{"id":31562,"date":"2014-09-12T06:02:57","date_gmt":"2014-09-12T11:02:57","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562"},"modified":"2014-09-12T06:02:57","modified_gmt":"2014-09-12T11:02:57","slug":"67-eylul-yagmasinin-59-yildonumunde-cumhuriyetin-azinlik-raporu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562","title":{"rendered":"6\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=31563\" rel=\"attachment wp-att-31563\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-31563\" alt=\"6, 7 Eyl\u00fcl\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/6-7-Eyl\u00fcl-300x199.jpg\" width=\"300\" height=\"199\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/09\/6-7-Eyl\u00fcl-300x199.jpg 300w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/09\/6-7-Eyl\u00fcl-600x399.jpg 600w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2014\/09\/6-7-Eyl\u00fcl.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Ay\u015fe H\u00fcr<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>Bir ac\u0131y\u0131 dindirmenin en \u00f6nemli yolu da ge\u00e7mi\u015fe ma\u011fdyrlar\u0131n ve kurbanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcyle bakmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, onlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 kavramaya \u00e7al\u0131\u015fmak, onlarla birlikte yas tutabilmek.<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6\/7 Eyl\u00fcl 1955 ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, unutma ve hat\u0131rlama konular\u0131 \u00fczerine tekrar d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. (Olay\u0131 \u015fu yaz\u0131mda anlatm\u0131\u015ft\u0131m: (&#8220;http:\/\/www.taraf.com.tr\/yazilar\/ayse-hur\/6-7-eylulde-devletin-muhtesem-orgutlenmesi\/1821\/) Bu konuda ba\u015fucu kitab\u0131m de\u011ferli bilim insan\u0131 ve insan haklar\u0131 eylemcisi Mithat Sancar&#8217;\u0131n Ge\u00e7mi\u015fle Hesapla\u015fma, Unutma K\u00fclt\u00fcr\u00fcnden Hat\u0131rlama K\u00fclt\u00fcr\u00fcne (\u0130leti\u015fim, 2008) adl\u0131 kitab\u0131 oldu. Yaz\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturan, az\u0131nl\u0131klara y\u00f6nelik politikalar\u0131n, sald\u0131r\u0131lar\u0131n kronolojisini ise ba\u015fta R\u0131fat N. Bali&#8217;nin kitaplar\u0131 olmak \u00fczere de\u011fi\u015fik kaynaklardan derledim. Kaynakta da adlar\u0131n\u0131 vermeyi unuttu\u011fum ki\u015filer mutlaka olmu\u015ftur, onlardan \u00f6z\u00fcr dilerim. Asl\u0131nda her iki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ayr\u0131 yaz\u0131lar olmas\u0131 daha do\u011fru olurdu ama \u00f6yle g\u00fcnlerde ya\u015f\u0131yoruz ki, bir sonraki hafta yazma olana\u011f\u0131 bulup bulamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilemiyoruz\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>UNUTMAK MI HATIRLAMAK MI? <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Antik Yunanda, Peleponnes Sava\u015flar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ge\u00e7mi\u015fteki k\u00f6t\u00fc olaylar\u0131 hat\u0131rlamay\u0131 yasaklayan bir yasa \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Roma&#8217;da Sezar&#8217;\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra Senatoda konu\u015fan b\u00fcy\u00fck hatip Cicero \u2018bu cinayete dair b\u00fct\u00fcn an\u0131lar ebedi unutu\u015fa havale edilmelidir\u2019 demi\u015fti. Avrupa\u2019y\u0131 kana boyayan 30 Y\u0131l Sava\u015flar\u0131n\u0131 sonland\u0131ran 1648 tarihli Westphalia Bar\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131ndan biri, sava\u015f boyunca i\u015flenen sular\u0131 unutmakla ilgiliydi. Frans\u0131z Devriminden sonra \u00f6nce Napolyon, onun s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmesinden sonra da tahta ge\u00e7en 18. Louis\u2019e, Frans\u0131z Devriminin hat\u0131rlanmas\u0131n\u0131 kanunla yasaklam\u0131\u015ft\u0131. \u2018Modern\u2019 ve \u2018ilkel\u2019 toplum demek, yerine s\u0131ras\u0131yla \u2018s\u0131cak\u2019 ve \u2018so\u011fuk\u2019 toplum tan\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00f6neren antropolog Claude Levi-Straussa g\u00f6re \u2018so\u011fuk\u2019 \u00a0toplumlar (\u00f6rne\u011fin Amazon yerlileri), ya\u015fad\u0131klar\u0131 tarihsel olaylar\u0131n toplumsal denge ve devaml\u0131l\u0131k \u00fczerine yapabilece\u011fi olumsuz etkileri yok etmek i\u00e7in onlar\u0131 mitler yoluyla kolektif haf\u0131zalar\u0131na ba\u015far\u0131yla dahil ediyorlard\u0131. Bizim de dahil oldu\u011fumuz \u2018modern\u2019 ya da \u2018s\u0131cak\u2019 toplumlar ise, neredeyse \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n sonuna kadar, ge\u00e7mi\u015fin k\u00f6t\u00fc olaylar\u0131n\u0131 unutma ve affetmeyi bir kural haline getirmi\u015flerdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>GEM\u0130\u015eLE Y\u00dcZLE\u015eME POL\u0130T\u0130KALARI<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lk kez Federal Almanya\u2019n\u0131n sava\u015f sonras\u0131 ilk cumhurba\u015fkan\u0131 Theodor Heussun a\u011fz\u0131ndan duydu\u011fumuz \u2018Vergangenheitsbewaltigung\u2019 kavram\u0131n\u0131n ba\u015fka dillere \u00e7evrilmesi \u00e7ok zor olmu\u015ftu. \u2018\u00fcstesinden gelinmemi\u015f bir gemi\u015fin g\u00f6lgesiyle hesapla\u015fma diye evrilebilecek bu Almanca terim baz\u0131 dillere \u2018gemi\u015fle hesapla\u015fma, baz\u0131lar\u0131na \u2018gemi\u015fle ba\u015f etme, baz\u0131lar\u0131na \u2018gemi\u015fin \u00fcstesinden gelme, \u2018tarihle y\u00fczle\u015fme, \u2018tarihle hesapla\u015fma diye evrildi. Bu ifadelerdeki negatif tonlamadan ka\u0131nmak isteyenler ise \u2018gemi\u015fle ili\u015fki, \u2018gemi\u015f politikas\u0131, \u2018gemi\u015fin i\u015flenmesi, \u2018hat\u0131rlama k\u00fclt\u00fcr\u00fc, gibi daha yans\u0131z terimleri kullanmaya al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Haf\u0131zan\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fi konusunda bilgilerimiz artt\u0131ka daha iyi anl\u0131yoruz ki, haf\u0131za, tarihsel gerekli\u011fi birebir yans\u0131tan bir ayna de\u011fil. Haf\u0131zan\u0131n alt ba\u015fl\u0131klar\u0131na h\u0131zl\u0131ca g\u00f6z atarsak; \u2018\u0130leti\u015fimsel haf\u0131za\u2019yak\u0131n gemi\u015fe ili\u015fkin an\u0131lar\u0131 kapsar. Baz\u0131lar\u0131 daha az, baz\u0131lar\u0131 daha fazla ileti\u015fimsel haf\u0131zaya sahip olur. 40 y\u0131l gibi bir s\u00fcreden sonra ileti\u015fimsel haf\u0131za nitelik de\u011fi\u015ftirir ve g\u00fcndelik olmayan olaylar\u0131n kaydedildi\u011fi \u2018k\u00fclt\u00fcrel<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Haf\u0131za\u2019 devreye girer. K\u00fclt\u00fcrel haf\u0131zan\u0131n temel unsurlar\u0131, sembolle\u015ftirme, efsanele\u015ftirme, t\u00f6renselle\u015ftirme gibi s\u00fcreler. Bu haf\u0131zay\u0131 \u015famanlar rahipler, \u00f6\u011fretmenler, yazarlar, filozoflar ve di\u011fer toplumsal \u00f6nderler; an\u0131tlar, heykeller, tarih kitaplar\u0131, yer isimleri, anma g\u00fcnleri, mar\u015flar, \u015fark\u0131lar gibi e\u015fitli aralar ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131rlar. Bu iki haf\u0131za, etkile\u015fim i\u00e7inde faaliyet g\u00f6sterir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>GEM\u0130\u015e NEDEN HATIRLANIR? <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Temel olarak iki nedenle: Birincisi ge\u00e7mi\u015fin \u00e7izgisinden ayr\u0131lmamak i\u00e7in, ikincisi ayr\u0131lmak i\u00e7in.\u2019Birinci durumda ge\u00e7mi\u015fi, bug\u00fcnk\u00fc ihtiya\u00e7lar do\u011frultusunda \u2018yeniden kurma abas\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kazan\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fin gurur verici y\u00f6nleri \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rken, k\u00f6t\u00fc yanlar\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmaya al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. \u00d6zellikle yeni bir ba\u015flang\u0131\u00e7 yapma iddias\u0131nda olan toplumlar \u2018ge\u00e7mi\u015fe kal\u0131n bir \u00e7izgi \u00e7ekme ve \u2018bir s\u0131f\u0131r noktas\u0131 tespit ederek gelece\u011fe y\u00f6nelme politikalar\u0131n\u0131 ya\u015fama ge\u00e7irirken e\u015fitli \u2018bast\u0131rma stratejileri kullan\u0131rlar. Bast\u0131rma baz\u0131 durumlarda \u2018kamusal suskunluk, baz\u0131 durumlarda \u2018resmi hat\u0131rlama yasa\u011f\u0131 \u015feklinde tezah\u00fcr eder. B\u00f6ylece Adorno&#8217;nun dedi\u011fi gibi kurbanlar ikinci kez, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez, bazen de sonsuza dek kurban edilirler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak, bu politikalar\u0131n tam ba\u015far\u0131 sa\u011flamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc Nietzsche&#8217;nin dedi\u011fi gibi \u201c\u0130nsan unutmay\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc \u00f6\u011frenemez. Hep ge\u00e7mi\u015fe ba\u011fl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u015fa\u015far durur kendine. \u0130stedi\u011fi kadar ileri y\u00fcr\u00fcs\u00fcn, zinciri ile birlikte y\u00fcr\u00fcr.\u201dHele d\u00fcnyan\u0131n k\u00fcresel k\u00f6ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, ileti\u015fim teknolojileri ile herkesin herkesi g\u00f6zledi\u011fi, hi\u00e7bir su\u00e7un, kabahatin gizli kalmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde unutmak \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7. Bu da d\u00fcnya y\u00fcz\u00fcnde e\u015fitli d\u00fczlemlerde \u2018\u00f6z\u00fcr politikalar\u0131n\u0131n\u2019 yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyor. (Baz\u0131 \u2018\u00f6z\u00fcr pratiklerine ili\u015fkin \u015fu yaz\u0131ma bakabilirsiniz:\u00a0 <a href=\"http:\/\/www.taraf.com.tr\/yazilar\/ayse-hur\/ozur-literaturunde-almanya-ve-japonya-ornegi\/18793\/\">http:\/\/www.taraf.com.tr\/yazilar\/ayse-hur\/ozur-literaturunde-almanya-ve-japonya-ornegi\/18793\/<\/a> )<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00fcnya prati\u011finden \u00f6\u011frendi\u011fimize g\u00f6re e\u011fer ge\u00e7mi\u015fle sa\u011fl\u0131kl\u0131 bi\u00e7imde hesapla\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olmazsa, ge\u00e7mi\u015fte o grubu \u2018fail haline getiren kin, \u00f6fke, d\u0131\u015flama gerek\u00e7eleri, bi\u00e7imleri s\u00fcrekli yeniden \u00fcretiliyor, yara adeta irin torbas\u0131na d\u00f6n\u00fcyor. Bu da, ge\u00e7mi\u015fin k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinin her an hortlamas\u0131 tehlikesi demek. Eski Yugoslavya&#8217;da, Ruanda&#8217;da ya\u015fananlar bunun kan\u0131t\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>HEDEF TOPLUMSAL BARI\u015e <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada, ge\u00e7mi\u015fle hesapla\u015fma deyince ak\u0131llar\u0131na ilk olarak Almanya \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi mahkemeler, cezalar gelenlere bir hat\u0131rlatma yapmak istiyorum. As\u0131l olan, birilerini sulu ilan etmek ya da yarg\u0131lamak de\u011fil, bir insani ac\u0131n\u0131n ya da ma\u011fduriyetin giderilmesi, dindirilmesi. Bir ac\u0131y\u0131 dindirmenin en \u00f6nemli yolu da ge\u00e7mi\u015fe ma\u011fdurlar\u0131n ve kurbanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcyle bakmaya al\u0131\u015fmak, onlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 kavramaya al\u0131\u015fmak, onlarla birlikte yas tutabilmek. B\u00f6ylece, kurbanlar\u0131n failler taraf\u0131ndan ayaklar alt\u0131na al\u0131nan haysiyetlerini biraz olsun onar\u0131l\u0131r.\u2019Art\u0131k konu\u015fmaya haz\u0131r hale gelen bireyler, ku\u015faklar, toplumlar aras\u0131ndaki g\u00fcven ve dayan\u0131\u015fma duygular\u0131 g\u00fc\u00e7lenir. Birbirine g\u00fcvenen insanlar\u0131n toplumsal bar\u0131\u015f ve uzla\u015fmay\u0131 sa\u011flamas\u0131 kolayla\u015f\u0131r. Ayr\u0131ca, ge\u00e7mi\u015fin tecr\u00fcbelerinden hareket ederek, ayn\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin gelecekte tekrar edilmesinin \u00f6n\u00fc daha kolay al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu uzun giri\u015ften sonra, daha bir kez daha yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m \u2018Cumhuriyetin az\u0131nl\u0131k raporunu (baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan geli\u015ftirerek, baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan daraltarak, ama yine eksiklerle) hat\u0131rlataca\u011f\u0131m. Gerisi size kalm\u0131\u015f\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>AZINLIK KAR\u015eITI POL\u0130T\u0130KALARIN KRONOLOJ\u0130S\u0130\u2018<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ocak 1923te\u2019\u0130zmirde yay\u0131mlanan T\u00fcrk Sesi ve Yan\u0131k Yurt gazeteleri, T\u00fcrk t\u00fcccarlar\u0131n aralar\u0131nda birle\u015ferek \u2018ahlaks\u0131z ve \u00e7\u0131karc\u0131 Yahudi tehlikesine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmesini istiyordu. Edirne&#8217;deki Pa\u015faeli gazetesinde yay\u0131mlanan bir dizi yaz\u0131 sonucu galeyana gelen Edirneliler \u015fehir meydan\u0131nda toplanarak \u201cbu \u00fclkeden gitme s\u0131ras\u0131 size de gelecek! Yahudiler defolun!\u201ddiye ba\u011f\u0131rd\u0131. Polis Yahudilere ait d\u00fckk\u00e2nlara sald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 zorlukla \u00f6nledi. Babaeski gibi k\u00fc\u00e7\u00fck kentlerde ya\u015fayan Yahudiler \u0130stanbul gibi b\u00fcy\u00fck kentlere g\u00f6\u00e7 ettiler. Trakya&#8217;daki Alyans okullar\u0131 kapat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2 Mart 1923te\u2019Dr. R\u0131za Nur, T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n Lozan bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde izledi\u011fi politikay\u0131 Meclisteki gizli celsede anlat\u0131rken \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cAkalliyetler [az\u0131nl\u0131klar] kalmayacakt\u0131r. Yaln\u0131z \u0130stanbul m\u00fcstesna olmak \u00fczere (Peki Ermeniler? nidalar\u0131) Fakat arkada\u015flar, ka\u00e7 Ermeni vard\u0131r? (Yahudiler? sesleri) \u0130stanbul da otuz bin Yahudi vard\u0131r. \u015eimdiye kadar mazarrat [ar\u0131za\/sorun] \u00e7\u0131karmayan insanlard\u0131r. (G\u00fcr\u00fclt\u00fcler) Museviler malum, nereye ekilirse oraya giderler. Tabii, olmasalard\u0131 daha iyi olurdu derim&#8230;\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">16 Mart 1923te\u2019Mustafa Kemal Adana T\u00fcrk Oca\u011f\u0131 Esnaf Cemiyetinin ay\u0131nda Adanal\u0131 esnaflara \u015f\u00f6yle seslendi: \u201cArkada\u015flar\u0131m\u0131z s\u00f6ylevlerinde demi\u015flerdir ki, Adana&#8217;m\u0131za h\u00e2kim olan di\u011fer unsurlar, \u015funlar, bunlar, Ermeniler sanat ocaklar\u0131m\u0131z\u0131 i\u015fgal etmi\u015fler ve bu memleketin sahibi gibi bir durum alm\u0131\u015flard\u0131r. \u015e\u00fcphesiz haks\u0131zl\u0131k ve k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131n bundan fazlas\u0131 olamaz. Ermenilerin bu verimli \u00fclkede hi\u00e7bir hakk\u0131 yoktur. Memleket sizindir, T\u00fcrklerindir. Bu memleket tarihte T\u00fcrk&#8217;t\u00fc, o halde T\u00fcrk\u2019t\u00fcr ve sonsuza kadar T\u00fcrk olarak ya\u015fayacakt\u0131r\u2026\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Haziran 1923te\u2019Yahudi, Rum ve Ermeni memurlar i\u015flerinden \u00e7\u0131kart\u0131larak yerlerine M\u00fcsl\u00fcmanlar al\u0131nmaya ba\u015flad\u0131. Yahudilerin ve di\u011fer az\u0131nl\u0131klar\u0131n Anadolu&#8217;da serbeste dola\u015f\u0131mlar\u0131 k\u0131s\u0131tland\u0131. Karar \u00f6yle ani olmu\u015ftu ki, pek ok ki\u015fi k\u0131s\u0131tlamalar y\u00fcz\u00fcnden memleketine d\u00f6nemedi, gitti\u011fi yerde mahsur kald\u0131. Bu yetmezmi\u015f gibi Yahudilerin Filistin\u2019e g\u00f6\u00e7melerine de engeller konulmu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">24 Temmuz 1923\u2019tarihli Lozan Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131n\u0131n bir paras\u0131 olan ve ondan 6 ay \u00f6nce imzalanan T\u00fcrk ve Rum N\u00fcfus De\u011fi\u015fimine \u0130li\u015fkin S\u00f6zle\u015fme ve Protokol\u00fcne g\u00f6re, T\u00fcrk topraklar\u0131nda yerle\u015fmi\u015f Rum Ortodoks dininden T\u00fcrk uyruklar\u0131 ile Yunan topraklar\u0131nda yerle\u015fmi\u015f M\u00fcsl\u00fcman dininden Yunan uyruklar\u0131 (190 bin kadard\u0131) zorunlu de\u011fi\u015fime (m\u00fcbadele) tabi tutuldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Aral\u0131k 1923te\u2019orluda ya\u015fayan birka\u00e7 y\u00fcz ki\u015filik Yahudi cemaatine \u015fehri 48 saat i\u00e7inde terk etmesi emredildi. Hahamba\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n m\u00fcracaat\u0131 \u00fczerine karar ertelendi ancak benzer bir karar \u00c7atalca i\u00e7in al\u0131nd\u0131 ve hemen uyguland\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1924 y\u0131l\u0131 boyunca, Lozan Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">24 Ocak 1924\u2019tarihli Eczac\u0131lar Hakk\u0131ndaki Kanunla eczane ama yetkisi \u2018T\u00fcrk bulunma meselesine ba\u011fland\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3 Mart 1924\u2019tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu uyar\u0131nca 40 kadar Frans\u0131z ve \u0130talyan Okulu kapat\u0131ld\u0131ktan sonra s\u0131ra az\u0131nl\u0131k okullar\u0131n\u0131n binalar\u0131n\u0131n onar\u0131m\u0131nda, geni\u015fletilmelerinde, yeni binalar yapmalar\u0131nda k\u0131s\u0131tlamalara geldi. Okul programlar\u0131 ve s\u0131navlar MEB taraf\u0131ndan denetlenmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3 Nisan 1924te,\u2019kabul edilen Avukatl\u0131k Kanunu uyar\u0131nca 960 avukat iyi ahlakl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi ve sonu\u00e7ta 460 avukat\u0131n al\u0131\u015fma izni iptal edildi. B\u00f6ylece Yahudi avukatlar\u0131n y\u00fczde 57si, Rum ve Ermeni avukatlar\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc i\u015fsiz kald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4 May\u0131s 1924te\u2019Mustafa Kemal New York Herald gazetesine \u015fu beyanat\u0131 verdi: \u201cHilafetle beraber T\u00fcrkiye&#8217;de mevcut olan Ortodoks ve Ermeni kiliseleri patrikhaneleri ile Musevi hahamhanelerinin ortadan kalkmas\u0131 laz\u0131md\u0131r&#8230;\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">29 Ocak 1925\u2019gecesi, Fener Rum Patrikli\u011fine se\u00e7ilen Arabo\u011flu Konstantinos bir trene bindirilerek Selanik&#8217;e g\u00f6nderildi. Su\u00e7u, h\u00fck\u00fcmetin ho\u015funa gitmeyen biri olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eubat 1925te\u2019gazetelerde T\u00fcrkiye\u2019den 300 kadar Yahudi&#8217;nin Kristof Kolombun Amerika\u2019y\u0131 ke\u015ffinin 435. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc kutlamalar\u0131na bir telgraf g\u00f6nderdi\u011fi s\u00f6ylentileri boy g\u00f6stermesi \u00fczerine \u015fiddetli bir Yahudi d\u00fc\u015fman\u0131 kampanya ba\u015flad\u0131. Yaz\u0131larda Yahudilerden \u2018nank\u00f6rler, \u2018\u00fclkenin s\u0131rt\u0131na yap\u0131\u015fm\u0131\u015f s\u00fcl\u00fckler diye s\u00f6z ediliyordu. \u00c7\u00f6z\u00fcm olarak \u00fclkeden s\u00fcr\u00fclmeleri \u00f6neriliyordu. Bu yaz\u0131lar\u0131n tahrik etti\u011fi baz\u0131 ki\u015filer bir Yahudi gencini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler, Kuzguncuk Sinagoguna sald\u0131rd\u0131lar. B\u00f6yle bir telgraf olup olmad\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir zaman ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">22 Nisan 1926da,\u2019ticari yaz\u0131\u015fmalarda sadece T\u00fcrk\u00e7e kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 mecburi k\u0131lan kanundan sonra idari kadrolarda al\u0131\u015fan ve T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131 diline h\u00e2kim olmayan gayrim\u00fcslimler i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1 A\u011fustos 1926da,\u2019Yahudilere y\u00f6nelik \u2018sadakatsizlik, \u2018nank\u00f6rl\u00fck gibi ithamlardan bunalan Yahudi cemaatinin \u00f6nderleri Lozan Antla\u015fmas\u0131n\u0131n yeni \u00e7\u0131kan Medeni Kanunla uyumlu olmayan 42. maddesinden feragat ettiklerini beyan eden mazbatay\u0131 Ba\u015fvek\u00e2lete g\u00f6nderdiler. Karar kamuoyuna, sadece 42. maddeden de\u011fil, t\u00fcm az\u0131nl\u0131k haklar\u0131ndan vazge\u00e7tikleri \u015fekilde yans\u0131d\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">17 A\u011fustos 1927de\u2019Elza Niyego adl\u0131 22 ya\u015f\u0131ndaki Yahudi k\u0131z\u0131, kendisine \u00e2\u015f\u0131k olan ve uzun s\u00fcredir taciz eden evli ve torun Osman Rat\u0131p Bey taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Gen k\u0131z\u0131n cans\u0131z bedeninin saatlerce sokakta \u00fcst\u00fc bile \u00f6rt\u00fclmeden tutulmas\u0131 yetmezmi\u015f gibi, Osman Rat\u0131p\u2019\u0131n mahkeme yerine ak\u0131l hastanesine g\u00f6nderilmesi Yahudi cemaatinde b\u00fcy\u00fck tepkiye neden oldu. Yahudi cemaatinin geleneksel \u00e7ekingenli\u011fini ilk kez bir yana b\u0131rakarak, 18 A\u011fustostaki cenaze t\u00f6renine kitlesel bi\u00e7imde kat\u0131lmas\u0131 ve \u201cadalet istiyoruz\u201ddiye hayk\u0131rmas\u0131, gazetelerde yo\u011fun bir Yahudi d\u00fc\u015fman\u0131 kampanyan\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131na neden oldu. Ayr\u0131ca baz\u0131 Yahudiler \u2018T\u00fcrkl\u00fc\u011fe hakaret ettikleri gerekesiyle mahkemeye verildiler, hapis cezas\u0131 ald\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a013 Ocak 1928de\u2019Dar\u00fclf\u00fcnun Hukuk Fak\u00fcltesi Talebe Cemiyetinin y\u0131ll\u0131k kongresinde tarihe \u201cVatanda\u015f T\u00fcrke Konu\u015f!\u201dslogan\u0131yla geen az\u0131nl\u0131klar\u0131 T\u00fcrke konu\u015fmaya mecbur eden kampanya ba\u015flat\u0131ld\u0131. B\u00fct\u00fcn \u00fclke afi\u015flerle donat\u0131ld\u0131, genler T\u00fcrke konu\u015fmayan az\u0131nl\u0131klar\u0131 uyarmaya ba\u015flad\u0131lar, uyar\u0131lara uymayanlar tehdit edildi, d\u00f6v\u00fcld\u00fc, yarg\u0131land\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l \u00fclkedeki yabanc\u0131 okullarla birlikte Yahudi okullar\u0131n\u0131n da \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc kapand\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ocak 1928de\u2019bas\u0131nda, Bursa&#8217;daki Amerikan Kolejinde okuyan \u00fc\u00e7 M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk k\u0131z\u0131n\u0131n okuldaki baz\u0131 \u00f6\u011fretmenlerin y\u00f6nlendirmesiyle H\u0131ristiyan oldu\u011fu haberlerinin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, ate\u015fli bir H\u0131ristiyan kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 kampanyas\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131. \u00d6nce okul kapat\u0131ld\u0131, ard\u0131ndan okulun m\u00fcd\u00fcr\u00fc ve baz\u0131 \u00f6\u011fretmenler mahkemeye verildi, ard\u0131ndan gayrim\u00fcslim okullar\u0131 a\u011f\u0131r tefti\u015ften ge\u00e7irildi, ard\u0131ndan gazeteciler Misyonerleri Kovma Cemiyetini kurdular.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">11 Nisan 1928\u2019tarihli Tababet ve \u015euabat\u0131 Sanatlar\u0131n\u0131n Tarz-\u0131 \u0130cras\u0131na Dair Kanunla doktorluk \u2018T\u00fcrk olma \u015fart\u0131na ba\u011fland\u0131. B\u00f6ylece gayrim\u00fcslimler doktorluk yapamaz oldular.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">10 Temmuz 1929da\u2019\u201dmilliyeti bir T\u00fcrk \u00f6\u011frenci grubu\u201d Rum Xpov\u0131ka gazetesinin bas\u0131mevini tahrip etti. Tahrip edenler de\u011fil, gazetenin sahibesi tutukland\u0131 ve gazete hakk\u0131nda T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc tahkir sulamas\u0131 ile dava a\u00e7\u0131ld\u0131. Gazete k\u0131sa s\u00fcre sonra kapat\u0131ld\u0131&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eyl\u00fcl 1929&#8217;da Defterdarl\u0131k, Yahudi okullar\u0131n\u0131, Or Ahayim Hastanesini, Ortak\u00f6y Yetimhanesini ve sinagoglar\u0131, ticari m\u00fcessese sayarak bunlara yap\u0131lan ba\u011f\u0131\u015flar\u0131 ve intikalleri vergilendirmeye karar verdi. Uygulama geriye do\u011fru, 1925 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flat\u0131ld\u0131. Bu y\u00fcksek vergileri \u00f6deyemeyen Hahamba\u015f\u0131l\u0131\u011fa haciz geldi. H\u00fck\u00fcmetin bask\u0131lar\u0131 s\u00fcrd\u00fc ve ba\u011f\u0131\u015flar s\u0131k\u0131 takibe al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">18 Eyl\u00fcl 1930da,\u2019Adalet Vekili Mahmut Esat Bozkurt, \u00f6demi\u015f Yaylas\u0131nda \u201cBenim fikrim, kanaatim \u015fudur ki, bu memleketin kendisi T\u00fcrk t\u00fcr. \u00d6z T\u00fcrk olmayanlar\u0131n T\u00fcrk vatan\u0131nda bir hakk\u0131 vard\u0131r, o da hizmeti olmak, k\u00f6le olmakt\u0131r\u201d \u015feklindeki \u00fcnl\u00fc vecizesini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">11 Haziran 1932de,\u2019y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konan T\u00fcrk Vatanda\u015flar\u0131na Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler Hakk\u0131ndaki Kanunla yabanc\u0131lar\u0131n baz\u0131 mesleklerde al\u0131\u015fmalar\u0131 yasakland\u0131. Bu durum \u00f6zellikle Yunan uyruklu serbest meslek erbab\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck esnaf ve sokak sat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 kaps\u0131yordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kas\u0131m 1932de\u2019\u0130zmirli her Yahudi&#8217;ye \u201cT\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc benimsemeye ve T\u00fcrk diliyle konu\u015fmaya\u201d s\u00f6z veren birer taahh\u00fctname imzalat\u0131ld\u0131. \u0130zmir Yahudilerini Bursa, K\u0131rklareli, Edirne, Adana, Diyarbak\u0131r, Ankara Yahudileri izledi. Gazetelerde, gruplar halinde ihtida eden Yahudi (ve Ermeni) k\u0131zlar\u0131n\u0131n haberleri \u00e7\u0131k\u0131yordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">25 \u015eubat 1933\u2019g\u00fcn\u00fc Dar\u00fclf\u00fcnun ve Milli T\u00fcrk Talebe Birli\u011fi \u00f6\u011frencileri, ceplerine irili ufakl\u0131 ta\u015flar, ellerinde T\u00fcrk bayraklar\u0131, dillerinde \u201cvatanda\u015f T\u00fcrk&#8217;e konu\u015f!\u201dsloganlar\u0131yla Vagon-Li \u015eirketinin Karak\u00f6y b\u00fcrosunu tahrip ettiler. Gereke, \u015firketin Beyo\u011flu Acentesinin Bel\u00e7ikal\u0131 M\u00fcd\u00fcr\u00fc Jannoni&#8217;nin telefonda T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fan memur Naci Beye \u015firkette resmi dilin Frans\u0131zca oldu\u011funu belirterek, 25 kuru\u015f para cezas\u0131 ve 15 g\u00fcn i\u015ften uzakla\u015ft\u0131rma cezas\u0131 vermesiydi. (Olay\u0131 \u015fu yaz\u0131mda anlatm\u0131\u015ft\u0131m: <a href=\"http:\/\/www.taraf.com.tr\/yazilar\/ayse-hur\/vagon-li-olayi-ve-oz-dil-zorbaligi\/20131\/\">http:\/\/www.taraf.com.tr\/yazilar\/ayse-hur\/vagon-li-olayi-ve-oz-dil-zorbaligi\/20131\/<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1933te\u2019bir g\u00fcn, Mardin&#8217;deki S\u00fcryani Patrikli\u011fi, gizli ve a\u00e7\u0131k bask\u0131lara dayanamayarak \u201ccemaatin arzusu do\u011frultusunda&#8221;, \u201cg\u00f6r\u00fclen l\u00fczum \u00fczerine&#8221; \u201cmuvakkaten\u201d(ge\u00e7ici olarak) Mardin&#8217;den Suriye&#8217;deki Humus&#8217;a ta\u015f\u0131nd\u0131, bir daha da geri d\u00f6nemedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">14 Haziran 1934te\u2019\u00fclkeyi \u201cT\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden olan ve T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fanlar\u201d(has T\u00fcrkler), \u201cT\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden olan ve T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmayanlar\u201d(K\u00fcrtler) ve \u201cT\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden olmayan ve T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmayanlar\u201d(gayrim\u00fcslimler ve di\u011ferleri) olarak \u00fc\u00e7e b\u00f6len \u0130sk\u00e2n Kanunu kabul edildi. Ard\u0131ndan Anadolu\u2019nun e\u015fitli yerlerindeki K\u00fcrtler, Rumlar ve Ermeniler, kendileri i\u00e7in uygun g\u00f6r\u00fclen b\u00f6lgelere s\u00fcr\u00fcld\u00fcler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">21 Haziran-4 Temmuz 1934te,\u2019Irk\u0131 Cevat R\u0131fat Atilhan ve Nihal Ats\u0131z gibi \u0131rk\u0131 yazarlar\u0131n Yahudi aleyhtar\u0131 ve \u0131rk\u0131 yaz\u0131larla galeyana gelen kitleler, \u00c7anakkale, Gelibolu, Edirne, K\u0131rklareli, L\u00fcleburgaz, Babaeski\u2019de Yahudilere sald\u0131rd\u0131lar. Olaylarda Yahudilere ait evler ve ma\u011fazalar ya\u011fmaland\u0131, kad\u0131nlara tecav\u00fcz edildi, bir haham \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. CHF Trakya te\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctledi\u011fi anla\u015f\u0131lan olaylar sonucu 15 bin Yahudi, mal ve m\u00fclklerini geride b\u0131rak\u0131p can havliyle ba\u015fka \u015fehirlere, \u00fclkelere ka\u00e7mak zorunda kald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u011fustos 1938de,\u2019h\u00fck\u00fcmet \u201cTebaas\u0131 olduklar\u0131 devlet arazisinde ya\u015fama ve seyahat bak\u0131m\u0131ndan bask\u0131lara tabi tutulan Musevilerin bug\u00fcnk\u00fc dinleri ne olursa olsun T\u00fcrkiye\u2019ye girmeleri ve ikametleri yasakt\u0131r\u201d diyen 2\/9498 numaral\u0131 kararnameyi \u00e7\u0131kard\u0131. \u00dclkenin tek resmi haber ajans\u0131 olan Anadolu Ajans\u0131nda al\u0131\u015fan 26 Musevi personelin i\u015fine son verildi. Gazete ve dergilerde genel olarak az\u0131nl\u0131klar\u0131, \u00f6zel olarak da Yahudileri \u00fclkenin ekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n sorumlusu g\u00f6steren yaz\u0131 ve karikat\u00fcrlerde patlama oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1938-1939da,\u2019yakla\u015fan sava\u015fta milli g\u00fcvenli\u011fi tehdit edecekleri gerek\u00e7esiyle, Anadolu&#8217;nun k\u0131rsal b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan gayrim\u00fcslimler b\u00fcy\u00fck \u015fehir merkezlerine nakledildiler. B\u00fcy\u00fck \u015fehirlerin ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na ayak uyduramayanlar \u00fclkeden g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">8 A\u011fustos 1939da\u2019Avrupan\u0131n e\u015fitli yerlerinden toplad\u0131\u011f\u0131 860 Yahudi m\u00fclteciyi Filistin\u2019e ta\u015f\u0131rken, yolda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 sorunlar y\u00fcz\u00fcnden \u0130zmir\u2019e s\u0131\u011f\u0131nmak zorunda kalan Parita gemisi, yolcular\u0131n \u201cBizi \u00f6ld\u00fcr\u00fcn ama geri g\u00f6ndermeyin\u201d hayk\u0131r\u0131\u015flar\u0131na ra\u011fmen 14 A\u011fustosta iki polis motorunun refakatinde limandan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Gemi \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rken yar\u0131 resmi Ulus gazetesi \u201cSerseri Yahudiler \u0130zmir\u2019den gitti\u201d diye ba\u015fl\u0131k atm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">28 Aral\u0131k 1939da\u2019Erzincanda b\u00fcy\u00fck bir deprem oldu ve on binlerce ki\u015fi \u00f6ld\u00fc. Bunu duyan Tel-Aviv, Hayfa, Buenos Aries, New York, Cenevre, Kahire ve \u0130skenderiye\u2019deki Yahudi cemaatleri aralar\u0131nda toplad\u0131klar\u0131 paralar\u0131, giyim e\u015fyalar\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye ye yollad\u0131lar. Ancak bu hareketin takdir edilmesi bir yana, gazetelerde Yahudilerin bu tavr\u0131n\u0131 alaya alan, alt\u0131nda k\u00f6t\u00fc niyet arayan yaz\u0131lar, karikat\u00fcrler boy g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">12 Aral\u0131k 1940ta\u2019Romanyan\u0131n K\u00f6stence liman\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 342 Yahudi m\u00fclteci ile \u0130stanbul\u2019a varan \u2018y\u00fczen tabut naml\u0131 Salvadorun (asl\u0131nda 40 ki\u015filik bir tekneydi) bir mil bile gidecek hali olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k oldu\u011fu halde T\u00fcrk makamlar\u0131, gemiyi yoluna devam etmesi i\u00e7in zorlad\u0131. Sonu hazindi: 13 Aral\u0131k g\u00fcn\u00fc Silivri a\u00e7\u0131klar\u0131na \u015fiddetli f\u0131rt\u0131naya yakalanan Salvador&#8217;un par\u00e7alar\u0131ndan tam 219 \u00f6l\u00fc topland\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">22 Nisan 1941de\u2019kap\u0131lar\u0131nda beliren jandarmalar taraf\u0131ndan 12 bin gayrim\u00fcslim erkek, sivrisinek kaynayan ve s\u0131tma yayan batakl\u0131\u011f\u0131n, rutubet, \u00e7amur ve a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131ca\u011f\u0131n bunaltt\u0131\u011f\u0131, su darl\u0131\u011f\u0131 ekilen altyap\u0131s\u0131z kamplara g\u00f6nderildiler. \u201820 Kura \u0130htiyatlar denilen bu \u2018askerler, Zonguldak\u2019ta t\u00fcnel in\u015faatlar\u0131nda, Ankara\u2019da Genlik Park\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131nda, Afyon, Karab\u00fck, Konya, K\u00fctahya illerinde ta\u015f k\u0131rma, yol yapma gibi a\u011f\u0131r i\u015flerde al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131lar. 20 Kura \u0130htiyatlar, 27 Temmuz 1942 g\u00fcn\u00fc terhis edildiler. Ancak \u201c\u0130stanbul\u2019u unutunuz!\u201ddiye ba\u011f\u0131ran \u00e7avu\u015flar\u0131n ve subaylar\u0131n sesi, o d\u00f6nemi ya\u015fam\u0131\u015f t\u00fcm az\u0131nl\u0131klar\u0131n belle\u011fine yerle\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">15 Aral\u0131k 1941de\u2019K\u00f6stence liman\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 769 Romen Yahudi&#8217;sini Nazi zulm\u00fcnden ka\u00e7\u0131r\u0131p Filistin\u2019e g\u00f6t\u00fcrmek isteyen Struma gemisi \u0130stanbul\u2019a geldi. T\u00fcrkiye\u2019nin izin vermemesi y\u00fcz\u00fcnden 2,5 ay Sarayburnu a\u00e7\u0131klar\u0131nda hastal\u0131kla ve \u00f6l\u00fcmle pen\u00e7ele\u015ftikten sonra geminin \u00e7\u0131pas\u0131 kesildi, dev bir k\u0131lavuz gemisine ba\u011flanarak Karadeniz&#8217;e \u00e7ekildi. Struma, 23 mil a\u00e7\u0131kta, motorsuz, yak\u0131ts\u0131z, yiyeceksiz, susuz, ila\u00e7s\u0131z kaderine terk edildi. 24 \u015eubat 1942 g\u00fcn\u00fc, saat 02.00de bir Sovyet denizalt\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan bat\u0131r\u0131ld\u0131. Faciadan sadece bir ki\u015fi kurtuldu. Olaydan sonra ba\u015fbakan Refik Saydam \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cT\u00fcrkiye ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan arzu edilmeyen insanlara mek\u00e2n olamaz!\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">11 Kas\u0131m 1942de, \u015e\u00fckr\u00fc Saraco\u011flu H\u00fck\u00fcmeti, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan mali sorunlar\u0131 a\u015fmak gerek\u00e7esiyle Varl\u0131k Vergisini \u00e7\u0131kard\u0131. Vergi m\u00fckelleflerinin y\u00fczde 87si gayrim\u00fcslimdi. Ermeni t\u00fcccarlar kapital g\u00fclerinin y\u00fczde 232si, Yahudi t\u00fcccarlar, y\u00fczde 179u, Rum t\u00fcccarlar y\u00fczde 156s\u0131, M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk t\u00fcccarlar\u0131n ise sadece y\u00fczde 4,94\u00fc oran\u0131nda vergilendirilmi\u015flerdi. Vergilerini \u00f6deyemeyenler A\u015fkale, Sivrihisar, Karanl\u0131kdere kamplar\u0131na g\u00f6nderildiler. Mart 1944e kadar s\u00fcren \u2018Varl\u0131k Vergisi Facias\u0131 s\u0131ras\u0131nda kimi mal\u0131n\u0131, kimi can\u0131n\u0131, kimi onurunu, kimi T\u00fcrkiye\u2019ye inanc\u0131n\u0131 yitirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ocak-\u015eubat 1943te\u2019\u0130stanbul Emniyet M\u00fcd\u00fcr\u00fc Haluk Pepeyi, yan\u0131nda az\u0131nl\u0131klardan ve yabanc\u0131lardan sorumlu D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u015eube M\u00fcd\u00fcr\u00fc Salahattin Korkud ile 1915 Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n asli faili Talat Pa\u015fan\u0131n kemiklerini getirmek \u00fczere Almanya\u2019ya gitti. \u0130kili gezi s\u0131ras\u0131nda Sachsenhausen Temerk\u00fcz Kamp\u0131n\u0131 ziyaret etti. Nazilerin sembol\u00fc gamal\u0131 ha bulunan bir trenle T\u00fcrkiye\u2019ye getirilen Talat Pa\u015fan\u0131n kemikleri askeri t\u00f6renle, Abide-i H\u00fcrriyet An\u0131t\u0131n\u0131n 50 metre yak\u0131n\u0131na defnedildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1946\u2019da, CHP\u2019nin 9. B\u00fcrosu taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan \u2018Az\u0131nl\u0131k Raporunda \u201c\u0130stanbul\u2019da \u00f6zellikle Rumlara kar\u015f\u0131 ciddi tedbirler almal\u0131y\u0131z. Bu anlamda s\u00f6ylenecek tek bir c\u00fcmle var: \u0130stanbul\u2019un fethinin 500. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcne kadar bu \u015fehirde tek bir Rum bile kalmamal\u0131d\u0131r\u201d deniyordu. Rapora g\u00f6re bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ge\u00e7ilmeden \u00f6nce Anadolu\u2019nun geri kalan k\u0131sm\u0131 da gayrim\u00fcslimlerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">30\/31 Ocak 1947de\u2019Urfan\u0131n Kendirli mahallesinde ya\u015fayan yedi ki\u015filik Yahudi ailesinin t\u00fcm fertleri katledilmi\u015f olarak bulundu. Cinayetten Urfal\u0131 Yahudi cemaati sorumlu tutuldu ve \u015fehirdeki t\u00fcm Yahudi erkekleri tutukland\u0131. Urfal\u0131lar dava boyunca Yahudilere boykot uygulad\u0131lar. \u00dc\u00e7 y\u0131l sonra tutuklanan t\u00fcm Yahudiler sal\u0131verildi ancak Urfa\u2019n\u0131n Yahudileri de \u015fehirden uzakla\u015fmak zorunda kald\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1948de,\u2019Yahudiler yeni kurulan \u0130srail\u2019e, Ermeniler ise Ermenistan Sovyet Cumhuriyetine g\u00f6\u00e7 etmeye kalk\u0131nca, y\u0131llard\u0131n onlar\u0131 ka\u00e7\u0131rtmak i\u00e7in her \u015feyi yapan devlet ve devlet g\u00fcd\u00fcml\u00fc bas\u0131n bu sefer de g\u00f6\u00e7mek isteyenleri \u2018hain g\u00f6steren yay\u0131nlara ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6-7 Eyl\u00fcl 1955 g\u00fcnlerinde,\u2019K\u0131br\u0131s\u2019la ilgili olarak Londra\u2019da toplanacak \u00fc\u00e7l\u00fc konferansta T\u00fcrkiye\u2019nin \u201celini g\u00fc\u00e7lendirmek\u201d i\u00e7in a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak \u0130stanbul Rumlar\u0131na y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck bir ya\u011fma harek\u00e2t\u0131 \u00f6rg\u00fctlendi. Ancak olaylar \u0130zmir, Adana, Trabzon gibi merkezlere de yay\u0131ld\u0131 ve sadece Rumlar de\u011fil Ermeniler ve Yahudiler de sald\u0131r\u0131lardan nasiplerini ald\u0131lar. Kimi kaynaklara g\u00f6re \u00fc, kimine g\u00f6re 11 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc, yakla\u015f\u0131k 300 ki\u015fi yaraland\u0131, y\u00fczlerce kad\u0131na tecav\u00fcz edildi. Resmi rakamlara g\u00f6re 5.300\u2019\u00fc a\u015fk\u0131n, gayr\u0131 resmi rakamlara g\u00f6re yedi bine yak\u0131n bina sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131. Hasar\u0131n mali portresi konusundaki en d\u00fc\u015f\u00fck tahmin o g\u00fcn\u00fcn de\u011ferleriyle 150 milyon lira, en y\u00fcksek tahmin bir milyar lirayd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1964te,\u2019K\u0131br\u0131s\u2019ta ya\u015fanan toplumlararas\u0131 at\u0131\u015fmalar y\u00fcz\u00fcnden T\u00fcrk-Yunan ili\u015fkilerinin gerginle\u015fti\u011fi g\u00fcnlerde, Atat\u00fcrk ve Venizelos aras\u0131nda, 1923 tarihli M\u00fcbadele Antla\u015fmas\u0131n\u0131n aksayan yanlar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmek \u00fczere 1930 y\u0131l\u0131nda imzalanan \u2018Dostluk Antla\u015fmas\u0131 T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan tek tarafl\u0131 olarak iptal edildi. T\u00fcrkiye\u2019deki Yunan uyruklular\u0131n tapu m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerindeki i\u015flemlerini durduruldu, ard\u0131ndan da bankalardaki paralar\u0131n\u0131 bloke edildi. T\u00fcrkiye\u2019de do\u011fup b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, burada ticaret yapan, esnafl\u0131k yapan, emek\u00e7ilik yapan Yunanistan vatanda\u015f\u0131 Rumlar s\u0131n\u0131rda\u015f\u0131 edildiler. S\u00fcrg\u00fcnlerin yanlar\u0131na bir bavul ve 200 lira almalar\u0131na izin verilmi\u015fti. T\u00fcrkiye Cumhuriyet yurtta\u015f\u0131 Rumlarla, ayn\u0131 din ve etnik k\u00f6kten gelen Yunanistan tebaal\u0131 Rumlar\u0131n onlarca y\u0131ld\u0131r \u0130stanbul\u2019da birlikte olu\u015fturduklar\u0131 aileler de bu s\u00fcrg\u00fcn\u00fc ok ac\u0131 \u015fekilde ya\u015fad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">26 Ocak 1970de\u2019Milli Nizam Partisini kuran Necmettin Erbakan ileriki y\u0131llarda \u2018Beynelmilel Yahudilik, \u2018Beynelmilel Siyonizm, \u2018Nil\u2019den F\u0131rat&#8217;a B\u00fcy\u00fck \u0130srail, \u2018Ortak Pazar Siyonizm\u2019in bir oyunudur \u2018Ortak Pazara girmek T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail\u2019e bir vilayet olmas\u0131yla sonu\u00e7lanabilir, \u2018\u0130srail G\u00fcney Amerika\u2019ya nakledilmelidir, \u2018Ter\u00f6r\u00fcn k\u00f6k\u00fcn\u00fc ararsak, Tevrat\u2019a kadar gitmek gerekir gibi ifadeleriyle antisemitizm tarihimize \u00f6nemli katk\u0131lar yapt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1974te,\u2019\u0130stanbul\u2019daki Bal\u0131kl\u0131 Rum Hastanesi Vakf\u0131 Y\u00f6netim Kurulu ile Hazine aras\u0131ndaki bir dava nedeniyle Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun verdi\u011fi bir kararda, T\u00fcrkiye\u2019deki gayrim\u00fcslim vatanda\u015flar \u2018T\u00fcrk olmayanlar olarak de\u011ferlendirildi. Ard\u0131ndan, 1936 Beyannamesi denilen eski bir belgede ad\u0131 ge\u00e7meyen t\u00fcm gayrim\u00fcslim m\u00fclklerine devlet el koydu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6 Eyl\u00fcl 1986 g\u00fcn\u00fc\u2019 \u0130stanbul Galata&#8217;daki Neve \u015ealom Sinagoguna Filistinli Abu Nidal \u00f6rg\u00fct\u00fcne ba\u011fl\u0131 ter\u00f6ristler taraf\u0131ndan yap\u0131lan bombal\u0131 ve makineli t\u00fcfekli sald\u0131r\u0131s\u0131nda 22 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc ancak olay b\u00fcy\u00fck tepki yaratmad\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc Filistin davas\u0131na kamuoyunda b\u00fcy\u00fck sempati vard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1985-1990 aras\u0131nda\u2019 PKK&#8217;ya kar\u015f\u0131 korucu olmay\u0131 reddettikleri i\u00e7in topraklar\u0131na el konularak yerlerinden edilen Ezidiler kitlesel olarak Bat\u0131 \u00fclkelerine g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">12 Aral\u0131k 1999da\u2019\u0130smail Cem i\u00e7in \u201cD\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131ndaki Salomon\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanan Ayd\u0131nl\u0131k gazetesi, Fenerbah\u00e7eli futbolcu Revivonun \u00a0\u201cYahudi as\u0131ll\u0131 d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 \u0130smail Cem taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye-\u0130srail d\u00e9tente\u2019\u0131na katk\u0131da bulunmak \u00fczere tezg\u00e2hland\u0131\u011f\u0131 iddia etti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eyl\u00fcl 2000de,\u2019\u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Ariel \u015earo&#8217;nun Kud\u00fcs\u2019te Mescid-i Aksaya yapt\u0131\u011f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ziyaretle ba\u015flayan \u0130kinci \u0130ntifadadan (El Aksa \u0130ntifadas\u0131) sonra gerek sa\u011f, gerekse sol kesimlerde \u0130srail ele\u015ftirileriyle Yahudilik ele\u015ftirileri daha da kar\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">15 Kas\u0131m 2003te\u2019\u015ei\u015flideki Beta \u0130srail Sinagogu ile Galeta\u2019daki Neve \u015ealom Sinagoguna iki M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk ter\u00f6risti taraf\u0131ndan intihar sald\u0131r\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131, eylemciler de d\u00e2hil 25 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc, 300den fazla ki\u015fi yaraland\u0131. Gazetelerde, televizyonlarda, eylemciler de\u011fil, \u201csinagogu oraya kurarak T\u00fcrkleri tehlikeye atan Yahudiler\u201d su\u00e7land\u0131, sinagogda ajanlar\u0131n sakland\u0131\u011f\u0131 iddia edilerek, bask\u0131nlar adeta me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">17 A\u011fustos 2004 tarihli\u2019 Vakit gazetesinde Abdurrahim Karako \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cD\u00fcnya kamuoyunda \u2018\u0131rk\u0131, sadist, canavar olarak takdim edilen Adolf Hitlerin basiretine hayran olmamak elde de\u011fil. Hitler bug\u00fcnleri g\u00f6rm\u00fc\u015f ta o zaman. D\u00fcnyan\u0131n ba\u015f\u0131na bela olacaklar\u0131n\u0131 bildi\u011fi i\u00e7indir ki, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 din gibi alg\u0131layan, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc kana bulamaktan zevk alan hokkabaz Yahudileri temizlemi\u015f. Uza\u011f\u0131 g\u00f6ren ikinci adam ise Usame bin Ladindir.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">31 Aral\u0131k 2004te\u2019Milli Gazete yazar\u0131 Mahmut Topta\u015f \u201cD\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131m\u0131z Say\u0131n Abdullah G\u00fcl beyin, i\u015fgalci, eli kanl\u0131, katil, \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131n\u0131n yan\u0131na giderken Kuran-\u0131 Kerimde Yahudiler hakk\u0131nda haber verilenleri Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n mealinden okur \u00fcmidi ile baz\u0131 ayetlerin listesini sunuyorum\u201d dedi ve Kuran&#8217;dan ayetleri s\u0131ralad\u0131. Ancak Diyanetten de G\u00fclden de tepki gelmedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eubat 2005te,\u2019Adolf Hitlerin Kavgam kitab\u0131 tam 13 yay\u0131nevi taraf\u0131ndan y\u00fcz bini a\u015fk\u0131n say\u0131da bas\u0131ld\u0131. 1934ten beri 50ye yak\u0131n bask\u0131s\u0131 yap\u0131lan kitap MHP\u2019nin ve Gen Partinin taban\u0131 i\u00e7in bir nevi \u2018el kitab\u0131 haline gelmi\u015fti. Y\u0131l\u0131n di\u011fer best-selleri Siyon Protokolleri adl\u0131 Yahudi d\u00fc\u015fman\u0131 d\u00fczmece kitapt\u0131. Bu kitap da Cumhuriyet tarihi boyunca 100den fazla bask\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Haziran 2005te\u2019Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck&#8217;\u00fcn yolunu izleyen Soner Yal\u00e7\u0131n, Efendi, Beyaz T\u00fcrklerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 adl\u0131 roman\u0131nda Sabetayc\u0131l\u0131k\/Selanik\/Masonluk\/\u0130ttihat ve Terakki\/Komploculuk izle\u011fini \u00e7ok etkileyici tarzda i\u015fledi. K\u0131sa s\u00fcrede y\u00fcz binden fazla satan kitap sayesinde \u201cd\u00fcnyay\u0131 Yahudiler, T\u00fcrkiye\u2019yi d\u00f6nmeler idare eder!\u201d\u015fiar\u0131 zihinlere iyice kaz\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5 \u015eubat 2006,\u2019Trabzon\u2019daki Santa Maria Katolik Kilisesi Rahibi Andrea Santoro 16 ya\u015f\u0131nda bir gen taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">19 Ocak 2007de,\u2019AGOS&#8217;un ba\u015fyazar\u0131 Hrant Dink \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Y\u0131llarca s\u00fcren yarg\u0131lamalar, insan haklar\u0131 eylemcilerinin \u0131srarl\u0131 takibi sayesinde sadece g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki faillerin az da olsa hapisle cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131yla biterken, devlet, \u2018asli failleri saklad\u0131, korudu, \u00f6vd\u00fc, terfi ettirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">18 Nisan 2007de\u2019Malatyada yedi \u2018milliyeti gen H\u0131ristiyanl\u0131kla ilgili yay\u0131n yapan Zirve Yay\u0131nevini basarak \u00fc b\u00fcro al\u0131\u015fan\u0131n\u0131 vah\u015fice \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Mahkemeye sunulan 32 klas\u00f6rden sadece 7-8i cinayetle ilgili olup, geri kalanlar misyonerlik faaliyetlerine odaklanm\u0131\u015ft\u0131. O g\u00fcnlerde toplanan Milli G\u00fcvenlik Kurulunun ilk maddesi \u2018misyonerlik faaliyetlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 tehlikeler idi. Bu t\u00fcr haberlerden etkilenen bir gen \u0130zmir\u2019de bir rahibi yaralad\u0131, Antalya da benzer bir olay\u0131n olmas\u0131 ise son anda \u00f6nlendi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">21 Haziran 2007 g\u00fcn\u00fc\u2019(o zaman) T\u00fcrk Tarih Kurumu Ba\u015fkan\u0131, (\u015fimdi MHP Milletvekili) Yusuf Halao\u011flu, devletin 1936-1937 y\u0131llar\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011fa ihtida eden Ermenileri ev ev tespit etti\u011fini ve say\u0131lar\u0131 100 bine varan bu \u2018d\u00f6nmelerin\u201d listelerinin elinde oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu a\u00e7\u0131klama \u00f6nce adeta magazin olay\u0131 gibi ele al\u0131nd\u0131, ard\u0131ndan da \u00fczeri kapat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eyl\u00fcl 2008de\u2019ABD merkezli PEW Ara\u015ft\u0131rma Merkezinin Eyl\u00fcl 2008de a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 K\u00fcresel Tutumlar Ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, 2004&#8217;te T\u00fcrklerin y\u00fczde 49&#8217;u, 2006&#8217;da y\u00fczde 65i Yahudilere kar\u015f\u0131 olumsuz g\u00f6r\u00fc\u015flere sahipken, 2008de neredeyse her d\u00f6rt ki\u015fiden \u00fc\u00e7\u00fc (y\u00fczde 76) olumsuz duygulara sahip oldu\u011funu ifade ediyor. T\u00fcm ya\u015f ve e\u011fitim gruplar\u0131nda ayn\u0131 oranlar s\u00f6z konusu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5 \u015eubat 2009 g\u00fcn\u00fc\u2019 AKP Ankara \u0130l Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n internet sitesinde \u201cHitlerin Yahudileri f\u0131r\u0131nlad\u0131\u011f\u0131, kalabal\u0131k kitleler halinde \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc iddialar\u0131 da tarihi gereklere uymamaktad\u0131r&#8230; \u00d6ld\u00fcr\u00fclenler de di\u011ferlerinin Filistin topraklar\u0131na g\u00f6\u00e7 etmelerinin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir&#8230;\u201d yazd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Tepkiler \u00fczerine yaz\u0131 bir s\u00fcre sonra kald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">27 Haziran 2013 tarihinde\u2019 bir Ermeni anaokuluna ocu\u011funu kaydetmek isteyen veliyle ilgili olarak \u015ei\u015fli Milli E\u011fitim M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131 sayesinde, 1923 y\u0131l\u0131ndan bu yana \u2018vukuatl\u0131 n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131nda gizli soy kodunun yer ald\u0131\u011f\u0131, bu ba\u011flamda Ermeni vatanda\u015flar\u0131n soy kodunun 2 oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131, ancak bu haber de ciddi tart\u0131\u015fmalara neden olmadan unutuldu gitti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y\u0131l 2014,\u2019\u0130srail\u2019in Gazze&#8217;ye y\u00f6nelik haks\u0131z ve sert sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 bahane eden evreler, Yahudi d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na devam ediyor. Taze Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan \u201cAf edersin, ok daha irkin \u015feyler s\u00f6yleyenler oldu, Ermeni dediler!\u201ddiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2015in \u2018nefret s\u00f6ylemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan fakir, \u2018tarihle y\u00fczle\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bir y\u0131l olmas\u0131 dile\u011fiyle\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u00d6zet Kaynak\u00e7a:<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn S\u00f6ylev ve Demeleri, Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr, Dil ve Tarih Y\u00fcksek Kurumu, Atat\u00fcrk Ara\u015ft\u0131rma Merkezi, 2006; Avner Levi, T\u00fcrkiye Cumhuriyetinde Yahudiler, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 1998; Mehmet Altun, \u201cBursa Amerikan K\u0131z Koleji&#8221; Toplumsal Tarih, S.113, May\u0131s 2003, s.26-32; R\u0131fat Bali, \u201cVagon-Li Olay\u0131 ve Yeni Bir T\u00fcrkle\u015ftirme Kampanyas\u0131;, Bir T\u00fcrkle\u015ftirme Ser\u00fcveni (1923-1945), \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2005; R\u0131fat N. Bali, 1934 Trakya Olaylar\u0131, Kitabevi, 2008; R\u0131fat N. Bali, Cumhuriyet Y\u0131llar\u0131nda T\u00fcrkiye Yahudileri, Bir T\u00fcrkle\u015ftirme Ser\u00fcveni (1923-1945), \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 1999; R\u0131fat N. Bali, Devletin Yahudileri ve \u201c\u00f6teki\u201d Yahudi, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2004; Musa&#8217;n\u0131n Evlatlar\u0131, Cumhuriyetin Yurtta\u015flar\u0131, \u0130leti\u015fim, 2003; Corrina Guttstadt, \u201cHakikaten \u2018\u0130nan\u0131lmaz Bir \u00f6yk\u00fc;, Toplumsal Tarih, S. 168, Aral\u0131k 2007, s. 56-65; Selim Deringil, Denge Oyunu: \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;nin D\u0131\u015f Politikas\u0131, Tarih Vakf\u0131 Yurt Yay\u0131nlar\u0131, 2000; Haluk Karabatak, \u201c1934 Trakya Olaylar\u0131 ve Yahudiler;, Tarih ve Toplum, \u015eubat 1996, S. 146, s. 4-16; Avner Levi, \u201c1934 Trakya Yahudileri Olay\u0131: Al\u0131nmayan Ders, Tarih ve Toplum, Temmuz 1996, S. 151, s.10-17; Zafer Toprak, \u201cTrakya Olaylar\u0131nda h\u00fck\u00fcmetin ve CHFnin sorumlulu\u011fu;, Toplumsal Tarih, Ekim 1996, S. 34, s. 19-25, Ayhan Aktar, \u201c1934 Trakya Olaylar\u0131 ve T\u00fcrk Milliyetili\u011fi&amp;rdquo;, Tarih ve Toplum, Kas\u0131m 1996, S.155, s. 45-56; Dilek G\u00fcven, Cumhuriyet D\u00f6nemi Az\u0131nl\u0131k Politikalar\u0131 Ba\u011flam\u0131nda 6-7 Eyl\u00fcl Olaylar\u0131, Tarih Vakf\u0131 Yurt Yay\u0131nlar\u0131, 2005; Ru\u015fen ak\u0131r, Milli G\u00f6r\u00fc\u015f Hareketi, \u0130leti\u015fim, 2005; Hakan Uzun, \u201cCumhuriyet Genli\u011finin Misyonu erevesinde 1933 Y\u0131l\u0131 Vagon-Li ve Razgrad Olaylar\u0131;, Modern T\u00fcrkl\u00fck Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi, Cilt 6, S. 3 (Eyl\u00fcl 2009), s. 57-81; Ertan \u00fcnal, \u201cWagon-Lits Olaylar\u0131&amp;rdquo;, Pop\u00fcler Tarih Dergisi, S. 30, \u015eubat 2003, s. 70-75; Ayhan Aktar, Varl\u0131k Vergisi ve T\u00fcrkle\u015ftirme Politikalar\u0131, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2006; R\u0131dvan Akar, A\u015fkale Yolcular\u0131 &#8211; Varl\u0131k Vergisi ve al\u0131\u015fma Kamplar\u0131, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2009.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i><a href=\"http:\/\/www.radikal.com.tr\/yazarlar\/ayse_hur\/6_7_eylul_yagmasinin_59_yildonumunde_cumhuriyetin_azinlik_raporu-1211344\">http:\/\/www.radikal.com.tr\/yazarlar\/ayse_hur\/6_7_eylul_yagmasinin_59_yildonumunde_cumhuriyetin_azinlik_raporu-1211344<\/a><\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ay\u015fe H\u00fcr Bir ac\u0131y\u0131 dindirmenin en \u00f6nemli yolu da ge\u00e7mi\u015fe ma\u011fdyrlar\u0131n ve kurbanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcyle bakmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, onlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 kavramaya \u00e7al\u0131\u015fmak, onlarla birlikte yas tutabilmek. 6\/7 Eyl\u00fcl 1955 ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, unutma ve hat\u0131rlama konular\u0131 \u00fczerine tekrar d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. (Olay\u0131 \u015fu yaz\u0131mda anlatm\u0131\u015ft\u0131m: (&#8220;http:\/\/www.taraf.com.tr\/yazilar\/ayse-hur\/6-7-eylulde-devletin-muhtesem-orgutlenmesi\/1821\/) Bu konuda ba\u015fucu kitab\u0131m de\u011ferli bilim insan\u0131 ve insan haklar\u0131 eylemcisi Mithat [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,20,53],"tags":[],"class_list":["post-31562","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>6\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"6\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ay\u015fe H\u00fcr Bir ac\u0131y\u0131 dindirmenin en \u00f6nemli yolu da ge\u00e7mi\u015fe ma\u011fdyrlar\u0131n ve kurbanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcyle bakmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, onlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 kavramaya \u00e7al\u0131\u015fmak, onlarla birlikte yas tutabilmek. 6\/7 Eyl\u00fcl 1955 ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, unutma ve hat\u0131rlama konular\u0131 \u00fczerine tekrar d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. (Olay\u0131 \u015fu yaz\u0131mda anlatm\u0131\u015ft\u0131m: (&#8220;http:\/\/www.taraf.com.tr\/yazilar\/ayse-hur\/6-7-eylulde-devletin-muhtesem-orgutlenmesi\/1821\/) Bu konuda ba\u015fucu kitab\u0131m de\u011ferli bilim insan\u0131 ve insan haklar\u0131 eylemcisi Mithat [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-09-12T11:02:57+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"28 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=31562#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=31562\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"6\\\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu\",\"datePublished\":\"2014-09-12T11:02:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=31562\"},\"wordCount\":5690,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=31562#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=31562\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=31562\",\"name\":\"6\\\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2014-09-12T11:02:57+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=31562#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=31562\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=31562#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"6\\\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"6\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"6\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Ay\u015fe H\u00fcr Bir ac\u0131y\u0131 dindirmenin en \u00f6nemli yolu da ge\u00e7mi\u015fe ma\u011fdyrlar\u0131n ve kurbanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcyle bakmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, onlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 kavramaya \u00e7al\u0131\u015fmak, onlarla birlikte yas tutabilmek. 6\/7 Eyl\u00fcl 1955 ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, unutma ve hat\u0131rlama konular\u0131 \u00fczerine tekrar d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. (Olay\u0131 \u015fu yaz\u0131mda anlatm\u0131\u015ft\u0131m: (&#8220;http:\/\/www.taraf.com.tr\/yazilar\/ayse-hur\/6-7-eylulde-devletin-muhtesem-orgutlenmesi\/1821\/) Bu konuda ba\u015fucu kitab\u0131m de\u011ferli bilim insan\u0131 ve insan haklar\u0131 eylemcisi Mithat [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2014-09-12T11:02:57+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"28 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"6\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu","datePublished":"2014-09-12T11:02:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562"},"wordCount":5690,"commentCount":0,"articleSection":["Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562","name":"6\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"datePublished":"2014-09-12T11:02:57+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=31562#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"6\/7 Eyl\u00fcl Ya\u011fmas\u0131n\u0131n 59. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Cumhuriyet\u2019in Az\u0131nl\u0131k Raporu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31562","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31562"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31564,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31562\/revisions\/31564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}