{"id":32374,"date":"2014-11-12T04:20:43","date_gmt":"2014-11-12T09:20:43","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374"},"modified":"2014-11-12T04:20:43","modified_gmt":"2014-11-12T09:20:43","slug":"ermeniler-belgelerini-cikarsin-diyenlere-en-guzel-cevap","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374","title":{"rendered":"\u2018Ermeniler belgelerini \u00e7\u0131kars\u0131n\u2019 diyenlere en g\u00fczel cevap"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=32375\" rel=\"attachment wp-att-32375\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-32375\" alt=\"Zakarya Mildano\u011flu\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/Zakarya-Mildano\u011flu-300x216.jpg\" width=\"300\" height=\"216\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/11\/Zakarya-Mildano\u011flu-300x216.jpg 300w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/11\/Zakarya-Mildano\u011flu.jpg 553w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>FERDA BALANCAR<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>Zakarya Mildano\u011flu\u2019nun Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan \u00e7\u0131kan \u2018Ermenice S\u00fcreli Yay\u0131nlar 1794-2000\u2019 kitab\u0131, ilk Ermenice gazete Aztarar\u2019\u0131n yay\u0131m tarihi olan 1794\u2019ten ba\u015flayarak 2000\u2019e dek yay\u0131mlanan 3.650\u2019ye yak\u0131n Ermenice s\u00fcreli yay\u0131n\u0131 bir araya getiriyor. Zakarya Mildano\u011flu ile a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 30 y\u0131ll\u0131k eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan kitab\u0131n\u0131 ve Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n 200 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n tarihini konu\u015ftuk.<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Zakarya Mildano\u011flu\u2019nun \u2018Ermenice S\u00fcreli Yay\u0131nlar 1794-2000\u2019 adl\u0131 kitab\u0131 Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan \u00e7\u0131kt\u0131. Mildano\u011flu\u2019nun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, ilk Ermenice gazete Aztarar\u2019\u0131n yay\u0131m tarihi olan 1794\u2019ten ba\u015flayarak 2000\u2019e dek yay\u0131mlanan 3.650\u2019ye yak\u0131n Ermenice s\u00fcreli yay\u0131n\u0131 bir araya getiriyor. Ba\u015fta T\u00fcrkiye, Ermenistan, Rusya, Amerika, G\u00fcrcistan, Azerbaycan, Suriye, L\u00fcbnan, \u0130talya ve Fransa olmak \u00fczere olduk\u00e7a geni\u015f bir co\u011frafyaya yay\u0131lm\u0131\u015f haldeki Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131 okura kronolojik olarak sunan kitapta Mildano\u011flu\u2019nun ki\u015fisel ar\u015fivinin yan\u0131 s\u0131ra M. A. Paployan\u2019\u0131n \u2018Hay Barperagan Mamul\u0131, Madenakidagan Hamahavak Tsutsag 1794-1980\u2019 (Ermenice S\u00fcreli Yay\u0131nlar Bibliyografyas\u0131 1794-1980, Erivan: Ermenistan Bilimler Akademisi, 1980) ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ana kaynak olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f. 1981-2000 y\u0131llar\u0131n\u0131n s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131 ise farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan derlenmi\u015f. Mildano\u011flu, yay\u0131nlarla ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131 da yine ansiklopedik ve bibliyografik nitelikli kitaplardan derleyerek T\u00fcrk\u00e7eye aktarm\u0131\u015f. Kitapta yer alan g\u00f6rsellerin ise bir k\u0131sm\u0131 yine yazar\u0131n kendi ar\u015fivinden sa\u011flanm\u0131\u015f, bir k\u0131sm\u0131 ise Ermenice s\u00fcreli yay\u0131n ar\u015fivi bulunan \u00e7e\u015fitli Ermenistan ve Diaspora k\u00fct\u00fcphanelerinden bir araya toplanm\u0131\u015f.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Zakarya Mildano\u011flu ile a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 30 y\u0131ll\u0131k eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan kitab\u0131n\u0131 ve Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n 200 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n tarihini konu\u015ftuk.<\/i><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>Kitab\u0131n sunumundan anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar\u0131yla 1980\u2019lerden bu yana Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlarla ilgili ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yorsunuz. Mimars\u0131n\u0131z ve o d\u00f6nemde yo\u011fun siyasi faaliyetler i\u00e7erisindeymi\u015fsiniz. Bu konuyu \u00e7al\u0131\u015fmak nereden akl\u0131n\u0131za geldi?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu konuyla ilgilenmeme neden olan ki\u015fi Sarkis \u00c7erkezyan\u2019d\u0131r. Benim siyasi ge\u00e7mi\u015fim de Sarkis Usta\u2019yla \u00e7ok ili\u015fkilidir. 1974\u2019te onun \u00f6nerisiyle TKP\u2019ye \u00fcye olarak kabul edildim. O her kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Ermeni edebiyat\u0131, sanat\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fc konusunda mutlaka bir \u015feyler anlat\u0131rd\u0131. O kadar pozitif anlat\u0131rd\u0131 ki insanda merak duygusu uyand\u0131r\u0131rd\u0131. 1983\u2019te \u00fc\u00e7 y\u0131l kald\u0131\u011f\u0131m cezaevinden \u00e7\u0131k\u0131nca, Ermeni okuluna giden \u00e7ocuklar\u0131ma ders \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131m. \u0130\u015fte o g\u00fcnlerde, T\u0131brevank\u2019ta \u00f6\u011frendi\u011fim ve daha sonra neredeyse hi\u00e7 konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131m Ermenicemi hat\u0131rlamaya ba\u015flad\u0131m.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>Ermeniceyi lise y\u0131llar\u0131ndan sonra unutmu\u015f muydunuz?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Unutmu\u015ftum \u00e7\u00fcnk\u00fc evde de Ermenice konu\u015fulmazd\u0131. \u00c7ocuklar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken s\u00fcratle Ermenicemi hat\u0131rlad\u0131m. O s\u0131ralar elime bir tomar Ermenice eski gazete ge\u00e7ti. Ama o tomar\u0131n elime nas\u0131l ge\u00e7ti\u011fini hat\u0131rlam\u0131yorum. Belki de Sarkis Usta vermi\u015ftir. O gazetelerden birinde, san\u0131yorum P\u00fczantion\u2019un bir say\u0131s\u0131nda, Ermeni bas\u0131n yay\u0131n tarihi \u00fczerine bir makale vard\u0131. O makale \u00e7ok ilgimi \u00e7ekti. O makaleyle birlikte bas\u0131n yay\u0131n tarihi konusuna dalm\u0131\u015f oldum. Daha sonra Sarkis Usta elindeki gazeteleri verdi bana. Onun en b\u00fcy\u00fck hayali Ermenistan\u2019a gitmekti. Ben de onun bu hayalini ger\u00e7ekle\u015ftirmesine yard\u0131mc\u0131 oldum. Ona Ermenistan\u2019dan Ermeni bas\u0131n yay\u0131n tarihiyle ilgili belli ba\u015fl\u0131 kitaplar\u0131 sipari\u015f ettim. Sarkis Usta da o kitaplar\u0131 zar zor da olsa bulup getirdi. O kitaplar\u0131n dipnotlar\u0131, kaynak\u00e7alar\u0131 filan derken, konuyla ilgili ar\u015fivim h\u0131zla b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Tabii bunun \u00e7ok da y\u00fcksek bir ekonomik maliyeti oldu. Bu konuda bana anlay\u0131\u015f g\u00f6steren e\u015fim Jale\u2019ye de te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2008\u2019de ilk kez Ermenistan\u2019a gitti\u011fimde, bas\u0131n yay\u0131n tarihiyle ilgili \u00fc\u00e7 bavul kitap getirdim. Bu arada sadece Ermenistan ve T\u00fcrkiye\u2019yi de\u011fil, Amerika, Avrupa ve Ortado\u011fu\u2019daki Ermeni bas\u0131n yay\u0131n tarihini de izlemeye ba\u015flad\u0131m. \u00d6zellikle Ermenistan Bilimler Akademisi B\u00fclteni\u2019ni yak\u0131ndan izliyorum. Akademiye ba\u011fl\u0131 enstit\u00fclerin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcltenler de var. Onlar\u0131 da izliyorum. Ayr\u0131ca Viyana\u2019ya gidip\u00a0 M\u0131hitaryanlar Birli\u011fi Merkezi\u2019ni de gezdim. Oras\u0131 muhte\u015fem bir bilgi-belge hazinesi niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor. Sadece kitap de\u011fil, hal\u0131dan karikat\u00fcre kadar muhte\u015fem bir hazine var orada. K\u00fct\u00fcphanesi de \u00f6yle\u2026\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu konuya ilgimin s\u00fcrekli hale gelmesinde Hrant Dink\u2019in de b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 var asl\u0131nda. S\u00fcreli yay\u0131nlar konusuna merak sald\u0131\u011f\u0131m\u0131n be\u015finci y\u0131l\u0131 filand\u0131, bu konuyla ilgilendi\u011fimi duyunca, \u201cNe duruyorsun ahparik, sana Agos\u2019ta bir k\u00f6\u015fe verelim Tarihte Bu Hafta diye, sen o gazetelerden oku \u00e7\u0131kart\u201d dedi. Ben daha kendimi bu konuda emekleme safhas\u0131nda g\u00f6r\u00fcrken Hrant\u2019\u0131n \u0131srar\u0131yla bu i\u015fe giri\u015ftim. Bu da konuyla ilgimin yo\u011funla\u015fmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>Kitab\u0131n\u0131zdan \u00f6\u011frendi\u011fimiz kadar\u0131yla Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n i\u00e7eri\u011fi sadece Ermenileri de\u011fil, bu co\u011frafyadaki b\u00fct\u00fcn halklar\u0131 ilgilendiriyor asl\u0131nda. \u00d6yle de\u011fil mi?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet, kesinlikle. Osmanl\u0131 co\u011frafyas\u0131 \u00fczerine kurulan her \u00fclkeyi ilgilendiriyor. Bu yay\u0131nlarda bu co\u011frafyayla ilgili \u00e7ok \u00f6nemli bilgiler var. Ekonomiden edebiyata, sava\u015ftan ticarete kadar her konuda b\u00fcy\u00fck bir bilgi kayna\u011f\u0131 bunlar. Hani h\u00fck\u00fcmet diyor ya \u201cErmeniler belgelerini \u00e7\u0131kars\u0131n\u201d. Belge, i\u015fte bu s\u00fcreli yay\u0131nlar. Bunlara bakan 1915\u2019ten \u00f6nce ve sonra bu co\u011frafyada neler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7bir \u015f\u00fcpheye yer b\u0131rakmayacak \u015fekilde anlayabilir. Bu yay\u0131nlara g\u00f6nderilen \u015fikayet mektuplar\u0131ndan, reform taleplerine kadar pek \u00e7ok \u015fey Ermenilerin neler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Anadolu\u2019da ya\u015fanan t\u00fcm Ermeni katliamlar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne bu yay\u0131nlardan izleyebilirsiniz. Sadece bug\u00fcnk\u00fc Cumhuriyet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindeki 42 farkl\u0131 yerle\u015fim biriminde gazete yay\u0131mlanm\u0131\u015f. Mesela Van\u2019da 20 gazete yay\u0131nlanm\u0131\u015f. \u0130stanbul, \u0130zmir\u2019i saym\u0131yorum bile. Adapazar\u0131, \u0130zmit, Eski\u015fehir, Sivas, Kayseri vesaire\u2026 Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131nlar da ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir kaynak. Tam 47 adet Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e s\u00fcreli yay\u0131n yay\u0131mlanm\u0131\u015f bu \u00fclkede. Ayr\u0131ca Osmanl\u0131 Resmi Gazetesi de Rumca, Arap\u00e7a,<br \/>\nS\u0131rp\u00e7a oldu\u011fu gibi Ermenice de yay\u0131nlan\u0131yordu. Osmanl\u0131daki \u00e7ok dillili\u011fi resmi gazetede g\u00f6r\u00fcyoruz. Ermeni k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00fc\u00e7 \u2018vazge\u00e7ilmez\u2019 var. Kilise, okul ve gazete. Ermeniler nereye giderlerse, \u00f6nce bir kilise kurmu\u015flar, sonra da onun yan\u0131na bir okul. Daha sonra da bir yaprak bile olsa bir yay\u0131n yapm\u0131\u015flar.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>Peki, bu yay\u0131n gelene\u011fi nereden geliyor?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu, el yazmalar\u0131 gelene\u011finden geliyor asl\u0131nda. Yani Ermeniler, Ermeni alfabesinin ke\u015ffiyle birlikte S\u00fcryaniceden Yunancadan pek \u00e7ok terc\u00fcme yapm\u0131\u015flar. Ayr\u0131ca manast\u0131r hayat\u0131 da bir t\u00fcr \u00fcniversite gibi. Manast\u0131rlar el yazmalar\u0131n\u0131n merkezi. Yaz\u0131 gelene\u011fi var, Ermenilerde. Ayr\u0131ca el yazmalar\u0131 da kutsald\u0131r. Erken say\u0131labilecek tarihlerde global bir millet olmu\u015f Ermeniler. \u0130lk s\u00fcreli yay\u0131n olan Aztarar\u2019\u0131n Hindistan\u2019da yay\u0131mlanmas\u0131, ilk kitab\u0131n Venedik\u2019te bas\u0131lmas\u0131 da bunu g\u00f6steriyor zaten. Hindistan\u2019da ticari bir koloni kurmu\u015flar mesela. Ticaret ya\u015fam\u0131 son derece zengin ve geni\u015f ufuklu oldu\u011fu i\u00e7in t\u00fcccarlar s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131 desteklemi\u015fler. E\u011fitim de sadece ders kitaplar\u0131ndan ibaret de\u011fil. Her okulun bir gazetesi var. Kad\u0131n derneklerinin, siyasi partilerin, hepsinin gazeteleri var. Ayr\u0131ca mizah, edebiyat gibi farkl\u0131 konularda da pek \u00e7ok s\u00fcreli yay\u0131n var.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>Bu kadar uzun s\u00fcredir bu konuyla ilgili \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. Kitaba koymad\u0131\u011f\u0131n\u0131z pek \u00e7ok \u015fey de vard\u0131r. \u00d6yle de\u011fil mi?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Evet. En ba\u015fta bu kitab\u0131n \u00fc\u00e7 d\u00f6rt cilt olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. Elimizdeki kitap, \u00f6zetin \u00f6zeti gibi oldu. Yazmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, kitaba koyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok \u015fey var.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>Neler koyamad\u0131n\u0131z kitaba?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mesela Ermeni matbaac\u0131l\u0131k tarihiyle ilgili hi\u00e7bir \u015fey koyamad\u0131k. Yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcrleri, yay\u0131n y\u00f6netmenlerinin biyografilerini koyamad\u0131k. Bu t\u00fcr eksikler var.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>Peki, bu kitab\u0131n devam\u0131 gelecek mi?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gelecek. En az\u0131ndan gelmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>\u00d6nceli\u011fi neye vereceksiniz?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n 1980\u2019e kadar olan k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7ok yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ama 1980\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze olan k\u0131sm\u0131 \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. 1980\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze olan d\u00f6neme \u00e7ok fazla yo\u011funla\u015famad\u0131m. Bu konuda ek bir \u00e7al\u0131\u015fma yapmam\u0131z gerekiyor. K\u0131sa s\u00fcrede 300 civar\u0131nda s\u00fcreli yay\u0131n\u0131 bir araya getirdik ama asl\u0131nda 1980\u2019den bu yana 600 civar\u0131nda s\u00fcreli yay\u0131n oldu\u011funu tahmin ediyorum. Ayr\u0131ca biyografiler de haz\u0131r gibi asl\u0131nda. Ermeni bas\u0131n yay\u0131n tarihine girmi\u015f y\u00fczlerce insan var.\u00a0<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>1915\u2019e kadar ve 1915\u2019ten sonra s\u00fcreli yay\u0131nlarda ne de\u011fi\u015fmi\u015f?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun istatisti\u011fini de \u00e7\u0131kard\u0131m. 1910-1920 aras\u0131nda s\u00fcreli yay\u0131nlar say\u0131 olarak zirve yapm\u0131\u015f. 1920\u2019den sonra ise inan\u0131lmaz bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f var. 1920\u2019den 1980\u2019lere kadar s\u00fcrekli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f var. Bug\u00fcn bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise T\u00fcrkiye\u2019de sadece \u00fc\u00e7 gazete var.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>1915\u2019ten sonraki s\u00fcreli yay\u0131nlarda i\u00e7erik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi farkl\u0131la\u015fma var m\u0131?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6ncelikle pek \u00e7ok yay\u0131n zaten varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremiyor. S\u00fcrd\u00fcrebilenlerin hepsinde i\u00e7erik olarak b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklik var. Siyasi konulara ya hi\u00e7 girmiyorlar ya da girseler bile son derece \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir dil kullan\u0131yorlar. \u00d6te yandan, T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00fclkelerde ciddi bir s\u00fcreli yay\u0131n faaliyeti 1915\u2019ten sonra g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Mesela ABD\u2019de, Fransa\u2019da, Suriye\u2019de M\u0131s\u0131r\u2019da bu \u00e7ok a\u00e7\u0131k. Ermenistan\u2019da ise \u00f6zellikle Sovyet d\u00f6neminde tam bir s\u00fcreli yay\u0131n patlamas\u0131 ya\u015fan\u0131yor ama Sovyet rejiminin kontrol\u00fcnde tabii.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>Tirajlarla ilgili bilgi var m\u0131?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Somut bilgi yok ama gazetelerin i\u00e7eri\u011finden, tirajlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011funu anl\u0131yorsun. Mesela gazetenin arkas\u0131nda diyor ki \u201cP\u00fczantion\u2019u Samsun\u2019da t\u00fct\u00fcnc\u00fc Garabet\u2019in d\u00fckkan\u0131nda bulabilirsin\u201d. Haberlerin nerelerden geldi\u011finden de anl\u0131yorsunuz gazetenin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131. \u00c7ok geni\u015f bir co\u011frafyadan okur mektuplar\u0131 ya da haber ve yorumlar geliyor.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><b>Ta\u015fra ve \u0130stanbul fark\u0131 var m\u0131?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Var. Ta\u015frada misyonerlik yay\u0131nlar\u0131 var. Bir de tabii siyasi partilerin yay\u0131nlar\u0131 var. Misyonerlerin yay\u0131nlar\u0131 toplumun sorunlar\u0131yla ilgilenmiyor. Onlar\u0131n kayg\u0131s\u0131 kendi mezheplerini Ermeniler aras\u0131nda yaymak. Ama tabii Ta\u015fnak, H\u0131n\u00e7ak ve Ramgavar gibi partilerin gazeteleri toplumsal sorunlarla yak\u0131ndan ilgili. Tabii \u0130stanbul Ermeni Patrikhanesi\u2019nin ar\u015fivine girebilsek, orada ta\u015fradaki s\u00fcreli yay\u0131nlarla ilgili \u00e7ok daha farkl\u0131 bilgilere de ula\u015fabiliriz.<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\" align=\"center\">\n<hr align=\"center\" size=\"2\" width=\"100%\" \/>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>ZAKARYA M\u0130LDANO\u011eLU K\u0130MD\u0130R?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1950 y\u0131l\u0131nda Kayseri\u2019nin Ekrek [K\u00f6pr\u00fcba\u015f\u0131] k\u00f6y\u00fcnde do\u011fdu. \u0130lkokulu \u0130stanbul \u015ei\u015fli\u2019deki Karag\u00f6zyan Yetimhanesi\u2019nde, ortaokul ve liseyi \u00dcsk\u00fcdar Surp Ha\u00e7 T\u0131brevank Okulu\u2019nda okudu. \u0130T\u00dc\u2019de mimarl\u0131k e\u011fitimi ald\u0131. \u00dcniversite y\u0131llar\u0131nda gen\u00e7lik hareketlerinde ve T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi faaliyetlerinde aktif yer ald\u0131; \u0130lerici Gen\u00e7ler Derne\u011fi\u2019nin kurucular\u0131ndan oldu. 1976\u2019da T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\u2019ne girdi. 12 Eyl\u00fcl\u2019de TKP \u0130stanbul davas\u0131ndan tutuklanarak \u00fc\u00e7 y\u0131l hapis yatt\u0131. TBKP\u2019nin kurucu kadrosunda yer ald\u0131 ve \u0130stanbul \u0130l Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revinde bulundu. 1986\u2019da T\u00fcrkiye Mimar M\u00fchendis Odalar\u0131 Birli\u011fi ikinci ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131. T\u00fcrkiye Sosyal Tarih Ara\u015ft\u0131rma Vakf\u0131 (TUSTAV) ve Sosyalist Birlik Partisi\u2019nin kurucu kadrosunda yer ald\u0131. Mimarl\u0131k kariyeri boyunca, T\u00fcrkiye\u2019nin ilk havagaz\u0131 fabrikas\u0131 olan Kuzguncuk Gazhanesi ile Shell T\u00fcrkiye Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fck Binas\u0131\u2019n\u0131n in\u015fas\u0131; Ortak\u00f6y Andonyan Birli\u011fi Manast\u0131r\u0131 ve Be\u015fikta\u015f Meryem Ana Kilisesi restorasyonu gibi projeleri hayata ge\u00e7irdi. T\u00fcrkiye Ermenileri Patrikli\u011fi g\u00f6zlemcisi olarak Van Akhtamar Surp Ha\u00e7 Kilisesi\u2019nin restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131ld\u0131. 2012 Yerevan Bienali\u2019ne sundu\u011fu Diyarbak\u0131r Surp Giragos Kilisesi Restorasyonu projesi ile \u00f6d\u00fcle lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 2008-2011 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Agos\u2019ta k\u00f6\u015fe yazarl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131. Amerika ve Avrupa\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli kentlerinde, \u0130stanbul, \u0130zmir, Van ve Ankara\u2019da Ermeni sanat tarihi, Anadolu Ermeni yerle\u015fimleri, Ermeni bas\u0131n tarihi \u00fcst\u00fcne pek \u00e7ok konu\u015fma yapt\u0131, sempozyumlara kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\" align=\"center\">\n<hr align=\"center\" size=\"2\" width=\"100%\" \/>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>K\u0130TAPTAN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Cumhuriyet\u2019in yay\u0131n yasa\u011f\u0131 gerek\u00e7esi: \u00a0\u2018Ermenicilik, K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck, b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck\u2019<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun son y\u00fcz y\u0131l\u0131na ve Cumhuriyet\u2019in ilk d\u00f6nemlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yurt d\u0131\u015f\u0131nda yay\u0131mlanan Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131 hedef alan yasa\u011f\u0131n tek tip bir uygulama i\u00e7erdi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz: \u0130lgili dergi veya gazetenin yurda giri\u015finin ve yurt i\u00e7inde da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131n engellenmesi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 Ar\u015fivi\u2019nde yap\u0131labilecek k\u0131sa bir ara\u015ft\u0131rmayla yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlarla ilgili Osmanl\u0131 g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n uygulamalar\u0131na kolayl\u0131kla ula\u015f\u0131labilir. Bu dosyalar\u0131 inceledi\u011fimizde baz\u0131 yay\u0131nlar\u0131n \u00f6zel olarak takip edildi\u011fini, ilgililerce s\u00fcrekli olarak h\u00fck\u00fcmete rapor edildi\u011fini, baz\u0131 makalelerin \u00e7evrilerek \u00fcst makamlara iletildi\u011fini ve sak\u0131ncal\u0131 g\u00f6r\u00fclen kimi yay\u0131nlar\u0131n yasaklanmas\u0131 i\u00e7in yabanc\u0131 \u00fclkelere resm\u00ee veya gayr\u0131resmi giri\u015fimlerde bulunuldu\u011funu tespit edebiliyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cumhuriyet\u2019in ilan\u0131ndan sonra da bas\u0131n yasaklamalar\u0131n\u0131n sert bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zlemlenir. 1923\u2019te y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren Matbuat Kanunu ve 1925\u2019teki Takrir-i S\u00fck\u00fbn Yasas\u0131 ile pek \u00e7ok gazete ve dergi irili ufakl\u0131 cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r, kapat\u0131l\u0131r. \u00d6zellikle 1940-1947 s\u0131k\u0131y\u00f6netim y\u0131llar\u0131nda bas\u0131l\u0131 yay\u0131nlarla ilgili sans\u00fcr yetkileri s\u0131k\u0131y\u00f6netim komutanlar\u0131na aktar\u0131l\u0131r ve bas\u0131n ciddi k\u0131s\u0131tlamalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bas\u0131n ve Yay\u0131n Umum M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn 1946 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019daki Ermenice Jamanak, Marmara ve Nor Or gazeteleriyle ilgili haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 rapor, Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlarla ilgili hassasiyetin Cumhuriyet y\u0131llar\u0131nda da s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Cumhuriyet d\u00f6nemi<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cumhuriyet d\u00f6nemiyle birlikte T\u00fcrkiye\u2019de yay\u0131mlanan Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131nda g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fan\u0131r. Yay\u0131n faaliyetleri katliamlardan ka\u00e7may\u0131 ba\u015far\u0131p Avrupa \u00fclkelerine ve ABD\u2019ye yerle\u015fen Ermeniler taraf\u0131ndan gittikleri yerlerde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u00d6yle ki, gen\u00e7 Cumhuriyet\u2019in g\u00f6z\u00fc kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erde yay\u0131mlanan Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki bu yay\u0131nlara da \u00e7evrilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cumhuriyet d\u00f6neminde Ermenice yay\u0131nlara y\u00f6nelik sans\u00fcr uygulamalar\u0131n\u0131n temel gerek\u00e7esini \u201cErmeni propagandas\u0131 yapmak su\u00e7u\u201d te\u015fkil eder. Bu \u00e7er\u00e7evede 1915 katliamlar\u0131yla ilgili an\u0131lar\u0131n ve tarihsel nitelikli her t\u00fcrl\u00fc materyalin yurda giri\u015fi yasaklan\u0131r. Cumhuriyet tarihinin herhangi bir zaman dilimini bu a\u00e7\u0131dan incelemeye ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kar\u015f\u0131m\u0131za uzun bir yasaklar listesi \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n uygulamalar\u0131na g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hemen her ay yasa\u011fa tak\u0131lan bir Ermenice kitap veya s\u00fcreli yay\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu fark edilecektir. \u00c7o\u011funlukla Ermeni edebiyat\u0131 ve Ermeni tarihi \u00fczerine olan bu yay\u0131nlar \u201cErmeni propagandas\u0131 yapmak\u201dla itham edilir ve yasaklan\u0131r. Yasaklamalar genellikle eserlerin incelenip \u201czararl\u0131\u201d bulunan yerlerin rapor edilmesinin ard\u0131ndan gelir. \u00d6rne\u011fin eserde \u201cErmenistan\u201d kelimesi kullan\u0131lm\u0131\u015f ve Ermeni tarihi anlat\u0131l\u0131rken Ermenilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 co\u011frafyay\u0131 g\u00f6steren Anadolu haritalar\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015fsa yurda giri\u015f yasa\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenice d\u0131\u015f\u0131ndaki dillerde haz\u0131rlanan kitaplar da bu yasaklardan nasibini al\u0131r. \u0130ngilizce, Frans\u0131zca ve \u0130spanyolca gibi Avrupa dillerinde yaz\u0131lm\u0131\u015f, Ermenilerle ilgili kitaplar s\u0131k s\u0131k T\u00fcrkiye\u2019ye giri\u015f yasa\u011f\u0131 yemi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlara getirilen yasaklar\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedenlerinden biri de \u201ckom\u00fcnizm propagandas\u0131 yapmak\u201dt\u0131r. Cumhuriyet\u2019in ilk y\u0131llar\u0131ndan ba\u015flayarak farkl\u0131 d\u00f6nemlerde bu iddiayla yasaklanan pek \u00e7ok Ermenice s\u00fcreli yay\u0131na rastlamak m\u00fcmk\u00fcn. \u00d6rne\u011fin, \u0130stanbul\u2019da yay\u0131mlanan Ermenice gazete \u2018Ha\u011ftanag\u2019 \u201cErmeniler aras\u0131nda Bol\u015fevizm sempatisi uyand\u0131rmak\u201d amac\u0131yla yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla s\u00fcresiz olarak yay\u0131n durdurma cezas\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bir di\u011fer yasaklanma nedeni, Paris\u2019te yay\u0131mlanan Ermenice \u2018Hara\u00e7\u2019 gazetesinin maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u201cErmenicilik, K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck\u201d su\u00e7lamas\u0131d\u0131r. Bu gerek\u00e7eyle yasaklanan ilk gazete olan \u2018Hara\u00e7\u2019, \u201cK\u00fcrt \u0130stikl\u00e2l Komitesi\u201dnin foto\u011fraflar\u0131n\u0131 bast\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle 1928 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye giri\u015f yasa\u011f\u0131 yer. Beyrut\u2019tan \u2018Aztag\u2019, Yunanistan\u2019dan \u2018Nor Or\u2019 ve ABD\u2019den \u2018M\u015fag\u2019 yine ayn\u0131 tarihlerde \u201cK\u00fcrdistan ve Ermenistan davas\u0131\u201dna hizmet eden yaz\u0131lara yer verdikleri gerek\u00e7esiyle T\u00fcrkiye\u2019ye sokulmazlar. Bu su\u00e7lamayla kapat\u0131lan yay\u0131nlar \u201cErmeniler aras\u0131nda T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131t\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceler yaymak\u201d, \u201cK\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck ideolojisini yaymak\u201d, \u201cb\u00f6l\u00fcc\u00fc fikirler yaymak\u201d su\u00e7lamalar\u0131yla \u00e7e\u015fitli yasaklara \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\" align=\"center\">\n<hr align=\"center\" size=\"2\" width=\"100%\" \/>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>K\u0130TAPTAN<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Ermeni Matbuat Nizamnamesi Tasla\u011f\u0131<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1860\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n Ermeni bas\u0131n\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda i\u00e7eri\u011finde keskin bir mizaha ve a\u011f\u0131r ele\u015ftirilere yer veren gazete ve dergiler \u00e7\u0131kar kar\u015f\u0131m\u0131za. \u0130stanbul Ermeni Patrikhanesi \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131ndaki Ermeni Milli Meclisi bu yay\u0131nlar\u0131n dizginlenmesi gerekti\u011fi kanaatine var\u0131r ve bir \u201cbas\u0131n d\u00fczenlemesi\u201d haz\u0131rlamak \u00fczere kollar\u0131 s\u0131var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aralar\u0131nda Nerses Varjabedyan, Doktor Servi\u00e7en, Isdepan Pa\u015fa Aslanyan, Krikor Odyan, Krikor A\u011faton ve Arakel Bey Dadyan\u2019\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bir komisyon, bu y\u00f6nde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar sonunda 14 maddelik bir \u201cMatbuat Nizamnamesi\u201d haz\u0131rlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gazeteler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla topluma duyurulan bu nizamname tasar\u0131s\u0131 Ermeni bas\u0131n tarihinde emsalsizdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Nizamnamenin maddeleri<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. Matbuat, Devlet\u2019in bah\u015fetti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, Millet i\u00e7inde serbesttir. Dolay\u0131s\u0131yla herhangi bir milli mesele serbest\u00e7e tenkit edilebilir, ancak dini meseleler Kilise\u2019nin yetkisi d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. Matbaac\u0131 ve yazar, yaz\u0131n\u0131n alt\u0131na isimlerini koymal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3. Hi\u00e7 kimsenin, isim verme veya ima yoluyla, Ermeni milletinin dinine, anayasas\u0131na ve y\u00f6netimine hakaret etmeye, bunlar\u0131 alaya almaya ya da k\u00f6t\u00fclemeye hakk\u0131 yoktur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4. Matbuat\u0131n, Ermeni milleti g\u00f6revlilerini ele\u015ftirdi\u011fi takdirde, ortaya att\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 ispata g\u00fcc\u00fc olmal\u0131d\u0131r. Aksi halde bir g\u00f6revlinin \u015fan ve \u015ferefine halel getirecek bir yay\u0131n yapamaz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5. Patri\u011fe, din adamlar\u0131na, ruhani veya sivil meclis \u00fcyelerine kar\u015f\u0131 matbuat yoluyla hakaret edilemez.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6. Matbuat\u0131n, herhangi bir bireyin \u015fahsi veya ailevi i\u015flerini yay\u0131mlayarak tenkit etmeye ve yermeye hakk\u0131 yoktur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7. Ermeni Milli Meclisi\u2019ne kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u00fcslupla yaz\u0131lan ve millet i\u00e7inde huzursuzluk yaratmak amac\u0131yla kaleme al\u0131nan yaz\u0131lar yay\u0131mlanamaz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">8. Ermeni milleti, mevzubahis d\u00fczenlemelere uymayanlar\u0131 yarg\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">9. Ermeni milleti, bu yarg\u0131lama hakk\u0131n\u0131 Ermeni Milli Meclisi taraf\u0131ndan gizli oylama yoluyla se\u00e7ilmi\u015f be\u015f \u00fcyeden olu\u015fan bir komisyon eliyle icra eder.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">10. Matbuat Komisyonu, g\u00f6revini Milli \u0130dare\u2019den ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak icra eder; ancak her yasama y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda hesap verece\u011fi Milli Meclis\u2019e kar\u015f\u0131 sorumludur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">11. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve yedinci maddelere muhalif davrananlar i\u00e7in bizzat Komisyon savc\u0131l\u0131k yapacak ve yaz\u0131n\u0131n yazar ya da matbaac\u0131s\u0131n\u0131 yarg\u0131lay\u0131p ceza verecektir. Di\u011fer maddelere muhalif yaz\u0131lar i\u00e7inse Komisyon, savc\u0131l\u0131k yapmak mecburiyetinde olmamakla beraber zarar g\u00f6ren taraf\u0131ndan itiraz edildi\u011fi takdirde kanunlar\u0131n icras\u0131n\u0131 ihmal edemez.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">12. Matbuat su\u00e7lar\u0131 i\u00e7in tan\u0131mlanan cezalar, mevzubahis su\u00e7lar\u0131n vehametine g\u00f6re s\u0131ras\u0131yla \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">a) Verilen h\u00fckm\u00fc, h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olan s\u00fcreli yay\u0131nda ve Ermeni milletinin Resmi Gazetesi\u2019nde b\u00fcy\u00fck harflerle yay\u0131mlatmak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">b) H\u00fck\u00fcml\u00fc yaz\u0131n\u0131n hem yazar\u0131na hem de matbaac\u0131s\u0131na 100 kuru\u015ftan 500 kuru\u015fa kadar para cezas\u0131 \u00f6detmek.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">c) H\u00fck\u00fcml\u00fc yay\u0131n\u0131 iki haftadan \u00fc\u00e7 aya kadar kapatma cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131rmak. E\u011fer h\u00fck\u00fcm giyen yay\u0131n kitap ise sat\u0131\u015ftan men etmek.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">d) H\u00fck\u00fcml\u00fc yay\u0131n\u0131 s\u00fcresiz olarak yay\u0131ndan kald\u0131rmak.342<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">13. Matbuat Komisyonu, i\u015flenen su\u00e7un a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na, Devlet\u2019in haz\u0131r ceza emsalleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak karar verir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">14. Komisyon, gazeteler ve matbuat ile do\u011frudan ili\u015fkiye ge\u00e7er; ancak l\u00fczum h\u00e2s\u0131l oldu\u011funda Devlet\u2019e de m\u00fcracaat eder.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak bu nizamnameye hem \u0130stanbul hem de \u0130zmir Ermeni bas\u0131n\u0131ndan itiraz ve isyan sesleri y\u00fckselmi\u015f, ortaya \u00e7\u0131kan kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sebebiyle hayata ge\u00e7irilememi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>Foto\u011fraf: BERGE ARABIAN<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>ferda@agos.com.tr<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>http:\/\/www.agos.com.tr\/ermeniler-belgelerini-cikarsin-diyenlere-en-guzel-cevap-8558.html<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>FERDA BALANCAR Zakarya Mildano\u011flu\u2019nun Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan \u00e7\u0131kan \u2018Ermenice S\u00fcreli Yay\u0131nlar 1794-2000\u2019 kitab\u0131, ilk Ermenice gazete Aztarar\u2019\u0131n yay\u0131m tarihi olan 1794\u2019ten ba\u015flayarak 2000\u2019e dek yay\u0131mlanan 3.650\u2019ye yak\u0131n Ermenice s\u00fcreli yay\u0131n\u0131 bir araya getiriyor. Zakarya Mildano\u011flu ile a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 30 y\u0131ll\u0131k eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan kitab\u0131n\u0131 ve Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n 200 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n tarihini konu\u015ftuk. Zakarya Mildano\u011flu\u2019nun \u2018Ermenice [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,54,71],"tags":[],"class_list":["post-32374","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","category-kitaplar-elestiriler","category-mulakatlar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u2018Ermeniler belgelerini \u00e7\u0131kars\u0131n\u2019 diyenlere en g\u00fczel cevap - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u2018Ermeniler belgelerini \u00e7\u0131kars\u0131n\u2019 diyenlere en g\u00fczel cevap - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"FERDA BALANCAR Zakarya Mildano\u011flu\u2019nun Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan \u00e7\u0131kan \u2018Ermenice S\u00fcreli Yay\u0131nlar 1794-2000\u2019 kitab\u0131, ilk Ermenice gazete Aztarar\u2019\u0131n yay\u0131m tarihi olan 1794\u2019ten ba\u015flayarak 2000\u2019e dek yay\u0131mlanan 3.650\u2019ye yak\u0131n Ermenice s\u00fcreli yay\u0131n\u0131 bir araya getiriyor. Zakarya Mildano\u011flu ile a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 30 y\u0131ll\u0131k eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan kitab\u0131n\u0131 ve Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n 200 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n tarihini konu\u015ftuk. Zakarya Mildano\u011flu\u2019nun \u2018Ermenice [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-11-12T09:20:43+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374\",\"name\":\"\u2018Ermeniler belgelerini \u00e7\u0131kars\u0131n\u2019 diyenlere en g\u00fczel cevap - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"datePublished\":\"2014-11-12T09:20:43+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u2018Ermeniler belgelerini \u00e7\u0131kars\u0131n\u2019 diyenlere en g\u00fczel cevap\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u2018Ermeniler belgelerini \u00e7\u0131kars\u0131n\u2019 diyenlere en g\u00fczel cevap - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u2018Ermeniler belgelerini \u00e7\u0131kars\u0131n\u2019 diyenlere en g\u00fczel cevap - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"FERDA BALANCAR Zakarya Mildano\u011flu\u2019nun Aras Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u2019tan \u00e7\u0131kan \u2018Ermenice S\u00fcreli Yay\u0131nlar 1794-2000\u2019 kitab\u0131, ilk Ermenice gazete Aztarar\u2019\u0131n yay\u0131m tarihi olan 1794\u2019ten ba\u015flayarak 2000\u2019e dek yay\u0131mlanan 3.650\u2019ye yak\u0131n Ermenice s\u00fcreli yay\u0131n\u0131 bir araya getiriyor. Zakarya Mildano\u011flu ile a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 30 y\u0131ll\u0131k eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan kitab\u0131n\u0131 ve Ermenice s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n 200 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n tarihini konu\u015ftuk. Zakarya Mildano\u011flu\u2019nun \u2018Ermenice [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2014-11-12T09:20:43+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374","name":"\u2018Ermeniler belgelerini \u00e7\u0131kars\u0131n\u2019 diyenlere en g\u00fczel cevap - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"datePublished":"2014-11-12T09:20:43+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=32374#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u2018Ermeniler belgelerini \u00e7\u0131kars\u0131n\u2019 diyenlere en g\u00fczel cevap"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32374"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32377,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32374\/revisions\/32377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}