fi herhangi bir \u00e7al\u0131\u015fma mevcut de\u011fildir. Burada, \u00f6zellikle \u015fahs\u0131ma y\u00f6neltilen sorulara cevap olsun diye, bir soru-cevap listesi haz\u0131rlad\u0131m. Umar\u0131m ilgilenenlerin i\u015fine yarayacakt\u0131r.<\/p>\n

Soru: Karadeniz\u2019de neden Rumca (Romeyika) konu\u015fuluyor?<\/p>\n

Cevap: Bilindi\u011fi \u00fczere Helenler, Karadeniz ile ili\u015fkileri Mitolojik d\u00f6nemden \u00f6nce ba\u015flar. Tarihin hen\u00fcz yaz\u0131lmam\u0131\u015f oldu\u011fu bu d\u00f6nemlerden itibaren, bu co\u011frafyada \u00e7e\u015fitli otoriteler, krall\u0131klar ve imparatorluklar kurmu\u015f, egemenliklerini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bunlar\u0131 s\u0131ralamak gerekirse; ba\u015fta Koloni Kentler d\u00f6nemi (yakla\u015f\u0131k M\u00d6 800 \u2013 M\u00d6 281) ele al\u0131nabilir. Bu d\u00f6nemde Helenler, Karadeniz\u2019de bir\u00e7ok koloni kentler kurmu\u015ftur. Bunlar; Sinop (Sinopi), Samsun (Amisos), Amasya (Amasia), Ordu (Kotiora), Giresun (Kerasus), Trabzon (Trapezounta), vb. gibidir.<\/p>\n

Sonras\u0131nda ise Pontos Krall\u0131\u011f\u0131 (M\u00d6 281 \u2013 M\u00d6 63) kurulmu\u015ftur. Burada hemen \u015funu belirtmekte yarar var; baz\u0131 tarih\u00e7iler, Pontos Krall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n hanedanlar\u0131n\u0131n Pers k\u00f6kenli olduklar\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla da bu Krall\u0131\u011f\u0131n halk\u0131n\u0131n da Helen olamayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyorlar. Oysaki yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz Koloni Kentler d\u00f6neminde bile yaz\u0131lan klasik eserlerde (\u00f6rn; Ksenofon M\u00d6 400 \u2013 401), Sinop, Samsun, Amasya, Ordu, Giresun, Trabzon, vb. gibi \u015fehirlerin Helen \u015fehirleri olduklar\u0131 kaydedilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, ad\u0131 ge\u00e7en d\u00f6nemlere ait bulunan kal\u0131nt\u0131larda Helenceden ba\u015fka bir dile rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Velev ki bu otoritelerin halk\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131 halklardan olu\u015fmu\u015f olsun, e\u011fer bir halk medeniyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan insanl\u0131\u011fa, co\u011frafyas\u0131na, gelece\u011fine hi\u00e7bir \u015fey b\u0131rakmam\u0131\u015fsa, o halk o b\u00f6lgede hi\u00e7 ya\u015famam\u0131\u015f demektir.<\/p>\n

Bu b\u00f6lge, M\u00d6 63 y\u0131l\u0131ndan itibaren Roma-Bizans\u2019\u0131n h\u00e2kimiyetine girmi\u015f, kesintisiz olarak 1267 y\u0131l (MS 1204 kadar) bu h\u00e2kimiyeti s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Son olarak, MS 1204 y\u0131l\u0131nda Trabzon Rum \u0130mparatorlu\u011fu kurulmu\u015f olup, bu \u0130mparatorluk da h\u00e2kimiyetini, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n 1461\u2019de Trabzon\u2019u ilhak\u0131yla yitirmi\u015ftir.<\/p>\n

Yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z otorite, krall\u0131k ve imparatorluklar\u0131n tebaas\u0131 durumunda olanlar\u0131n bir devam\u0131 olup, \u00e7e\u015fitli nedenlere dayal\u0131 olarak halen dilini kullanabilen bir toplulu\u011fun varl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu nedenle, b\u00f6lgede 60\u2019a yak\u0131n k\u00f6yde halen Rumca konu\u015fulmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00a0PONTOS KRALLI\u011eI<\/p>\n

Soru: Helenler kimdir?<\/p>\n

Cevap: Karadeniz ve genel olarak Kafkasya ile tarihin bilinmeyen zaman ve yaz\u0131l\u0131 tarihten beri ili\u015fkileri bulunan Helenler\u2019in kim olduklar\u0131 konusu, \u00fczerinde farkl\u0131 yorumlar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir konudur. Bug\u00fcn a\u00e7\u0131s\u0131ndan bilinen, Yunanl\u0131lar\u0131n atalar\u0131 olduklar\u0131d\u0131r. Biz burada, bu konuda yap\u0131lan yorumlar\u0131 inceleyerek bir sonuca varmaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:<\/p>\n

M\u00d6 8. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f ve \u0130zmirli oldu\u011fu s\u00f6ylenen, antik \u00e7a\u011flar\u0131n \u00fcnl\u00fc \u015fairi Omiros (Homeros), \u201cHelenler\u201d olarak, Yunanistan\u2019\u0131n Thesalia b\u00f6lgesinde, k\u00fc\u00e7\u00fck bir yer olan Fthia\u2019da oturanlar\u0131 adland\u0131r\u0131r.<\/p>\n

M\u00d6 460 \u2013 404 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f Atinal\u0131 \u00fcnl\u00fc bir tarih\u00e7i olan Thukididis (Thoukidides) Omiros\u2019a dayanarak, Helenler\u2019in Fthia\u2019da oturan halk\u0131n oldu\u011funu yazar.<\/p>\n

Pario mermerinde bulunan yaz\u0131tlarda, \u201cDefkelion\u2019un o\u011flu Elin, Fthia\u2019ya h\u00e2kim olduktan sonra, daha \u00f6nce Greki (Grekler) olarak bilinen halk, Helenler ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d diye yazar.<\/p>\n

M\u00d6 384 \u2013 322 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olan \u00fcnl\u00fc filozof Aristotelis (Aristoteles), yaratt\u0131\u011f\u0131 400 eserinden kurtar\u0131labilen 143 tanesi aras\u0131nda bulunan \u201cMeteorolo\u011fika\u201d eserinde, \u0130piros (Epirus)\u2019un Dodoni b\u00f6lgesinde, \u015fimdilerde Helenler olarak an\u0131lan ama daha \u00f6nce Grekler olarak bilinen Sel\u2019lerin oturdu\u011funu yazar. Kendisi kurdu\u011fu okula Likion ad\u0131n\u0131 vermi\u015fti. Bug\u00fcn Lise ad\u0131 bu okulun ad\u0131ndan gelmektedir.<\/p>\n

M\u00d6 2. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f olan \u00fcnl\u00fc bir mitoloji yazar\u0131 olan Apollodoros, Helenlerin Yunan co\u011frafyas\u0131ndan Pelasglar\u2019\u0131 kovdu\u011funu yazar.<\/p>\n

Alman tarih\u00e7i Jac Ph. Fallmerayer; \u201cEn eski Hellas ve en eski Helen kentlerinin kal\u0131nt\u0131lar\u0131, Peloponisos (Mora yar\u0131madas\u0131)\u2019ta ve Attiki veya Dorida b\u00f6lgesinde de\u011fil, Kafkas vadileri ile Do\u011fu Pontos k\u0131y\u0131lar\u0131nda aranmal\u0131d\u0131r\u201d<\/p>\n

\u0130lyas Karag\u00f6z; \u201cIss\u0131z topra\u011f\u0131nda, ilk insan olarak efsanevi Pelas\u011fos g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Akdeniz y\u00f6resiyle Yunanistan\u2019da oturan en eski soyun ad\u0131 Pelas\u011fos, Pelas\u011foslard\u0131. Zeus\u2019la Niobe\u2019den do\u011fmu\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenen Pelas\u011fos, da bu soyun atas\u0131d\u0131r. Yani, Yunan topra\u011f\u0131n\u0131n, Arkadya b\u00f6lgesinin bir nevi Ademi\u2019dir.\u201d<\/p>\n

\u0130lyas Karag\u00f6z burada, Helenler\u2019in, Pelasglar\u2019\u0131n torunlar\u0131 oldu\u011funa i\u015faret eder.<\/p>\n

Bilim d\u00fcnyas\u0131 yukar\u0131daki yorumlarla ilgili tart\u0131\u015fadursun, san\u0131r\u0131m en do\u011fru yorumu \u0130sokratis (M\u00d6 436 \u2013 338 aras\u0131 Atina\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f bir sunucu) \u015fu s\u00f6z\u00fcyle yapm\u0131\u015ft\u0131r; \u201cElines ine i tis imeteras pedias metekhontes\u201d = \u201cElenler, bizim e\u011fitimimize sahip olanlard\u0131r\u201d. Yani \u201cHelence konu\u015fan ve Helence d\u00fc\u015f\u00fcnen herkes Helendir.\u201d demi\u015ftir.<\/p>\n

Ayr\u0131ca; eski \u00e7a\u011flarda, Helen kelimesi, k\u00fc\u00e7\u00fck veya b\u00fcy\u00fck barbar gruplar\u0131n tam kar\u015f\u0131t\u0131 olarak kullan\u0131lan bir kelime olmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 din olan Paganizm\u2019e (Olimpos\u2019un On iki Tanr\u0131lar\u0131na inananlara verilen ad) mensup olanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc kapsayan bir kelimeydi.<\/p>\n

Yukar\u0131daki farkl\u0131 yorumlardan, Helen kelimesinin tek bir halk grubuna veya tek bir \u0131rka dayal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, \u0130sokratis\u2019in de dedi\u011fi gibi; Helence konu\u015fan herkesin Helen kabul edildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Zaten daha sonra ortaya \u00e7\u0131kan ve uygarl\u0131\u011f\u0131yla, \u00f6zellikle Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131na \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an Helenizm, Anadolu d\u00e2hil, koca bir co\u011frafyada kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f ve biny\u0131llar boyunca Helence h\u00e2kim dil olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Soru: Rumca veya Romeika bir Roma dili midir?<\/p>\n

Cevap: Roma\u2019n\u0131n resmi yaz\u0131\u015fmalarda kulland\u0131\u011f\u0131 dil ba\u015fta Latince olmas\u0131na ra\u011fmen, daha sonra halk\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 Helenceyi kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Romeyika ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Yunancas\u0131, Antik Helen d\u00fcnyas\u0131nda (Anadolu ve Yunan co\u011frafyas\u0131) Helenler taraf\u0131ndan konu\u015fulan bir dildir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n okudu\u011fu y\u00fczlerce klasik tarih, edebiyat, felsefe, t\u0131p, vb. gibi kitaplar bu dilde yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Heredot, Homeros, Ksenofon, Platon, Hipokrat, vb. bilim ve d\u00fc\u015f\u00fcnce insanlar\u0131 kitaplar\u0131n\u0131 bu dilde yazm\u0131\u015flar.<\/p>\n

Soru: Rumcan\u0131n as\u0131l ad\u0131 Helence ise, buna neden Rumca veya Romeyika deniyor?<\/p>\n

Cevap: Roma \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6neminde, \u00e7\u0131kan \u00e7e\u015fitli sava\u015flar, izlenen yanl\u0131\u015f sosyal, siyasal ve ekonomik politikalar y\u00fcz\u00fcnden, Roma halk\u0131 i\u00e7erisinde farkl\u0131 s\u0131n\u0131f katmanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u0131n\u0131flar; \u201ctoprak a\u011falar\u0131, y\u00f6neticiler, zengin t\u00fcccar ve tefeciler, fakirle\u015fmi\u015f Roma halk\u0131 ve k\u00f6le durumunda olanlar\u201d gibiydi. \u0130yice fakirle\u015fmi\u015f ve \u00e7aresiz kalm\u0131\u015f halk ve k\u00f6leler aras\u0131nda, H\u0131ristiyanl\u0131k h\u0131zla yay\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc H\u0131ristiyanl\u0131k, fakir ile zenginin, k\u00f6le ile efendisinin ve farkl\u0131 etnik unsurlar\u0131n aralar\u0131nda e\u015fitli\u011fini savunuyordu. Ayr\u0131ca, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n ibadet bi\u00e7imi, \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 dinin ibadet bi\u00e7iminden \u00e7ok daha kolayd\u0131. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, H\u0131ristiyan misyonerler, bu dine ge\u00e7en zay\u0131f insanlara, devletin uzatmad\u0131\u011f\u0131 eli uzat\u0131yor, yay\u0131labilmek ad\u0131na sorunlar\u0131n\u0131 payla\u015fma yoluna gidiyordu. Ayr\u0131ca H\u0131ristiyanl\u0131k, ilk yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde, Roma y\u00f6netimi taraf\u0131ndan bask\u0131ya maruz kalm\u0131\u015f, H\u0131ristiyanlar ile Roma y\u00f6netimi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015fti. Bu durum, bir \u015fekilde kendilerini Roma i\u015fgali alt\u0131nda hisseden, hen\u00fcz Elen k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fini kaybetmemi\u015f, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Anadolu ve Yunan co\u011frafyas\u0131nda ya\u015fayan Helen toplumunun bu yeni dine ge\u00e7i\u015fini h\u0131zland\u0131rd\u0131. Daha sonra y\u00fczlerce y\u0131l s\u00fcren misyonerlik faaliyetleri sonucunda H\u0131ristiyanl\u0131k, Roma\u2019da en b\u00fcy\u00fck din haline geldi. Sonu\u00e7ta H\u0131ristiyanl\u0131k, Roma \u0130mparatoru Konstantin zaman\u0131nda resmi din olarak kabul edilir. Bu s\u00fcre\u00e7ten sonra H\u0131ristiyanlar, o zamana kadar hen\u00fcz H\u0131ristiyan olmam\u0131\u015f ve hen\u00fcz paganizme inanmaya devam eden Helenler \u00fczerinde bask\u0131 kurmaya ba\u015flarlar. Bu bask\u0131 zamanla yerini tahribe, talana, ya\u011fmaya, i\u015fkenceye ve katliama b\u0131rak\u0131r. O zamana kadar \u00fcretilmi\u015f ve Helenizm ile Paganizmi and\u0131ran veya hat\u0131rlatan b\u00fct\u00fcn sanat eserlerini tahrip etmeye ba\u015flarlar. Helenizm\u2019in en b\u00fcy\u00fck k\u00fct\u00fcphanelerini ate\u015fe verirler. Helenizm\u2019e ait ta\u015f \u00fcst\u00fcnde ta\u015f, Helenlere de yapmad\u0131k i\u015fkenceler b\u0131rakmazlar. B\u00f6ylece, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n fanatizmi vah\u015fete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n

H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n bir ara yumu\u015fayan bu vah\u015feti, Yustinianos (Justinian) d\u00f6neminde yeniden alevlenerek, Helenizm\u2019in sonu tamamen getirilir. B\u00f6ylece, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n vah\u015feti ile ba\u015flayan s\u00fcrecin sonunda, art\u0131k ne Helen kal\u0131r nede Helence ad\u0131.<\/p>\n

Art\u0131k hi\u00e7 kimse Helen de\u011fildir ve Helence de konu\u015fmuyordur. Herkes Helence konu\u015fmas\u0131na ve \u0130ncil\u2019in de bu dilde yaz\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, Rum\u2019dur ve Rumca konu\u015fuyordur. B\u00f6yle bir vah\u015fet d\u00f6nemini ya\u015fayan Helence, Romeyika ad\u0131 alt\u0131nda hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye ba\u015flar ve bug\u00fcne kadar Anadolu\u2019da devam eder. Ancak, Osmanl\u0131dan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra kurulan Yunanistan, bu dilin orijinal ad\u0131n\u0131 kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yunanistan\u2019da bug\u00fcn bu dil, \u201cElinika\u201d olarak bilinir.<\/p>\n

\u0130\u015fte Helence\u2019nin Rumca\u2019ya, Elinika\u2019n\u0131n Romeyika\u2019ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ac\u0131 hik\u00e2yesi k\u0131saca budur.<\/p>\n

ROMA \u0130MPARATORLU\u011eU<\/p>\n

Soru: Bug\u00fcn Karadeniz\u2019de kullan\u0131lan Rumca, ba\u015fka nerelerde ve kimler taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaktad\u0131r?<\/p>\n

Cevap: g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Romeyika veya Pontiaka diye adland\u0131r\u0131lan bu \u015five, ba\u015fta Yunan co\u011frafyas\u0131nda bulunan ve say\u0131lar\u0131 yakla\u015f\u0131k bir bu\u00e7uk milyonu bulan Karadeniz Diasporas\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, 1920 \u00f6ncesinde ya\u015fanan katliam ve s\u00fcrg\u00fcn nedeniyle, o zamanlar G\u00fcrcistan, K\u0131r\u0131m, Ukrayna, Stalin\u2019in s\u00fcrg\u00fcnleriyle de Kazakistan ve Sibirya\u2019ya kadar uzanan b\u00f6lgelere da\u011f\u0131lan Karadeniz diasporas\u0131 taraf\u0131ndan da konu\u015fulmaktad\u0131r.<\/p>\n

D\u0130ASPORANIN DA\u011eILIM G\u00dcZERGAHI<\/p>\n

Soru: Karadeniz\u2019de konu\u015fulan Rumcan\u0131n olu\u015fmu\u015f \u015fivesi itibar\u0131yla en iyi hangi alfabe ile do\u011fru yaz\u0131labilir?<\/p>\n

Cevap: her ne kadar olu\u015fmu\u015f \u015five i\u00e7erisinde farkl\u0131 sesler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa da (\u00c7 ve \u015e), bu dilin en hatas\u0131z yaz\u0131labilece\u011fi alfabe yine orijinal alfabesi olan, ad\u0131na Kiril alfabesi de denilen Helence alfabedir. Yani Rumca, ancak bug\u00fcn Yunancan\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alfabe ile yaz\u0131labilir.\u00a0<\/p>\n

Soru: Karadeniz\u2019de Rumca konu\u015fan toplum ne zaman M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131?<\/p>\n

Cevap: B\u00f6lgede ya\u015fanan M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fma, genel olarak Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Trabzon \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu 1461\u2019de ilhak\u0131yla birlikte ba\u015flayan bir s\u00fcre\u00e7tir. Farkl\u0131 yerlerde farkl\u0131 tarihler s\u00f6z konusudur. \u00d6zellikle Of, S\u00fcrmene, Tonya, Ma\u00e7ka, vb. civarlar\u0131nda bulunan da\u011f k\u00f6ylerinin \u0130slamla\u015fmas\u0131, 1550 \u2013 1600 y\u0131llar\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7, M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fmaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok zorlu bir s\u00fcre\u00e7 olmu\u015f, bir\u00e7ok yerde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar \u00e7e\u015fitli a\u011f\u0131r i\u015fkencelere tabi tutulmu\u015ftur. Ard\u0131ndan ba\u015flayan gizli Hristiyanl\u0131k ise, 19. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na dek s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130sl\u00e2m dini ancak 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda tamamen \u00f6z\u00fcmsenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, b\u00f6lgede \u00e7ok eski camilerin bulunmay\u0131\u015f\u0131, dine dayal\u0131 Arap\u00e7a kelimelerin kullan\u0131lan Rumca i\u00e7erisinde \u00e7ok az olu\u015fu, son elli y\u0131l \u00f6ncesine ait toplu M\u00fcsl\u00fcman mezarl\u0131klar\u0131n\u0131n bulunmay\u0131\u015f\u0131, var olan mezarl\u0131klar\u0131n Hristiyan mezarl\u0131klar\u0131 olmas\u0131, daha yak\u0131n zamana kadar \u00f6l\u00fclerin tabutla g\u00f6m\u00fclmeleri, vb. gibi veriler incelendi\u011finde rahatl\u0131kla anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

Soru: Karadeniz\u2019de T\u00fcrkle\u015fme ne zaman ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n

Cevap: Karadeniz\u2019de T\u00fcrkle\u015fme, daha yo\u011fun olarak Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son 100 y\u0131l\u0131nda, T\u00fcrk veya T\u00fcrkle\u015fmi\u015f unsurlar\u0131n devlet y\u00f6netimine s\u0131z\u0131p onu elde ettikten sonra ya\u015fanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle \u0130ttihat ve Terakki bu konuda b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar sarf etmi\u015ftir. Daha sonra kurulan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ile birlikte T\u00fcrkle\u015ftirme \u00e7abalar\u0131 doru\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ge\u00e7en yakla\u015f\u0131k doksan k\u00fcsur y\u0131lda da hayli \u00f6nemli ba\u015far\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Soru: Karadeniz\u2019deki Rumca konu\u015fan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n etnik k\u00f6keni nedir?<\/p>\n

Cevap: K\u00fclt\u00fcrel arkaplanlar\u0131 incelendi\u011finde, Helen k\u00f6kenli olduklar\u0131 rahatl\u0131kla anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

Soru: Yunanistan\u2019da konu\u015fulan Romeyika ile Karadeniz\u2019de konu\u015fulan aras\u0131nda fark var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n

Cevap: Romeyika diliyle y\u00fczy\u0131llard\u0131r e\u011fitim al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131ndan, neredeyse her k\u00f6y veya yerle\u015fim birimi, zamanla kendi ufak \u015fivesini olu\u015fturmu\u015ftur. K\u00f6yden k\u00f6ye unutulan kelimeler farkl\u0131 olmakla birlikte, sadece bir k\u00f6y i\u00e7inde bile eski Helen \u015fivelerinin izlerine rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. K\u0131saca, bir k\u00f6y i\u00e7inde bile, Atina, Epirus, Girit, vb. gibi \u015fivelere rastlanabiliyor. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, Yunanistan\u2019da bulunan Pontos diasporas\u0131\u2019n\u0131n ve Tonya civar\u0131n\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 Romeyika \u00c7itakizmos (K harflerinin \u00c7 harfine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi) i\u00e7ermezken, Of, Ma\u00e7ka, S\u00fcrmene, \u00c7aykara, vb. gibi y\u00f6relerde \u00c7itakizmos kullan\u0131l\u0131r. Bu kullan\u0131m, K\u0131br\u0131s, Epirus, Girit ve \u0130talya\u2019n\u0131n Sicilya Rumlar\u0131 taraf\u0131ndan aynen kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Soru: Biz Rumca konu\u015fuyoruz ama M\u00fcsl\u00fcman\u0131z. Bu bir \u00e7eli\u015fki de\u011fil midir? Rumca konu\u015fmam\u0131zda dinen bir sak\u0131nca var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n

Cevap: D\u00fcnyan\u0131n her yerinde hemen hemen her halktan M\u00fcsl\u00fcmanlar mevcuttur. Bunlar\u0131n hi\u00e7birisi M\u00fcsl\u00fcman oldu diye anadilini de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir. Hi\u00e7 kimse i\u00e7in sak\u0131nca i\u00e7ermeyen bir durum, bizim i\u00e7in neden sak\u0131ncal\u0131 olsun? B\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildir! Ayr\u0131ca farkl\u0131 dillerle ilgili olarak Kur\u2019an\u2019da \u201cO\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve kudretinin delillerinden biri de: G\u00f6kleri ve yeri yaratmas\u0131, lisanlar\u0131n\u0131z\u0131n ve renklerinizin farkl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Elbette bunda bilen ve anlayan kimseler i\u00e7in ibretler vard\u0131r. (Rum Suresi, 30\/22)\u201d diye ayet vard\u0131r.<\/p>\n

Soru: G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Rumcan\u0131n s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n

Cevap: Yunanistan\u2019da diaspora taraf\u0131ndan birka\u00e7 s\u00f6zl\u00fck yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan en geni\u015f \u00e7apl\u0131 olan\u0131, Anthimos Papadopoulos\u2019un \u00fc\u00e7 ciltlik \u201c\u0130storikon Leksikon Pontiakis Dialektou\u201d adl\u0131 s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Soru: Yukar\u0131daki devletlerden geriye sadece bug\u00fcn halen Rumca konu\u015fabilenler mi kald\u0131?<\/p>\n

Cevap: Hay\u0131r! Bug\u00fcn Anadolu\u2019da ya\u015fayan halk\u0131n \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc, yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z devletlerin bir devam\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Anadolu\u2019da \u0130slamla\u015fma s\u00fcreci \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n yay\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131ndan (MS 7. ve 8. y\u00fczy\u0131llar) k\u0131sa s\u00fcre sonra ba\u015flam\u0131\u015f, T\u00fcrklerin 1071\u2019de bu topraklara ayak basmas\u0131yla da h\u0131z kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130sl\u00e2m, Anadolu\u2019da ya\u015fayan Hristiyan topluluklar taraf\u0131ndan \u00f6nce bir mezhep gibi alg\u0131lanm\u0131\u015f, daha sonra farkl\u0131 bir din oldu\u011fu belirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ise, y\u0131\u011f\u0131nlarca M\u00fcsl\u00fcman ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Kitleler halinde M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fman\u0131n nedenleri sadece bununla ilgili de\u011fildir. T\u00fcrkler Anadolu\u2019da uzun bir s\u00fcre istila ve talanlarla me\u015fgul olmu\u015flar. Bu nedenle, herhangi bir otoritesi kalmayan Hristiyan halk, kitleler halinde M\u00fcsl\u00fcman oluyor (ya da ba\u015fta \u00f6yle g\u00f6z\u00fck\u00fcyordu) ve \u00e7o\u011fu yerlerde de talanc\u0131 \u00e7etelerle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde Bizans\u2019\u0131n yerle\u015fim yerlerine sald\u0131r\u0131yor, birlikte elde edilen ganimetten yararlan\u0131yorlard\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fm\u0131\u015f olan kitleler, ayn\u0131 zamanda Arap\u00e7a, Pers\u00e7e ve T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f, bununla birlikte Osmanl\u0131ca diye bildi\u011fimiz karma dil ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece M\u00fcsl\u00fcmanlar, 1071\u2019den sonra birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l i\u00e7erisinde, \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Bizans\u2019\u0131n toplumunun olu\u015fturdu\u011fu bir n\u00fcfus patlamas\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f, bunun sonucunda Osmanl\u0131 olu\u015fmu\u015f ve bu olu\u015fum, 1453\u2019te Bizans\u2019\u0131, hemen sonras\u0131nda 1461\u2019de ise Trabzon \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu ilhak etmi\u015ftir. Osmanl\u0131dan sonra \u0130sl\u00e2m\u2019a ge\u00e7i\u015fler devam etmi\u015f, Hristiyanl\u0131k da h\u0131zla erimeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131n\u0131n 1923\u2019e dek s\u00fcren h\u00e2kimiyetiyle \u0130sl\u00e2m daha geni\u015f \u00e7evrelere, Balkanlar\u0131 da i\u00e7ine alarak Avrupa s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkle\u015fme daha \u00e7ok Osmanl\u0131n\u0131n son 100 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Her \u015feye ra\u011fmen, 1922\u2019ere kadar Karadeniz b\u00f6lgesinde y\u00fczbinlere varan bir Hristiyan n\u00fcfus s\u00f6z konusuydu. Ancak Osmanl\u0131n\u0131n son y\u0131llar\u0131na tamamen h\u00e2kim olan \u0130ttihat ve Terakki zihniyeti Almanlar\u0131n da telkinleriyle bu toplumu ortadan kald\u0131rmay\u0131 hedefledi. \u00d6zellikle \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ordu\u2019nun deste\u011fi, plan ve projeleriyle hareket eden Jitem\u2019e benzer gizli bir te\u015fkilat olan Te\u015fkilat\u0131 Mahsusa, Hristiyanlar\u0131n mal\u0131na, \u0131rz\u0131na ve can\u0131na g\u00f6z koymu\u015f g\u00f6z\u00fc d\u00f6nm\u00fc\u015flerin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Kuvay\u0131 Milliye gibi T\u00fcrk\u00e7\u00fc, \u0131rk\u00e7\u0131 yap\u0131lanmalar, Rum n\u00fcfusun \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rarak bir soyk\u0131r\u0131ma imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Geride sa\u011f olarak kurtulabilenler de Lozan N\u00fcfus m\u00fcbadelesi sonucu anavatanlar\u0131ndan ebediyen s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmi\u015ftir. Ard\u0131ndan Osmanl\u0131 y\u0131k\u0131larak yerine kurulan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ile birlikte \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k doru\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fct\u00fcn farkl\u0131 diller yasaklanm\u0131\u015f, M\u00fcsl\u00fcman olan herkes T\u00fcrk say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n yay\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131ndan ve neticede Osmanl\u0131n\u0131n Anadolu\u2019ya h\u00e2kim olmas\u0131ndan bu yana ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7erisinde Anadolu\u2019nun tamam\u0131 T\u00fcrkle\u015firken, devlet otoritelerinin kolay ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 yerlerde, halen anadilinde konu\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilen topluluklar kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Soru: Geride kalan M\u00fcsl\u00fcman Rumlar neden Lozan N\u00fcfus Antla\u015fmas\u0131\u2019na d\u00e2hil edilerek Yunanistan\u2019a g\u00f6nderilmedi?<\/p>\n

Cevap: Lozan N\u00fcfus Antla\u015fmas\u0131 din bazl\u0131 oldu\u011fundan, yani sadece Hristiyanlar\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131ndan, sadece Hristiyanlar zoraki g\u00f6\u00e7e tabi tutulmu\u015ftur.<\/p>\n

Soru: Rumca konu\u015fan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu dilde e\u011fitim almas\u0131 ne zaman son buldu?<\/p>\n

Cevap: Bu dilde e\u011fitim, bu dili konu\u015fanlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmay\u0131 kabul ettiklerinden beri, yani yakla\u015f\u0131k olarak 1600 y\u0131l\u0131ndan beri durdurulmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Osmanl\u0131\u2019da M\u00fcsl\u00fcman olanlar\u0131n bu dilde e\u011fitim almas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildi. M\u00fcsl\u00fcman olanlar\u0131n alaca\u011f\u0131 tek e\u011fitim, din e\u011fitimiydi. Ancak din e\u011fitimi al\u0131rlarken, mecburen anlad\u0131klar\u0131 dil olan Romeyika, okunan kitaplar\u0131n, Kur\u2019an ayetlerinin ve hadislerin terc\u00fcmesinde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Soru: Anadolu\u2019nun di\u011fer yerlerinde bu dil kalmam\u0131\u015fken, neden Karadeniz\u2019in da\u011fl\u0131k k\u00f6ylerinde ya\u015fayabildi?<\/p>\n

Cevap: Anadolu\u2019nun di\u011fer b\u00f6lgelerinde, farkl\u0131 halklarla ileti\u015fim ve etkile\u015fim daha kolayd\u0131r. Karadeniz kadar engebeli yerle\u015fim alanlar\u0131 pek yoktur. Buna ra\u011fmen, sahil b\u00f6lgelerine yak\u0131n olan yerle\u015fim birimlerinde az da olsa halen Rumca konu\u015fabilenlere rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Karadeniz\u2019de Rumca konu\u015fulan da\u011f k\u00f6yleri, daha \u00e7ok Trabzon\u2019un Of ve eskiden Of\u2019a ba\u011fl\u0131 \u00c7aykara ve Dernekpazar\u0131 il\u00e7elerine ba\u011fl\u0131 k\u00f6ylerdir. Bilindi\u011fi \u00fczere Hristiyanl\u0131k d\u00f6neminde bu b\u00f6lge, t\u00fcm Anadolu\u2019nun Papaz ve din adam\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yordu. Bu nedenle, \u0130sl\u00e2m\u2019a ge\u00e7tikten ve bu dini \u00f6z\u00fcmsemeye ba\u015flad\u0131ktan itibaren eski \u00f6zelli\u011fini devam ettirmi\u015ftir. Eskiden Papaz yeti\u015ftiren b\u00f6lge, bu defa Hoca yeti\u015ftirip Anadolu\u2019ya g\u00f6ndermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Rumcay\u0131 din e\u011fitiminin terc\u00fcmelerinde kullanmalar\u0131, bu dilin oralarda halen konu\u015fuluyor olmas\u0131n\u0131 do\u011furmu\u015ftur.\u00a0<\/p>\n

Soru: Rumca konu\u015fan Karadenizlilerin k\u00f6keni, klasik kitaplardan Karadeniz\u2019de ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00f6\u011frenilen Makronlar, Driller, Mosinikler, vb. gibi halk gruplar\u0131ndan olabilir mi?<\/p>\n

Cevap: Hay\u0131r! \u00c7\u00fcnk\u00fc Klasik Tarih kitaplar\u0131ndan ve yap\u0131lan arkeolojik kaz\u0131lardan, Anadolu\u2019nun farkl\u0131 yerlerinde krall\u0131k, \u0130mparatorluk, vb. gibi devletlerle egemenlik kuran ve daha sonradan yok olan halklar\u0131n var oldu\u011funu biliyoruz. \u00d6rne\u011fin; Hititler \u00c7orum \/ Sungurlu yak\u0131nlar\u0131nda ba\u015fkentleri vard\u0131. Yap\u0131lan kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kal\u0131nt\u0131lar\u0131na da rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi bu bilgiye dayanarak \u201c\u00c7orumlular Hitit as\u0131ll\u0131d\u0131r\u201d denebilir mi? Mezopotamya\u2019da (Kuzey Irak ve T\u00fcrkiye\u2019nin G\u00fcneydo\u011fusu) ya\u015fad\u0131klar\u0131 bilinen Akadlar ve Asurlular vard\u0131. Bunlar\u0131n arkeolojik kal\u0131nt\u0131lar\u0131 da mevcuttur. Bug\u00fcn Kuzey Irak ve G\u00fcneydo\u011fu\u2019da ya\u015fayan halk Akad veya Asurlu mu? Hay\u0131r! An itibar\u0131yla bu b\u00f6lgede K\u00fcrtler mevcuttur. O halde, klasik kitaplardan halk isimleri \u00f6\u011frenerek, hayali bir etnisite yaratmak ne kadar do\u011frudur? \u00dcstelik bu konuda elde hi\u00e7bir veri yok iken!<\/p>\n

Soru: Roma d\u00f6neminde, Prokopios\u2019un (MS 500 \u2013 565) yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cYap\u0131lar (Peri Ktismaton)\u201d klasi\u011finde yer alan iddias\u0131na g\u00f6re, d\u00f6nemin \u0130mparatoru Justinianus taraf\u0131ndan Hristiyanla\u015ft\u0131r\u0131lan Karadenizli Tzanlar var. Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n dilinin Helence olmas\u0131 nedeniyle de Tzanlar anadillerini unutup da Helence\u2019ye asimile olmu\u015f olamazlar m\u0131? Bu do\u011frultuda, bug\u00fcn Rumca konu\u015fan Karadenizlilerin atalar\u0131 bu Tzanlar olamaz m\u0131?<\/p>\n

Cevap: Hay\u0131r! E\u011fer Tzanlar veya Hristiyan olan toplumlar anadillerini unutup Helenle\u015fseydi, Helenlerle ayn\u0131 dine ve mezhebe (Ortodoks Hristiyan) mensup olan Gagavuz T\u00fcrkleri, Karaman T\u00fcrkleri, G\u00fcrc\u00fcler, Ruslar, Bulgarlar, Ermeniler ve en \u00f6nemlisi, yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zdaki Lazlar da Helenle\u015fecekti. Oysa herkesin dili kendinde halen mevcut ve herkes kendi etnisitesinin fark\u0131ndad\u0131r. B\u00fct\u00fcn Ortodoks Hristiyan d\u00fcnyas\u0131 ve \u00f6zellikle ayn\u0131 co\u011frafyada ve ayn\u0131 ko\u015fullarda ya\u015fayan Lazlar Helenle\u015fmemi\u015fken, bu ihtimali sadece Rumca konu\u015fanlar \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek do\u011fru de\u011fildir. Ayr\u0131ca bu b\u00f6yle bile olsa, buna y\u00f6nelik herhangi bir veri veya kan\u0131t yoktur. Aradan ge\u00e7en yakla\u015f\u0131k bin be\u015f y\u00fcz k\u00fcsur y\u0131l sonra kimin kim olabilece\u011fi sorusu, \u00f6ld\u00fckten sonra hayat var m\u0131 yok mu sorusu gibi bir \u015feydir. Bug\u00fcn a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir halk\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya etnik aidiyetini ortaya koymak i\u00e7in tarihsel s\u00fcreklili\u011fiyle birlikte, k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelli\u011fine bak\u0131l\u0131r. Ortada hi\u00e7bir veri yokken, hayali bir etnisite \u00fcretilemez! \u00dcstelik Prokopios \u201cYap\u0131lar\u201d kitab\u0131n\u0131 yakla\u015f\u0131k olarak bin be\u015f y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce yazm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, bu b\u00f6lgedeki yerle\u015fim birimleri Osmanl\u0131\u2019n\u0131n tahrir defterlerinde yer almas\u0131 laz\u0131md\u0131. Oysaki \u00c7aykara civar\u0131nda kaydedilen k\u00f6yler ve sakinlerinin din durumu tek tek verilmi\u015ftir ve bu civarda sadece \u00fc\u00e7 k\u00f6y (Holayisa, \u011eor\u011foras ve Zeno) g\u00f6z\u00fckmektedir. Bu k\u00f6ylerin de sakinleri, Osmanl\u0131 zaman\u0131nda ya\u015fanan vergi ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden tamamen yerlerinden s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buralara yerle\u015fenler, daha sonraki y\u0131llarda, sahilden ve farkl\u0131 b\u00f6lgelerden gelip yerle\u015fmi\u015flerdir. Y\u00f6redeki dil i\u00e7erisinde, \u00fc\u00e7 farkl\u0131 ve ayn\u0131s\u0131 Yunan co\u011frafyas\u0131nda bulunan \u015five izlerine rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, y\u00f6redeki dil incelendi\u011finde rahatl\u0131kla anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

\u00c7AYKARA<\/p>\n

Soru: Karadeniz\u2019de ya\u015fayan Rumca konu\u015fanlar\u0131n atalar\u0131, daha sonra Hristiyan olmu\u015f ve Rumlarla ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015f T\u00fcrk k\u00f6kenli insanlar olamazlar m\u0131?<\/p>\n

Cevap: Hay\u0131r! Yukar\u0131daki sorunun cevab\u0131nda da belirtti\u011fimiz gibi; bug\u00fcn a\u00e7\u0131s\u0131ndan Rumca konu\u015fan k\u00f6yler, Osmanl\u0131 Tahrir Defterlerinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, \u00e7o\u011fu 1550 y\u0131llar\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kan k\u00f6ylerdir. Ayr\u0131ca, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde, yani 1461\u2019den sonra herhangi bir T\u00fcrk toplulu\u011funun Rumlar\u0131n aras\u0131na kar\u0131\u015f\u0131p asimile olmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. Bu belki bir veya birka\u00e7 da\u011f\u0131n\u0131k ya\u015fayan aile gibi olabilir. Ancak bu da, neredeyse hi\u00e7bir verimi olmayan da\u011f k\u00f6ylerinde de\u011fil, merkezi yerlerde olmu\u015f olabilir. Herhangi bir T\u00fcrk\u2019\u00fcn veya ufak bir T\u00fcrk toplumunun gidip bir da\u011f k\u00f6y\u00fcne ve kendisinden olmad\u0131\u011f\u0131, dilini bilmedi\u011fi insanlar\u0131n aras\u0131na yerle\u015fmesi olduk\u00e7a zay\u0131f bir ihtimaldir. Zaten b\u00f6yle bir yerle\u015fme talebini, en ba\u015fta bu da\u011f k\u00f6ylerinde yerle\u015fik olanlar kabul etmezlerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaten bu k\u00f6ylerde ekilebilir ve isk\u00e2n edilebilir alanlar olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. Hatta son zamanlara kadar, sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131lan herhangi bir k\u00f6y arazisi, \u00f6nce akrabaya ve daha sonra k\u00f6yl\u00fcye sunulmas\u0131 gerekiyordu. Ahali, k\u00f6ye yabanc\u0131 birisini kesinlikle sokmazd\u0131. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, asimilasyon olay\u0131 katman katmand\u0131r. Nihai a\u015famada bile, s\u00fcrekli ya\u015fan\u0131lan b\u00f6lgede, eski anadiline ait bir y\u0131\u011f\u0131n k\u00f6y, mahalle isimleri bulunur. \u00d6zellikle, otoritenin dayatmas\u0131yla veya asimilasyonla de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fi mevki, mek\u00e2n, dere, \u0131rmak, vb. gibi isimler her zaman eski anadilde ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kal\u0131r. Bug\u00fcn\u00fcn ileti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131 olmas\u0131na, her evde TV, Radyo, vb. gibi yay\u0131n cihazlar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131na, yakla\u015f\u0131k 550 y\u0131ll\u0131k Osmanl\u0131 ve T\u00fcrk h\u00e2kimiyetine ra\u011fmen, bu k\u00f6ylerde T\u00fcrk\u00e7e mevki ve mek\u00e2n isimleri birka\u00e7\u0131 dahi ge\u00e7mez. Zaten flora isimleri de buna eklendi\u011finde, bu kadar derin bir asimilasyonu d\u00fcnya hen\u00fcz ya\u015famam\u0131\u015fken, bunun hi\u00e7bir \u00f6zelli\u011fi bulunmayan, ileti\u015fime kapal\u0131 bu da\u011f k\u00f6ylerinde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek, hayal \u00fcr\u00fcn\u00fcnden \u00f6te, bilin\u00e7li bir sapt\u0131rmadan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Her \u015fey bir tarafa, y\u00f6rede ya\u015fayan toplumun Asyatik hi\u00e7 bir \u00f6zelli\u011fi (fizik, gelenek, g\u00f6renek, vb.) bulunmamaktad\u0131r. Bir de \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn; T\u00fcrkler Anadolu co\u011frafyas\u0131na ayak basal\u0131 (1071 tarihini baz al\u0131rsak) 943 y\u0131ld\u0131r; buna ra\u011fmen Anadolu\u2019da ne bir \u015fehir ad\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fini, ne bir bal\u0131\u011f\u0131n ad\u0131n\u0131 do\u011fru d\u00fcr\u00fcst \u00f6\u011frenemediler. Anadolu\u2019ya \u00f6zg\u00fc sayabildikleri bitki say\u0131s\u0131 (TDK\u2019nun masa ba\u015f\u0131 \u00fcrettikleri hari\u00e7) dahi s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r! Oysa Karadeniz\u2019de Rumca konu\u015fan k\u00f6ylerde flora ile ilgili y\u00fczlerce Rumca isim mevcuttur.<\/p>\n

S\u00dcRMENE<\/p>\n

Soru: Bug\u00fcn Karadeniz\u2019de Rumca konu\u015fanlar Laz k\u00f6kenli olup daha sonra asimile olmu\u015f olamazlar m\u0131?<\/p>\n

Cevap: Hay\u0131r! \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Laz olduklar\u0131 halde e\u011fer asimile edilmi\u015f olsalard\u0131, ayn\u0131 co\u011frafya ko\u015fullar\u0131nda ya\u015fayan di\u011fer Lazlar da asimile olmu\u015f olacaklard\u0131. Ayr\u0131ca az dahi olsa, egemen k\u00fclt\u00fcrlerin (din, dil) etkileri konu\u015fulan Rumca \u00fczerinde belirirken, Lazlarla olan bu denli co\u011frafi yak\u0131nl\u0131\u011fa ra\u011fmen, bug\u00fcne kadar derlenebilen yakla\u015f\u0131k on iki bin Rumca kelime i\u00e7erisinde ortak birka\u00e7 Lazca kelimenin d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir belirti yoktur.<\/p>\n

Soru: Karadeniz\u2019de Rumca konu\u015fulan k\u00f6ylerde ya\u015fayanlar\u0131n atalar\u0131 neden bu da\u011f k\u00f6ylerine yerle\u015fmi\u015fler?<\/p>\n

Cevap: Bu da\u011f k\u00f6yleri genel olarak 1500 \u2013 1600 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda kurulmu\u015f olup, eski ahalinin tamam\u0131 sahil kesimi ve merkezi yerlerden buralara g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir. Bunu, son elli y\u0131l \u00f6ncesine kadar, herhangi bir da\u011f k\u00f6y\u00fcnde bulunamayacak pop\u00fcler mesleklerden de bunu anlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin; ta\u015f duvarc\u0131l\u0131\u011f\u0131, demiri i\u015fleyerek ara\u00e7 gere\u00e7 \u00fcretme, bak\u0131rc\u0131l\u0131k, ta\u015f duvar \u00f6rme, ta\u015f ve ah\u015fap oymac\u0131l\u0131\u011f\u0131, vb. gibi meslekler vard\u0131. Bu mesleklere sahip olan insanlar, bu mesleklerini k\u00f6y ortam\u0131nda y\u00fcr\u00fctemedi\u011finden dolay\u0131, zamanla bu meslekler kaybolup gitme a\u015famas\u0131na gelmi\u015ftir. Sahil ve merkezi yerlerden g\u00f6\u00e7 ettiklerine dair verileri, kulland\u0131klar\u0131 dil incelendi\u011finde de a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6rne\u011fin bunca asimilasyona ve dilin erimesine ra\u011fmen, hayat\u0131nda hi\u00e7bir zaman denizi g\u00f6rmemi\u015f birisi, Rumcada denizin ad\u0131n\u0131 Thalasa olarak bilir. G\u00f6\u00e7 etmelerine y\u00f6nelik Osmanl\u0131\u2019n\u0131n a\u011f\u0131r vergi ko\u015fullar\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik otoritenin ve misyoner gruplar\u0131n bask\u0131s\u0131, sahillerde ortaya \u00e7\u0131kan salg\u0131n hastal\u0131klar, vb. gibi nedenler yatmaktad\u0131r. Ya\u015fanan g\u00f6\u00e7 \u00f6zellikle Sultan Selim zaman\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

MA\u00c7KA<\/p>\n

Soru: Bug\u00fcn Karadeniz\u2019de konu\u015fulan Rumca ile Yunanca aras\u0131nda ne gibi bir benzerlik veya farkl\u0131l\u0131k vard\u0131r. Her ikisi ayn\u0131 dil midir yoksa farkl\u0131 diller midir?<\/p>\n

Cevap: Rumca ile Yunanca aras\u0131ndaki benzerlik, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda Uygurca ile T\u00fcrk\u00e7e aras\u0131ndaki benzerlik veya farkl\u0131l\u0131k gibi alg\u0131lanabilir. Binlerce y\u0131l ayr\u0131 co\u011frafyalarda kullan\u0131lan ayn\u0131 diller, zamanla yak\u0131n \u00e7evrelerinde konu\u015fulan di\u011fer dillerden farkl\u0131 bi\u00e7imlerde etkilenir ve \u015fekillenirler. Dolay\u0131s\u0131yla Yunanca ve Karadeniz Rumcas\u0131, kendi b\u00f6lgelerine g\u00f6re farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Yine de her iki taraf\u0131n da kelime k\u00f6kenleri (dile girmi\u015f yabanc\u0131 kelimeler hari\u00e7) Helencedir.<\/p>\n

Rumca \u2013 Yunanca benzer c\u00fcmle \u00f6rnekleri:<\/p>\n

Rumca: pola nero epi\u011fa \u00e7e efuskosa = \u00e7ok su i\u00e7tim ve \u015fi\u015ftim.<\/p>\n

Yunanca: poli nero ipia ke e fuskosa.<\/p>\n

Rumca: anikson tin porta \u00e7e epar eli\u011fo aera! = kap\u0131y\u0131 a\u00e7 ve biraz hava al!<\/p>\n

Yunanca: anikse tin porta ke pare li\u011fi aera.<\/p>\n

Rumca: ya to piyo u pas teris piyos erthen? = neden gidip kimin geldi\u011fine bakm\u0131yorsun?<\/p>\n

Yunanca:\u00a0 yati den pas na dis pios irthe.<\/p>\n

Rumca: ela as pame so xoriyo = gel k\u00f6ye gidelim.<\/p>\n

Yunanca: ela as pame sto xorio.<\/p>\n

Rumca: p\u2019esune \u00e7e u\u00e7 eporena n\u2019evriska se? = neredeydin de seni bulam\u0131yordum?<\/p>\n

Yunanca: pu isun ke den porusa na se vrisko?<\/p>\n

Rumca: ada\u00e7eka kati efika, piyos e pirena = bu yak\u0131nlarda bir \u015fey b\u0131rakt\u0131m, kim ald\u0131 onu?<\/p>\n

Yunanca: edo kati afisa, pios to pire?<\/p>\n

Rumca: epan so dromo, entama epezame = yol \u00fczerinde, birlikte oynuyorduk.<\/p>\n

Yunanca: pano sto dromo, mazi pezame.<\/p>\n

Rumca: ento\u00e7es \u00e7e e tsakoses ta stude m\u2019 = vurup kemiklerimi k\u0131rd\u0131n.<\/p>\n

Yunanca: e xtipises ke espases ta kokala mu.<\/p>\n

Rumca: epar \u015fkepason to \u011fardeli, m\u2019 eri\u011fay = al \u00e7ocu\u011fu \u00f6rt, \u00fc\u015f\u00fcmesin.<\/p>\n

Yunanca: pare skepase to pedi, min krioni.<\/p>\n

Rumca: na e\u015fis tin ef\u00e7i m\u2019 = iyi dileklerim seninle olsun.<\/p>\n

Yunanca: na exis tin efxi mu.<\/p>\n

Rumca: e nistaksa, kontevo na kamono = uykum geldi, nerdeyse g\u00f6zlerimi kapataca\u011f\u0131m.<\/p>\n

Yunanca: e nistaksa, kontevo na kamono.<\/p>\n

Rumca: alo m\u2019 erse so spiti m\u2019! = daha evime gelme!<\/p>\n

Yunanca: alo min erthis sto spiti mu!<\/p>\n

Rumca: e\u011fo esena pola a\u011fapo = ben seni \u00e7ok seviyorum.<\/p>\n

Yunanca: e\u011fo se a\u011fapo poli.<\/p>\n

Rumca: e\u011fo ime asin Trapezunta = ben Trabzonluyum.<\/p>\n

Yunanca: e\u011fo ime apo tin Trapezunta.<\/p>\n

Rumca: asin Trapezunta erxome = Trabzon\u2019dan geliyorum.<\/p>\n

Yunanca: erxome apo tin Trapezunta.<\/p>\n

Rumca: tina evres epan so dromo = yol \u00fcst\u00fcnde kimi buldun?<\/p>\n

Yunanca: piyon vrikes pano sto dromo?<\/p>\n

Rumca: kunison to kuni, as \u00e7imate to \u011fardeli! = be\u015fi\u011fi salla, \u00e7ocuk uyusun!<\/p>\n

Yunanca: kunise tin kuna, as kimithi to pedi!<\/p>\n

Rumca: asa makra ida se \u00e7e u\u00e7 e\u011fnorisa se = seni uzaktan grd\u00fcm de tan\u0131mad\u0131m.<\/p>\n

Yunanca: apo makria se ida ke den se \u011fnorisa.<\/p>\n

Rumca: ela konta son pe\u015fko ya na xlise! = soban\u0131n yak\u0131n\u0131na gel ki \u0131s\u0131nas\u0131n!<\/p>\n

Yunanca: ela konta sti sompa ya na zestathis!<\/p>\n

Rumca: thelo n\u2019apomeno ada\u00e7eka = burada kalmak istiyorum.<\/p>\n

Yunanca: thelo na mino edo.<\/p>\n

Rumca: thelo n\u2019eroto se kati = sana bir \u015fey sormak istiyorum.<\/p>\n

Yunanca: thelo na se rotiso kati.<\/p>\n

Rumca: ekseris la\u011fa na pa\u011fo sin Athina = Atinaya nas\u0131l gidece\u011fimi biliyor musun?<\/p>\n

Yunanca: kseris pos tha pao stin Athina?<\/p>\n

Rumca: katina arayevo ama u poro n\u2019evriskatona = birini ar\u0131yorum ama onu bulam\u0131yorum.<\/p>\n

Yunanca: kapion psaxno ala den poro na ton vro.<\/p>\n

Rumca: as aplume eli\u011fo ada pan = azc\u0131k bunun \u00fczerine uzanay\u0131m.<\/p>\n

Yunanca: as ksaploso li\u011fo edo pano.<\/p>\n

Rumca: t\u2019onema s\u2019 nto en?\u00a0 = ad\u0131n nedir?<\/p>\n

Yunanca: ti ine to onoma su?<\/p>\n

Rumca: na pas so kalo! = g\u00fcle g\u00fcle git!<\/p>\n

Yunanca: na pas sto kalo!<\/p>\n

Rumca: mi teris opisas! = arkana bakma!<\/p>\n

Yunanca: min kitas piso su!<\/p>\n

Rumca: avutos o anthropos ine kotsos = bu adam topald\u0131r.<\/p>\n

Yunanca: aftos o anthropos ine kutsos.<\/p>\n

Rumca: ime stravos, u\u00e7 elepo = k\u00f6r\u00fcm, g\u00f6rm\u00fcyorum.<\/p>\n

Yunanca: ime stravos, de vlepo.<\/p>\n

Rumca: afiso me, pola terte exo = b\u0131rak beni, \u00e7ok derdim var.<\/p>\n

Yunanca: ase me, exo pola tertia.<\/p>\n

Rumca: e\u011fo ti mana m pola a\u011fapo = ben annemi \u00e7ok seviyorum.<\/p>\n

Yunanca: e\u011fo ti mana mu a\u011fapo poli.<\/p>\n

Rumca: to potami kativen sin thalasa = dere denize iner.<\/p>\n

Yunanca: to potami kateveni sti thalasa.<\/p>\n

Rumca: efa\u011fa ula ta xrimata m\u2019 \u00e7e epomina so dromo = b\u00fct\u00fcn param\u0131 yedim ve yolda kald\u0131m.<\/p>\n

Yunanca: efaga ola ta xrmata mu ke emina so dromo.<\/p>\n

Rumca: thelo na pa\u011fo sin Athina ama exasa to dromo m\u2019 = Atina\u2019ya gitmek istiyorum ama yolumu kaybettim.<\/p>\n

Yunanca: thelo na pao stin Atina ala exasa to dromo mu.<\/p>\n

Rumca: anikson tin porta, as eper ayera t\u2019 ospiti! = kap\u0131y\u0131 a\u00e7 da ev hava als\u0131n!<\/p>\n

Yunanca: anikse tin porta, as pari aera to spiti!<\/p>\n

Yukar\u0131daki benzer c\u00fcmlelerden y\u00fczlerce kurulabilir. Ayr\u0131ca, k\u00fcf\u00fcrler de ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu benzerlikler, bu dilin Yunancadan tamamen farkl\u0131 bir oldu\u011funu iddia edenlere iyi bir \u00f6rnektir!<\/p>\n

Farkl\u0131l\u0131klar ise genelde teknolojik, bilimsel, siyasal ve sonradan \u00fcretilen kelimelerden ibarettir. Bununla birlikte, dil yap\u0131s\u0131nda da farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7ermektedir. Yani farkl\u0131l\u0131klar\u0131n tamam\u0131na yak\u0131n\u0131, Rumcada kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 bulunmayan veya sonradan unutulan kelimelerden ibarettir.<\/p>\n

Hazirayan: Vahit TURSUN<\/i><\/b><\/p>\n

http:\/\/www.hyetert.blogspot.com\/2015\/01\/karadenizde-neden-rumca-romeyika.html<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Vahit Tursun \/ Devrimci Karadeniz Asl\u0131nda epey bir zamand\u0131r, Karadeniz\u2019de Rumca konu\u015fan insanlar, kendi ge\u00e7mi\u015fleri konusunda y\u0131\u011f\u0131nlarca soru ile bo\u011fu\u015fup duruyorlar. Baz\u0131lar\u0131 kendi kafalar\u0131na g\u00f6re sosyal medyada bir \u015feyler yaz\u0131p \u00e7izerken, baz\u0131lar\u0131 da kendi kendine; \u201cTzan m\u0131yd\u0131k, Laz m\u0131yd\u0131k, T\u00fcrk m\u00fcyd\u00fck, sonradan m\u0131 Helenle\u015ftik vb.\u201d gibi sorular sorup duruyor. Ne yaz\u0131k ki bu konuda hen\u00fcz […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71,53],"tags":[],"class_list":["post-33168","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","category-mulakatlar","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"\nKaradeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Karadeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Vahit Tursun \/ Devrimci Karadeniz Asl\u0131nda epey bir zamand\u0131r, Karadeniz\u2019de Rumca konu\u015fan insanlar, kendi ge\u00e7mi\u015fleri konusunda y\u0131\u011f\u0131nlarca soru ile bo\u011fu\u015fup duruyorlar. Baz\u0131lar\u0131 kendi kafalar\u0131na g\u00f6re sosyal medyada bir \u015feyler yaz\u0131p \u00e7izerken, baz\u0131lar\u0131 da kendi kendine; \u201cTzan m\u0131yd\u0131k, Laz m\u0131yd\u0131k, T\u00fcrk m\u00fcyd\u00fck, sonradan m\u0131 Helenle\u015ftik vb.\u201d gibi sorular sorup duruyor. Ne yaz\u0131k ki bu konuda hen\u00fcz […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-01-23T07:41:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Rumca-Romeyika-300x125.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"28 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Karadeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor\",\"datePublished\":\"2015-01-23T07:41:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168\"},\"wordCount\":5655,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2015\\\/01\\\/Rumca-Romeyika-300x125.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"M\u00fclakatlar\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168\",\"name\":\"Karadeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2015\\\/01\\\/Rumca-Romeyika-300x125.jpg\",\"datePublished\":\"2015-01-23T07:41:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2015\\\/01\\\/Rumca-Romeyika.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2015\\\/01\\\/Rumca-Romeyika.jpg\",\"width\":600,\"height\":250},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=33168#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Karadeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Karadeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Karadeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Vahit Tursun \/ Devrimci Karadeniz Asl\u0131nda epey bir zamand\u0131r, Karadeniz\u2019de Rumca konu\u015fan insanlar, kendi ge\u00e7mi\u015fleri konusunda y\u0131\u011f\u0131nlarca soru ile bo\u011fu\u015fup duruyorlar. Baz\u0131lar\u0131 kendi kafalar\u0131na g\u00f6re sosyal medyada bir \u015feyler yaz\u0131p \u00e7izerken, baz\u0131lar\u0131 da kendi kendine; \u201cTzan m\u0131yd\u0131k, Laz m\u0131yd\u0131k, T\u00fcrk m\u00fcyd\u00fck, sonradan m\u0131 Helenle\u015ftik vb.\u201d gibi sorular sorup duruyor. Ne yaz\u0131k ki bu konuda hen\u00fcz […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2015-01-23T07:41:33+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Rumca-Romeyika-300x125.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"28 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Karadeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor","datePublished":"2015-01-23T07:41:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168"},"wordCount":5655,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Rumca-Romeyika-300x125.jpg","articleSection":["Haberler","M\u00fclakatlar","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168","name":"Karadeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Rumca-Romeyika-300x125.jpg","datePublished":"2015-01-23T07:41:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/01\/Rumca-Romeyika.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2015\/01\/Rumca-Romeyika.jpg","width":600,"height":250},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=33168#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Karadeniz\u2019de Neden Rumca (Romeyika) Konu\u015fuluyor"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33168"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33170,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33168\/revisions\/33170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}