{"id":32864,"date":"2014-12-23T03:57:12","date_gmt":"2014-12-23T08:57:12","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864"},"modified":"2014-12-23T03:57:12","modified_gmt":"2014-12-23T08:57:12","slug":"alevilik-islamin-degil-islam-aleviligin-icinde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864","title":{"rendered":"Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=32865\" rel=\"attachment wp-att-32865\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-32865\" alt=\"Alevilik\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Alevilik-300x159.jpg\" width=\"300\" height=\"159\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/12\/Alevilik-300x159.jpg 300w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/12\/Alevilik-600x319.jpg 600w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/12\/Alevilik.jpg 702w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><a title=\"Evrim Kaya\" href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/32\/evrim-kaya\">Evrim Kaya<\/a><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Metin ve Kemal Kahraman, Cumartesi ak\u015fam\u0131 22 y\u0131l sonra verecekleri ilk \u0130stanbul konserine haz\u0131rlan\u0131yorlar. Konser \u00f6ncesi iki m\u00fczisyeni Agos&#8217;ta a\u011f\u0131rlad\u0131k; m\u00fczikten \u00f6nce, Anadolu\u2019nun bin y\u0131ll\u0131k tarihine, onun \u00f6ncesine, insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6klerine ve bug\u00fcn\u00fc konu\u015ftuk.<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7ok kolay efsane diyoruz, Metin ve Kemal Kahraman\u2019\u0131n bu s\u0131fat\u0131 hak ederek elde ettiklerine ise ku\u015fku yok. Doksanlar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan bug\u00fcne, sesi \u201c1071\u2019den beri\u201d tekrar tekrar kesilen Dersim\u2019in sesi oldular. \u00d6zellikle gen\u00e7 ve bat\u0131l\u0131 pek \u00e7ok dinleyici i\u00e7inse Dersim\u2019i haritaya yerle\u015ftiren onlard\u0131. Kemal Kahraman, hapisten \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra yar\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc s\u00fcrg\u00fcne gitti\u011fi Almanya\u2019dan 22 y\u0131l d\u00f6nemedi\u011fi i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan her konser biraz eksikti. \u00d6yle ki, baz\u0131lar\u0131m\u0131z ismi \u201cMetin Kemal\u201d olan tek bir m\u00fczisyen oldu\u011funu san\u0131yorduk, bu durum bir t\u00fcr \u015fakaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kemal Kahraman Alman vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7ince d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcndeki engel kalkm\u0131\u015f oldu. Bu yaz Dersim, Ankara ve \u0130zmir\u2019de birlikte ilk konserlerini verdiler; bug\u00fcnlerde, Cumartesi ak\u015fam\u0131 22 y\u0131l sonra verecekleri ilk \u0130stanbul konserine haz\u0131rlan\u0131yorlar. Dinleyicileri heyecanl\u0131, onlar\u0131 konser \u00f6ncesi d\u00fcnya g\u00f6z\u00fcyle Agos\u2019ta a\u011f\u0131rlama f\u0131rsat\u0131 bulan bizler daha da heyecanl\u0131y\u0131z. \u00d6nlerinde bir s\u00fcr\u00fc yeni proje var, ama ilk \u00f6nce burada hi\u00e7 birlikte sahneleyemedikleri Ferfecir\u2019i, \u015eahmaran\u2019\u0131 birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 Erkan O\u011fur, Okay Temiz gibi m\u00fczisyenlerin de kat\u0131l\u0131m\u0131yla sahneye koymaya haz\u0131rlan\u0131yorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kurulduklar\u0131 1991\u2019den beri m\u00fcziklerinin nereden nereye geldi\u011fini soruyorum, ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00f6zg\u00fcn besteler konusunda inat\u00e7\u0131 olduklar\u0131n\u0131 anlat\u0131yorlar: \u201cSanki Zazacan\u0131n bug\u00fcn\u00fc anlatan modern \u015fark\u0131lar \u00fcretebilen bir dil oldu\u011funu kan\u0131tlamak tela\u015f\u0131ndayd\u0131k. O y\u00fczden derlemeler geri planda kald\u0131. Zaman ge\u00e7tik\u00e7e k\u00f6klerimize ba\u015fka bir g\u00f6zle bakt\u0131k, Dersim\u2019in kendi hik\u00e2yelerine, ya\u015fl\u0131lar\u0131n haf\u0131zalar\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrk\u00fclere d\u00f6nd\u00fck. Enstr\u00fcmanlar \u00e7ok de\u011fi\u015fmedi de m\u00fczi\u011fimiz biraz sadele\u015fti.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130ki saati a\u015fk\u0131n konu\u015fuyoruz. \u00d6yle dolular ki konu m\u00fczi\u011fe gelemiyor, Anadolu\u2019nun bin y\u0131ll\u0131k tarihine, onun \u00f6ncesine, insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6klerine gidiyor, sonra bug\u00fcne d\u00f6n\u00fcyoruz. Alevili\u011fin hik\u00e2yesi insanl\u0131\u011f\u0131n hik\u00e2yesi \u00e7\u00fcnk\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Metin ve Kemal Kahraman\u2019\u0131n m\u00fczi\u011fi s\u00f6zl\u00fc bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn tan\u0131\u011f\u0131, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmak i\u00e7in sab\u0131rla, emekle kurulmu\u015f bir k\u00fclliyat. Anadolu\u2019nun kalbine a\u015fkla yap\u0131lan bir kaz\u0131. S\u00f6z\u00fcn etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc hakikate de\u011fer gibi oldu\u011fumuz anlar heyecan verici; oysa onlar\u0131 yaz\u0131ya d\u00f6kmek, payla\u015fmak u\u011fruna sohbetin nefesine biraz ihanet etmek gerekiyor. \u00d6yle ki, kayd\u0131 \u00e7\u00f6zerken korkuyorum. Hakikatin bozulmam\u0131\u015f \u00f6z\u00fc etraf\u0131nda Metin ve Kemal Kahraman\u2019la d\u00f6nmek isteyenleri ise yeni konserler bekliyor. Bu fikrin ne\u015fesiyle s\u00f6z\u00fc onlara b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>22 y\u0131l sonra d\u00f6n\u00fcp gelince memleketi nas\u0131l buldunuz?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Kemal Kahraman:<\/b> \u00c7ok iyi bulmad\u0131m. \u00d6zellikle \u0130stanbul\u2019u. Diyarbak\u0131r\u2019a da gittim farkl\u0131 bir k\u00f6\u015feden foto\u011fraf olsun diye, oras\u0131 da farkl\u0131 de\u011fil. Biraz zapt edilmi\u015f gibi. Hala i\u015fgal ediyoruz diyorum ben, i\u015fgalimiz bitmiyor. \u015eehirlerin haf\u0131zalar\u0131yla \u00e7ok oynan\u0131yor. Dersim\u2019i Dersim yapansa da\u011f\u0131, ta\u015f\u0131, \u0131rma\u011f\u0131yd\u0131. Son 20-30 y\u0131lda sava\u015f g\u00f6rd\u00fc, \u00e7ok tahrif edildi. Do\u011fa her \u015feye ra\u011fmen kendini tamir edebiliyor da \u015fehirler \u00f6yle de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>B\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda da pek parlak durumda de\u011fildi ama&#8230;<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7ok do\u011fru ama daha k\u00f6t\u00fcye gitmi\u015f. Zaman ileriye do\u011fru gidiyor san\u0131yoruz, pozitif bir \u015feyler getirecek diye bekliyoruz ama \u00f6yle de\u011fil sanki. Bu elbette 20 y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fil, \u00e7ok geriye gidiyor. Bu \u00e7\u00f6z\u00fclmenin tarihi daha derin. Ben yirmi sene \u00f6nceki foto\u011frafla k\u0131yasl\u0131yorum ama \u00e7\u00f6z\u00fclmenin, bozulman\u0131n, y\u0131k\u0131m\u0131n tarihi eski.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Adam Kasia, \u0131\u015f\u0131ktan ilk insan ruhu<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Ne kadar eski?\u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bana sorarsan\u0131z 1453\u2019ten beridir y\u0131k\u0131yoruz. Daha da geriye gidersek ben S\u00fcmerler\u2019le ba\u015flat\u0131yorum. Yazmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z andan itibaren unutmaya ba\u015flad\u0131k. Dersim gibi, Alevi, Zaza k\u00fclt\u00fcr\u00fc gibi s\u00f6zl\u00fc gelenekle ya\u015fayagelmi\u015f k\u00fclt\u00fcrlerin ne kadar derin bir haf\u0131za ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131na \u015fahit olunca anl\u0131yorum. Modernizmin, pozitivizmin bize \u00f6\u011fretti\u011fi yaz\u0131n\u0131n geli\u015fmi\u015fli\u011fi fikrinin bir \u00f6nyarg\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011frendik. S\u00f6z\u00fcn \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00e7ok sahici bir haf\u0131zas\u0131 var. B\u00fct\u00fcn akademik gelene\u011fin, bilimsellik, objektiflik diye kendisini dokunulmaz k\u0131lmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 \u015feylerin asl\u0131nda hi\u00e7 de bilimsel ve objektif olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc yanl\u0131\u015f y\u00f6ntemlere sahip oldu\u011funu g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131k. Anadolu\u2019nun\u00a0 ve Mezopotamya\u2019n\u0131n k\u00fclt\u00fcr haf\u0131zas\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131nda y\u00f6ntem olarak bir sakatl\u0131k hep vard\u0131. Bence s\u00f6zl\u00fc gelene\u011fin de bir \u015fahit oldu\u011funun art\u0131k kabul edilmesi laz\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Dersim k\u00fclt\u00fcr\u00fc biraz da zorunlu olarak s\u00f6zl\u00fc bir haf\u0131zaya sahip olagelmi\u015f. Bunun bir handikap oldu\u011fu taraflar da yok de\u011fil mi?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ben bunun bir tercih oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Dersimliler yaz\u0131 denen bir medeniyet enstr\u00fcman\u0131n\u0131 fark etmedikleri ya da ge\u00e7 kald\u0131klar\u0131 i\u00e7in yaz\u0131dan uzak kalmad\u0131lar. Ama yaz\u0131 her zaman egemenlerin elinde olmu\u015ftur ve bir siyasi enstr\u00fcman olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. O y\u00fczden yaz\u0131 \u00fczerinden aktar\u0131lan haf\u0131za da her zaman bir siyasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn perspektifi \u00fczerinden \u015fekillenmi\u015ftir. S\u00f6zl\u00fc gelenekte ise haf\u0131za ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131, toplumun kendisidir. \u00dcr\u00fcn\u00fcn kendisinden \u00f6nce b\u00fct\u00fcn toplumun haf\u0131zas\u0131 s\u00f6z konusudur. \u00d6rne\u011fin biz \u015eahmaran masal\u0131yla u\u011fra\u015f\u0131rken bu masal\u0131n s\u00f6zl\u00fc gelenekle anlat\u0131lan versiyonlar\u0131n\u0131n \u00e7ok daha derin bir haf\u0131za ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. 1973\u2019te vefat etmi\u015f Ba\u015fk\u00f6yl\u00fc Hasan Efendi son d\u00f6nemin en \u00f6nemli Alevi \u00e2limlerinden. Okuma yazma bilir, r\u00fc\u015ftiye mezunudur, devlet memurlu\u011fu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ama yazar ve yazd\u0131klar\u0131n\u0131 yakar. \u00c7\u00fcnk\u00fc asl\u0131nda kendisi i\u00e7in, \u00f6\u011frenmek ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi yava\u015flatmak i\u00e7in yazar. Yazd\u0131klar\u0131n\u0131n inan\u00e7la ilgili oldu\u011funu bildi\u011fi i\u00e7in de yakar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah\u2019\u0131 yazmaya kalkmak, \u201cAllah budur\u201d diye yaz\u0131p sabitlemeye kalkmak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir c\u00fcrettir. Bizim insanlar\u0131m\u0131z yaz\u0131y\u0131 \u00e7ok iyi tan\u0131d\u0131klar\u0131 i\u00e7in yaz\u0131dan korkar. Yaz\u0131 yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda yazan da dahil herkesten ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varolu\u015f kazan\u0131r. Yazan\u0131 bile yalanc\u0131 \u00e7\u0131karabilir. Yaz\u0131 iktidard\u0131r, siyasettir. Tarih boyunca hep ortodoks, kurumsal s\u00fcre\u00e7lerin enstr\u00fcman\u0131 olmu\u015ftur. Bu y\u00fczden bug\u00fcnden geriye bakarken yaz\u0131l\u0131 her \u015feye bir \u015f\u00fcpheyle yakla\u015fmak zorunday\u0131z. Oysa s\u00f6z, e\u011fer s\u00f6ylenen hakikatse, toplum haf\u0131zas\u0131nda yerini bulur ve aktar\u0131c\u0131 olan bir ki\u015fi de\u011fil b\u00fct\u00fcn bir toplumdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Peki, m\u00fczi\u011fi kay\u0131t alt\u0131na almak benzer bir risk de\u011fil mi?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet \u00f6yle. Ciddi bir handikap sahiden, m\u00fczi\u011fi kaydetmek de bir risk ta\u015f\u0131yor. Ama bizim i\u00e7in mecburiyet s\u00f6z konusu: Ya\u015fl\u0131lar\u0131m\u0131z \u00f6l\u00fcyor, bu gelenek devam etmiyor. Biz de o k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131 olsak da, kesin bir ger\u00e7ek var ki ya\u015fl\u0131lar\u0131m\u0131z ile ayn\u0131 \u00e2lemde ya\u015famad\u0131k, be\u011fenelim be\u011fenmeyelim onlar\u0131n farkl\u0131 bir zaman alg\u0131s\u0131 vard\u0131. 25 y\u0131l \u00f6nce,\u00a0 \u201cbu ku\u015fakla birlikte bir \u00e2lem \u00f6l\u00fcyor, bizim bir an evvel ya\u015fl\u0131lar\u0131m\u0131za gitmemiz ve kaydedebildi\u011fimiz kadar\u0131n\u0131 kaydetmemiz laz\u0131m\u201d dedik. Ama ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7e\u011finin fark\u0131ndayd\u0131k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zazaca s\u00f6ylenmi\u015f yalanlara kadar\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Bu y\u00f6neli\u015f bir k\u0131r\u0131lma ile mi oldu, hat\u0131rl\u0131yor musunuz?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7ok iyi hat\u0131rl\u0131yoruz. Ben cezaevindeydim, Metin Grup Yorum\u2019dayd\u0131, bir iki alb\u00fcmleri \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. 88-91 aras\u0131 cezaevinde kald\u0131m. K\u00fcrt m\u00fccadelesinin belli bir seviyeye geldi\u011fi d\u00f6nemdi. Biz de politik angajmanlar\u0131 olan insanlard\u0131k, T\u00fcrk\u00e7e \u015fark\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 yap\u0131yorduk. K\u00fcrt m\u00fccadelesinin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli de\u011ferlerden biri bence \u015fu: seksen y\u0131ll\u0131k cumhuriyet s\u00fcrecinde art\u0131k tart\u0131\u015f\u0131lmaz noktaya gelmi\u015f normlar bir kere daha alt\u00fcst edildi. K\u00fcrt m\u00fccadelesi herkesin kendi varolu\u015fu ile ilgili yeni sorular ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Biz de kendimize \u201cbiz kimiz?\u201d diye sormaya ba\u015flad\u0131k. 1991\u2019de hapisten \u00e7\u0131k\u0131nca k\u00f6y\u00fcm\u00fcze bir ziyaret yapt\u0131k, kendi yak\u0131nlar\u0131m\u0131zdan ba\u015flayarak kay\u0131tlar yapmaya ba\u015flad\u0131k. M\u00fczisyen merak\u0131yla yakla\u015ft\u0131k ba\u015fta. Sonra bir t\u00fcr s\u00f6zl\u00fc tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmaya ba\u015flad\u0131k. \u201cBu dille s\u00f6ylenmi\u015f yalanlara kadar her \u015feyi kaydetmemiz laz\u0131m\u201d dedik. Dilin kendisini kaydetme, tutma \u00e7abas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc bu \u00e7al\u0131\u015fmalar.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Leyla Neyzi sizinle ilgili bir makalesinde \u201cDersimli olabilmek i\u00e7in Berlin\u2019e gitmeleri gerekti\u201d diyor. \u00d6yle mi sahiden?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aynen \u00f6yle. Kendimize yakla\u015fabilmek i\u00e7in buradan ka\u00e7t\u0131k diyorum ben de. Kendi sorular\u0131m\u0131z\u0131 sorabilmek i\u00e7in \u00fczerimizde bask\u0131 olu\u015fturan sosyalizasyondan ka\u00e7mam\u0131z laz\u0131md\u0131. Bir bo\u015flu\u011fa ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Berlin\u2019deki k\u00fclt\u00fcr\u00fcn etkileri yok muydu peki? Sahiden bir t\u00fcr vakum mu ya\u015fad\u0131n\u0131z?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">90lardan itibaren Zazaca\u2019yla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fcten sadece biz de\u011fildik. Biz gitti\u011fimize Ware diye bir dergi \u00e7\u0131k\u0131yordu, m\u00fczisyen olarak girdi\u011fimiz bir \u00e7evre vard\u0131. Bizden \u00f6nce Desmala Sure diye bir dergi vard\u0131. Meseleyi farkl\u0131 \u015fekilde g\u00f6ren akademisyenler, sanat\u00e7\u0131lar, bir \u00e7ok siyasi \u00f6rg\u00fctte y\u00f6neticilik yapm\u0131\u015f arkada\u015flar\u0131m\u0131z da vard\u0131. Senede bir ya da iki kere, iki \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcren toplant\u0131lar yapard\u0131k. Almanya de\u011fil de uzayda bir vakum alan\u0131 olarak da g\u00f6rebilirsiniz belki. Ama onun i\u00e7inde yaln\u0131z de\u011fildik, herkesin sorular\u0131 vard\u0131. O toplant\u0131lardan bizim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 y\u00f6nlendiren ciddi sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kt\u0131. Bir cemaat olu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biliyorsunuz ilk Zazaca gramer Almanlar taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Oskar Mann ve Karl Hadank taraf\u0131ndan, 1930larda. Bug\u00fcn hala Zazaca\u2019y\u0131 tart\u0131\u015fan en \u00f6nemli akademik kitaplardan biridir. Frankfurt Goethe \u00dcniversitesinde iki s\u00f6mestr s\u00fcren, Zazaca\u2019y\u0131 di\u011fer \u0130rani dillerle k\u0131yaslayan dersler a\u00e7\u0131ld\u0131. \u00d6zellikle son on y\u0131lda Alevilik tart\u0131\u015fmas\u0131 ekseninde Alman medyas\u0131n\u0131n da \u00f6zel bir ilgisi var. Son on y\u0131lda yap\u0131lanlar \u00f6ncesinin t\u00fcm birikimini ikiye katlar. Benzer Alevilik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n ba\u015fka yerlerinde de var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dersim\u2019e t\u00fcrk\u00fclerini\u00a0\u00e7ocuklar\u0131 unutturdu<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Sizi i\u00e7inde bulundu\u011funuz sol m\u00fccadeleyle \u00e7eli\u015fkiye sokan neydi? <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biz de solcuyuz, solculuk yapt\u0131k, yap\u0131yoruz. Dolay\u0131s\u0131yla kendimizi ele\u015ftiriyoruz. Biz diye konu\u015fuyoruz h\u00e2l\u00e2. Dersim\u2019deki k\u00fclt\u00fcrel \u00e7\u00f6z\u00fclmenin en yo\u011fun oldu\u011fu d\u00f6nem altm\u0131\u015flardan sonras\u0131d\u0131r. Evet Dersim\u2019in tarihin en derininden beri devletle, merkezle hep sorunu olmu\u015f. Dersim zaten 1071\u2019den beridir bir geri \u00e7ekilmeler tarihi ya\u015f\u0131yor. Son kalan \u00e7ekirdek \u201838\u2019de vurulmu\u015ftur. Dersim \u201838 bir i\u00e7 Dersim hareketidir, Ama devletin Dersim\u2019le sorunlar\u0131 \u00e7ok eskiye dayan\u0131r. \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan Dersim\u2019le ilgili Genel Kurmay belgelerine bakarsan\u0131z sadece kayd\u0131 tutulmu\u015f bir s\u00fcr\u00fc lokal ya da genel operasyon oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Mesela \u201csel seferleri\u201d diye resmi bir kavram var. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n sonundan ba\u015flay\u0131p 38\u2019e kadar s\u00fcren d\u00f6nemde her yaz sonu asker dersimin bir ucundan girer, \u00f6b\u00fcr ucundan \u00e7\u0131kard\u0131. Amac\u0131 da o senenin \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc yakmakt\u0131. Ambargo politikalar\u0131 eskiye dayan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fakat Dersim\u2019in k\u00fclt\u00fcrel olarak en b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fclmesi altm\u0131\u015flardan itibaren oldu. Altm\u0131\u015flardan itibaren bizzat Dersim\u2019in kendi \u00e7ocuklar\u0131yla yap\u0131ld\u0131 bu \u00e7\u00f6z\u00fclme \u00e7\u00fcnk\u00fc. B\u00fcy\u00fck \u015fehirlere okumaya gelen Dersimli \u00e7ocuklar altm\u0131\u015flardan itibaren sol ve Marksizm\u2019le tan\u0131\u015ft\u0131lar. Do\u011fuda sol gelene\u011fin ilk girdi\u011fi yerlerden biri Dersim\u2019dir. Kemal Burkay\u2019lar\u0131n se\u00e7ilme s\u0131n\u0131r\u0131na geldikleri yerdir. Biz ve abilerimizin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na g\u00f6re, Marx\u2019\u0131n g\u00fcnah\u0131n\u0131 almayal\u0131m, kaba Marksizm de diyebiliriz, \u201cilkel kom\u00fcnal d\u00f6nemle feodalite aras\u0131nda ya\u015fayan Dersim\u201d vard\u0131. A\u015faman\u0131n ba\u015flar\u0131nda bir yerde g\u00f6r\u00fcp bizzat iradi bir m\u00fcdahale ile Dersim\u2019i bir an evvel d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek y\u00f6n\u00fcnde bir yakla\u015f\u0131m s\u00f6z konusuydu. Dersim\u2019e en yo\u011fun T\u00fcrk\u00e7e bizzat \u00e7ocuklar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla girdi. Dersim\u2019in t\u00fcm t\u00fcrk\u00fcleri bizim d\u00f6nemimizde unutuldu. Bu a\u00e7\u0131dan belki Hem\u015fin\u2019le k\u0131yaslanabilir. Dersimin dili, \u00f6z\u00fc, inanc\u0131 en kaba arg\u00fcmanlarla bu d\u00f6nemde \u00e7ocuklar\u0131 taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alevilik bir sosyal sistem\u00a0\u00f6rg\u00fctlenmesi<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Alevilik inanc\u0131 dersim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn neresinde duruyor?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dersim\u2019i Alevilik olmadan d\u00fc\u015f\u00fcnemeyiz elbette. Di\u011fer taraftan, 1071\u2019den beri dedim ya, zaman\u0131nda Diyarbak\u0131r, Antep, Ad\u0131yaman, Adana, Malatya da Alevi kentleriydi. Bat\u0131ya do\u011fru da en az\u0131ndan Amasya\u2019ya, Tokat\u2019a kadar uzanan bir Alevilik sistemi vard\u0131. Biz bug\u00fcn Alevili\u011fi hep bir ev inanc\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7\u00f6z\u00fclme s\u00fcre\u00e7lerinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc bu. Oysa Alevilik temelde bir sosyal sistem \u00f6rg\u00fctlenmesidir, toplum \u00f6nerisidir. Dersim Alevili\u011fin bir sosyal sistem olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 son merkezdi. Devletin kendine tehlike olarak g\u00f6r\u00fcp vurdu\u011fu \u015fey asl\u0131nda budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc orada devletin hi\u00e7bir kurumuna ihtiya\u00e7 duymadan, bina dikmeden, lider g\u00f6stermeden i\u015fleyen bir kurumlar sistemi vard\u0131. Kom\u015funuzla olan ili\u015fkinizden kocan\u0131zla\/kar\u0131n\u0131zla olan ili\u015fkinize kadar \u00f6nermeleri olan bir sistemdi bu. Belirleyiciydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Bu sefer kaba anlam\u0131yla kullanmayal\u0131m, Marksist ideallerle uzla\u015fabilir bir sosyal sistem miydi bu? <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet. Ekonomik olarak Alevilik Marksizm\u2019in \u00f6nermesine \u00e7ok yak\u0131n bir sosyal sistemdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Peki T\u00fcrkiye\u2019deki Marksist hareketle bir kar\u015f\u0131tl\u0131k yaratan, Dersimlilerin kendi kendilerini asimile etmelerine neden olacak bir uca savuran neydi?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bence Marksizm\u2019in zaman alg\u0131s\u0131 do\u011fru de\u011fil. Marksizm\u2019i pozitivist bir hareket olarak g\u00f6r\u00fcrsek lineer bir zaman alg\u0131s\u0131 vard\u0131r. Hep ileriye do\u011fru akar. Oysa ki Alevilikte zaman d\u00f6ng\u00fcseldir. B\u00fct\u00fcn eski k\u00fclt\u00fcrlerde de \u00f6yledir. Lineer zaman alg\u0131s\u0131na sahip olunca Dersim\u2019i de bu a\u015famalar i\u00e7inde bir yerde okumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. Anne babalar\u0131m\u0131za yak\u0131ndan bak\u0131nca hi\u00e7 yak\u0131\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar derin bir ya\u015fam alg\u0131s\u0131 vard\u0131 halbuki. Bu yirmi y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrecinde \u00f6\u011frendi\u011fim \u015fu ki zaman hep ileriye do\u011fru akm\u0131yor.C<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2018Cellad\u0131na a\u015f\u0131k denilen\u00a0toplum her d\u00f6nemde en radikal sol \u00f6rg\u00fctlerin taban\u0131 oldu\u2019<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Siz y\u0131k\u0131m\u0131 1071\u2019den ba\u015flatt\u0131n\u0131z ama bug\u00fcnk\u00fc iktidarla yenilenen bir bask\u0131 s\u00f6z konusu. AKP\u2019nin Alevi s\u00f6ylemini nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Devletle somutla\u015fan S\u00fcnni ortodoks bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 Cumhuriyet d\u00f6neminde Kemalizm\u2019de de vard\u0131. Alevinin g\u00f6z\u00fcnden bak\u0131nca Tayyip Erdo\u011fan d\u00f6neminde yap\u0131lanlarla Mustafa Kemal d\u00f6neminde yap\u0131lanlar birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fil. Onlar da Osmanl\u0131 d\u00f6neminde, Sel\u00e7uklu d\u00f6neminde yap\u0131lanlardan&#8230; AKP\u2019yle birlikte \u00f6zg\u00fcnle\u015fen tek \u015fey ayn\u0131 \u015feyin devlet olman\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc arkas\u0131na alarak S\u00fcnni \u0130slam\u2019\u0131n normlar\u0131na g\u00f6re yeniden yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131. Erdo\u011fan da, Davuto\u011flu da, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131 da Alevileri kaynaklara d\u00f6n\u00fcp \u201cdo\u011fru \u0130slam\u201dla bulu\u015fturma iddias\u0131ndalar. Bizim \u00e7ok \u00f6nemli kaynaklar\u0131m\u0131zdan Seyit S\u00fcleyman ise \u201cM\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k d\u00fcnk\u00fc mesele, ondan \u00f6nce ne idin?\u201d diye sorar. Adem\u2019e kadar gider bu yan\u0131t, daha \u00f6ncesine de&#8230; \u015eimdi Erdo\u011fan\u2019 a, Davuto\u011flu\u2019na, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131na soral\u0131m; var m\u0131 b\u00f6yle bir \u2018tarihsellik\u2019 haf\u0131zan\u0131z; kaynaklar\u0131n\u0131za d\u00f6nerek bu tarihsel haf\u0131za i\u00e7inde kendi Ortodoks inan\u00e7 yorumunuzu var k\u0131labilir misiniz?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Peki Alevileri bug\u00fcn hala CHP\u2019ye, Kemalist \u00e7izgiye yak\u0131n tutan \u015fey ne o zaman?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu konu bence \u00e7ok yanl\u0131\u015f okunuyor. Bask\u0131n Oran, Taner Ak\u00e7am gibi yazarlar \u00e7ok h\u0131zl\u0131 ve \u00e7ok yanl\u0131\u015f tezler \u00fcreterek Stockholm Sendromu gibi benzetmeler yapt\u0131lar, kabul de ettirdiler. Aleviler H\u0131ristiyan ve Yahudi gelene\u011finden \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Osmanl\u0131\u2019da H\u0131ristiyanl\u0131k ve Musevilik tan\u0131nm\u0131\u015f, kabul edilmi\u015f birer dinken, onlar Osmanl\u0131\u2019da vatanda\u015fken, siyasi bir tarife sahipken, Alevilik hep bir sapk\u0131nl\u0131k, z\u0131nd\u0131kl\u0131k, m\u00fclhidlik olarak nitelendirildi. Barbar, ilkel, \u00e7apulcu, ya\u011fmac\u0131, \u015faki s\u0131fatlar\u0131yla an\u0131ld\u0131klar\u0131ndan Osmanl\u0131 tarihi boyunca hep toplum d\u0131\u015f\u0131, tarif d\u0131\u015f\u0131 ve me\u015fruiyet d\u0131\u015f\u0131yd\u0131lar. Hep takip edilmesi, kovu\u015fturulmas\u0131 gereken bir topluluk olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fcler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bask\u0131n Oran \u201cDersim 38\u2019e kadar \u00e7ok kapal\u0131yd\u0131, bir modern uluslar devrine girdi\u011fimizi g\u00f6rmediler, Kemalizm onlar\u0131 vurarak moderniteye a\u00e7t\u0131\u201d diyor. Oysa bizzat 38\u2019i ya\u015fam\u0131\u015f Haydar Amca \u015f\u00f6yle diyor: \u201cBiz Ankara\u2019y\u0131 biliyorduk, Ankara bizi bilmiyordu.\u201d Dersim\u2019in ileri gelenleri ger\u00e7ekten de ne olup bitti\u011fini \u00e7ok iyi takip ediyordu. Bizim kaynaklar\u0131m\u0131zdan Seyit Mahmut Y\u0131ld\u0131z\u2019\u0131n babas\u0131 gibi \u00f6nemli \u00e2limler k\u00f6y k\u00f6y gezerek insanlar\u0131 \u201cDevir de\u011fi\u015fti Osmanl\u0131 y\u0131k\u0131ld\u0131. Biz de art\u0131k vatanda\u015f\u0131z, bug\u00fcne kadar yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi kendimizi korumak zorunda de\u011filiz. Bu devlet bizi de tan\u0131yor, Alevili\u011fimizle biz olarak ya\u015fayaca\u011f\u0131z\u201d diye silah b\u0131rakmaya ikna ettiler. Kemalizm Alevi\u2019nin perspektifinden 600-700 y\u0131l s\u00fcren karanl\u0131k d\u00f6nemi y\u0131kan bir hareket olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 35\u2019te Tunceli Kanunu \u00e7\u0131kt\u0131, 35-36 Dersimlilerin silahlar\u0131n\u0131 teslim ettikleri d\u00f6nemdi. Ama silahlar teslim edildikten sonra bizzat k\u00f6yl\u00fcleri ikna eden seyitler \u201chata ettik, bu devletin niyeti b\u00f6yle de\u011filmi\u015f, \u015fimdi bizi \u00f6ld\u00fcrecekler\u201d diye yeniden silah aramaya ba\u015flad\u0131lar. Dersim milliyet\u00e7iler, Kemalistler taraf\u0131ndan hep isyan diye tarif edildi. Biz solcular, k\u00fcrt\u00e7\u00fcler de hep isyan dedik, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir isyan tarihine ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131. Bir bu\u00e7uk ay sonra bir a\u011f\u0131tlar alb\u00fcm\u00fcm\u00fcz \u00e7\u0131kacak, oradaki \u015fahitli\u011fe g\u00f6re s\u00f6yl\u00fcyorum: Dersimliler isyan ettikleri i\u00e7in de\u011fil etmedikleri i\u00e7in pi\u015fman oldular. Ama her \u015feye ra\u011fmen Kemalizm Osmanl\u0131 zulm\u00fcn\u00fc y\u0131kan bir hareket olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Keyfiyetten kurtuldu\u011fumuz, seni, beni herkesi bir kanuna ba\u011flayan bir d\u00f6neme ge\u00e7iyoruz diye umutla kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hep CHP denir ama tek parti d\u00f6nemi y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Dersimliler hemen CHP\u2019yi terk etmi\u015fler, Demokrat Parti kazanm\u0131\u015f. Demokrat Partinin de 38\u2019le ilgili aff\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cellad\u0131na a\u015f\u0131k denilen toplum T\u00fcrkiye\u2019de her d\u00f6nemde en radikal sol \u00f6rg\u00fctlerin kendilerine taban buldu\u011fu yerdir. T\u00fcrkiye\u2019de kim ilerici bir \u015fey s\u00f6ylediyse halk olarak Dersimlileri en ba\u015fta arkas\u0131nda g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama bunlara ra\u011fmen bir me\u015fruiyet ve normallik durumu da var. Ben \u00e7olu\u011fuyla \u00e7ocu\u011fuyla \u015fu da\u011fda ya\u015fayan s\u0131radan bir insan\u0131m, politik bir iddiam yok, burada ya\u015famak istiyorum o kadar. S\u0131radan bir insan olarak T\u00fcrkiye\u2019nin siyasi ortam\u0131nda bana ba\u015fka bir se\u00e7enek mi sunulmu\u015f ki CHP\u2019ye oy vermeyeyim? AKP bir se\u00e7enek mi?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dersim Ermenileri farkl\u0131 bir H\u0131ristiyanl\u0131k haf\u0131zas\u0131n\u0131 temsil ediyordu<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u00c7ok kolay ve \u00e7ok zor bir soru soraca\u011f\u0131m: Alevilik nedir? \u0130slam\u2019a ne kadar ba\u011fl\u0131 bir sistemdir?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Kemal:<\/b> \u00d6nce ne de\u011fildir sorusunu yan\u0131tlayal\u0131m. \u0130sim de vereyim: T\u00fcrkiye\u2019de Irene Melikoff, Ahmet Ya\u015far Ocak, Reha \u00c7amuro\u011flu, yurtd\u0131\u015f\u0131nda Martin Van Bruinessen, Krisztina Kehl Bodrogi gibi isimlerle temsil olunan gelenek birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan tezler \u00fczerine kurulu da olsa hepsi i\u00e7in olgunla\u015fm\u0131\u015f bir tarif var: Alevilik eklektik, senkretik, heterodoks bir k\u00fclt\u00fcrlenme y\u0131\u011f\u0131n\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn literat\u00fcr\u00fcn temel tezi budur. Biz de buradan ba\u015flay\u0131p \u201cAlevilik eklektik, senkretik, heterodoks bir k\u00fclt\u00fcrlenme y\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fildir\u201d diyoruz. Literat\u00fcr ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak kendisini belgeler \u00fczerine kurmu\u015ftur. Oysa Alevilik kendi kendini hep s\u00f6zl\u00fc gelene\u011fin enstr\u00fcmanlar\u0131yla anlatt\u0131. Objektiflik ve bilimsellik kompleksleri y\u00fcz\u00fcnden yaz\u0131n hi\u00e7bir zaman s\u00f6zle aktar\u0131lan birikime bakmad\u0131. Irene Melikoff bir tane ya\u015fl\u0131 insan\u0131 kaynak g\u00f6stermez, gider Fuat K\u00f6pr\u00fcl\u00fc\u2019y\u00fc kaynak g\u00f6sterir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mesele uzun, biraz kestirme s\u00f6yleyeyim: Alevilik en eski \u0130brahim\u00ee inan\u00e7t\u0131r. Yani Yahudili\u011fin, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n da temelleri olan bir inan\u00e7 \u00f6\u011fretisidir. Bug\u00fcn Ermeniler, H\u0131ristiyan akademisyenler de tam da S\u00fcnni T\u00fcrklerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakarak ayn\u0131 ortodokslu\u011fu sergiliyorlar. Dersim\u2019deki Ermenileri oradaki Alevili\u011fin etkisi alt\u0131na girmi\u015f olarak g\u00f6r\u00fcyorlar. Mesela H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli olan Noel\u2019in kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Dersim\u2019de Ga\u011fan\u2019d\u0131r. Pek \u00e7ok Alevi b\u00f6lgesinde de kaybolmu\u015ftur. Dersim\u2019in baz\u0131 b\u00f6lgelerinde de folklorik, teatral bir e\u011flenceye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ortodoks H\u0131ristiyan gelene\u011finden bakan, yaz\u0131yla da bir t\u00fcr iktidara sahip olan arkada\u015flar\u0131m\u0131z bunu Noel\u2019in kom\u015fuluk yoluyla Dersim Alevilerine ge\u00e7mi\u015f hali olarak yorumlad\u0131. Halbuki o rit\u00fcel asl\u0131nda H\u0131ristiyanl\u0131ktan da eskiydi. Amasya\u2019da, Tokat\u2019ta Alevilerin bu rit\u00fceli kaybetmelerinin basit bir nedeni var: orada bizden \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce dayak yemeye ba\u015flad\u0131lar; kom\u015fu bask\u0131s\u0131n\u0131n, k\u00f6ylere dikilen camilerin tarihi daha eski. Dersim\u2019i Dersim yapan da\u011f k\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr. 38\u2019e kadar bina filan yoktur, sonra ilk resmi bina, ilk cami gelir. Cami her d\u00f6nemde k\u0131\u015fla gibi bir i\u015fgal sembol\u00fc olmu\u015ftur. \u0130slam \u00f6zelinde yap\u0131lacak tan\u0131m \u015fu: M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k Alevili\u011fin i\u00e7indedir. Bir tarihsellik i\u00e7inde dahil olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeniler Dersim\u2019in kadim topluluklar\u0131ndan. Zazalar, K\u00fcrtler, Lazlar, Rumlar, biz hepimiz lokal topluluklar\u0131z. Ermenilerse zanaatkarl\u0131klar\u0131 sayesinde Anadolu\u2019nun en yayg\u0131n halk\u0131. Nerede bir \u00e7ar\u015f\u0131 varsa mutlaka bir Ermeni vard\u0131r. Dersim\u2019e giden Papaz Antranik\u2019in seyahatnamesinde b\u00f6lgedeki Ermenilerden \u015fikayet\u00e7i oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u201cBunlar\u0131n burada ya\u015fayan Alevilerden hi\u00e7bir fark\u0131 yok\u201d diyor. \u201cMa\u011fara gibi karanl\u0131k evlerde ya\u015f\u0131yorlar, senede bir kere papaz g\u00f6r\u00fcyorlar.\u201d Bu merkezde \u00f6\u011frendi\u011fi Ortodoks Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n bak\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bana kal\u0131rsa S\u00fcnni \u0130slam\u2019la Alevilik aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki neyse, nas\u0131l biz M\u00fcsl\u00fcman olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fcyorsak ayn\u0131 ayr\u0131m Dersim Ermenileriyle Ortodoksluk aras\u0131nda da yap\u0131lmal\u0131. Dersim Ermenileri farkl\u0131 bir H\u0131ristiyanl\u0131k haf\u0131zas\u0131n\u0131 temsil ediyorlard\u0131. Bu biraz sezgisel bir hipotez, tart\u0131\u015fmak isterim ama bana kal\u0131rsa Dersim\u2019de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz manast\u0131rlar da, camiler Alevilere ne kadar yabanc\u0131ysa Dersimli H\u0131ristiyanlara o kadar yabanc\u0131yd\u0131. Oradaki halk\u0131 do\u011fru H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa getirmek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f merkezi m\u00fcdahalelerdi. Bu y\u00fczden Dersim\u2019e bakarken oradaki Ermeni k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z. Hegomonik H\u0131ristiyanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131ndan farkl\u0131 ne vard\u0131, diye sormal\u0131y\u0131z. Genelleme yapmak do\u011fru olmaz ama benim ileti\u015fimde oldu\u011fum kimi Ermeniler T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerinden daha \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131. \u00dcstelik okumu\u015flu\u011fa dayanan bir cahillikleri var. Bence ortodoksluktan, devletle\u015fmeden \u00f6nceki yap\u0131y\u0131 koruyan topluluklar vard\u0131 Dersim\u2019de.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Metin: <\/b>Mesela H\u0131ristiyanlarla K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n ortak ziyaretleri vard\u0131r Dersim\u2019de. Aralar\u0131nda ikrar bulu\u015fmalar\u0131 yaparlar. Ermeni kaynaklarda da mevcut. Kendilerini Ermeni de\u011fil Mirakyan a\u015firetinden diye tan\u0131mlamalar\u0131 da K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n tavr\u0131na benzer. K\u0131z\u0131lba\u015flar gibi g\u00fcne\u015fe de dua ettiklerini biliyoruz. Neredeyse b\u00fct\u00fcn seyahatnamelerde ayn\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k var, oran\u0131n Ermenilerini anlayamad\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131k.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/9999\/alevilik-islamin-degil-islam-aleviligin-icinde<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Evrim Kaya Metin ve Kemal Kahraman, Cumartesi ak\u015fam\u0131 22 y\u0131l sonra verecekleri ilk \u0130stanbul konserine haz\u0131rlan\u0131yorlar. Konser \u00f6ncesi iki m\u00fczisyeni Agos&#8217;ta a\u011f\u0131rlad\u0131k; m\u00fczikten \u00f6nce, Anadolu\u2019nun bin y\u0131ll\u0131k tarihine, onun \u00f6ncesine, insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6klerine ve bug\u00fcn\u00fc konu\u015ftuk. \u00c7ok kolay efsane diyoruz, Metin ve Kemal Kahraman\u2019\u0131n bu s\u0131fat\u0131 hak ederek elde ettiklerine ise ku\u015fku yok. Doksanlar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan bug\u00fcne, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":32865,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71,53],"tags":[],"class_list":["post-32864","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-mulakatlar","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Evrim Kaya Metin ve Kemal Kahraman, Cumartesi ak\u015fam\u0131 22 y\u0131l sonra verecekleri ilk \u0130stanbul konserine haz\u0131rlan\u0131yorlar. Konser \u00f6ncesi iki m\u00fczisyeni Agos&#8217;ta a\u011f\u0131rlad\u0131k; m\u00fczikten \u00f6nce, Anadolu\u2019nun bin y\u0131ll\u0131k tarihine, onun \u00f6ncesine, insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6klerine ve bug\u00fcn\u00fc konu\u015ftuk. \u00c7ok kolay efsane diyoruz, Metin ve Kemal Kahraman\u2019\u0131n bu s\u0131fat\u0131 hak ederek elde ettiklerine ise ku\u015fku yok. Doksanlar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan bug\u00fcne, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-12-23T08:57:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/12\/Alevilik.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"702\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"374\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde\",\"datePublished\":\"2014-12-23T08:57:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864\"},\"wordCount\":4063,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2014\\\/12\\\/Alevilik.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"M\u00fclakatlar\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864\",\"name\":\"Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2014\\\/12\\\/Alevilik.jpg\",\"datePublished\":\"2014-12-23T08:57:12+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2014\\\/12\\\/Alevilik.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2014\\\/12\\\/Alevilik.jpg\",\"width\":702,\"height\":374},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=32864#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Evrim Kaya Metin ve Kemal Kahraman, Cumartesi ak\u015fam\u0131 22 y\u0131l sonra verecekleri ilk \u0130stanbul konserine haz\u0131rlan\u0131yorlar. Konser \u00f6ncesi iki m\u00fczisyeni Agos&#8217;ta a\u011f\u0131rlad\u0131k; m\u00fczikten \u00f6nce, Anadolu\u2019nun bin y\u0131ll\u0131k tarihine, onun \u00f6ncesine, insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6klerine ve bug\u00fcn\u00fc konu\u015ftuk. \u00c7ok kolay efsane diyoruz, Metin ve Kemal Kahraman\u2019\u0131n bu s\u0131fat\u0131 hak ederek elde ettiklerine ise ku\u015fku yok. Doksanlar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan bug\u00fcne, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2014-12-23T08:57:12+00:00","og_image":[{"width":702,"height":374,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/12\/Alevilik.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"20 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde","datePublished":"2014-12-23T08:57:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864"},"wordCount":4063,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/12\/Alevilik.jpg","articleSection":["Haberler","M\u00fclakatlar","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864","name":"Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/12\/Alevilik.jpg","datePublished":"2014-12-23T08:57:12+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/12\/Alevilik.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/12\/Alevilik.jpg","width":702,"height":374},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32864#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Alevilik \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil, \u0130slam Alevili\u011fin i\u00e7inde"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32864"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32864\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32866,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32864\/revisions\/32866"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}