{"id":2555,"date":"2010-10-30T03:02:46","date_gmt":"2010-10-30T08:02:46","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555"},"modified":"2012-05-25T05:54:52","modified_gmt":"2012-05-25T10:54:52","slug":"dersim-etnografyasi-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555","title":{"rendered":"Dersim Ermenileri etnografyas\u0131 &#8211; 1"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><strong>Gevorg Hala\u00e7yan<\/strong>\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">17. y\u00fczy\u0131la de\u011fin &#8220;Dersim&#8221; ad\u0131na her hangi bir yerde rastlanm\u0131yor. T\u00fcrk egemenli\u011finden sonrad\u0131r ki, &#8221; Mananal\u0131k&#8221;, &#8220;Karya&#8221; ve hatta &#8220;c\u0131rvan&#8221; yer adlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Dersim&#8217;e rastl\u0131yoruz. Bu konuda halk\u0131n belle\u011finde, tarihsel temelleri olan bir s\u00f6ylence, korunarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin gelmi\u015f. 1604 y\u0131l\u0131nda, bir yandan \u015eah Abbas Ermenistan&#8217;\u0131n \u015fehirlerini ve k\u00f6ylerini i\u015fgal etmekte ve halk\u0131n\u0131 \u0130ran&#8217;a s\u00fcrmekte, di\u011fer yandan Sinan pa\u015fa&#8217;n\u0131n m\u00fcttefiki olan Celaliler Bat\u0131 Ermenistan halk\u0131n\u0131, Erzurum&#8217;a kadar k\u0131rmaktayd\u0131lar. 1605&#8217;te Erzurum, Erzincan, E\u011fin ve Kemah Ermenileri, celali katliyamlar\u0131 ile ba\u015f edemeyip, evlerini, barklar\u0131n\u0131 terk etmekte, a\u00e7-susuz bat\u0131 illerine, \u0130stanbul ve Trakya&#8217;ya do\u011fru kacmaktayd\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u015fte o ac\u0131 y\u0131k\u0131m g\u00fcnlerinde, yurdunu terk etmeyen kimi Ermeniler de Celali talan ve k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan kurtulmak i\u00e7in dinini de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00f6ylece, Ke\u015fi\u015f da\u011f\u0131 eteklerinden S\u0131b\u0131ngor ve cardakl\u0131 eteklerindeki &#8220;pi\u015fk\u0131ta\u011f&#8221;, &#8220;Galaric&#8221;, &#8220;Kearta\u011f&#8221;, &#8220;s\u0131b\u0131ngor&#8221;, &#8220;Esesi&#8221;, S\u0131r\u0131rgata\u011f&#8221;, &#8220;Dzormes&#8221;, &#8220;xax&#8221;, &#8220;s\u0131lbus&#8221;, Handesi&#8221;, &#8220;Til&#8221;, \u201cVartan \u015eah&#8221;, &#8220;Xa\u015fxa\u015fl\u0131&#8221;, \u201cMelikta\u011f&#8221;, \u201cXoran ta\u011f&#8221;, \u201cVeri ta\u011f&#8221;, &#8220;T\u0131lxas&#8221;, \u201cNorke\u011f&#8221;, &#8220;Kio\u015figner&#8221;, &#8220;Mekezinger&#8221;, &#8220;Gabri\u015fi\u201d, &#8220;Vasgaril&#8221;, \u201cHamdesi&#8221;, &#8220;Corxas&#8221; vs Ermeni k\u00f6ylerinin halk\u0131 yurtlar\u0131n\u0131 terk etmemek i\u00e7in dinlerini de\u011fi\u015ftirmeye raz\u0131 oldular.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Burada say\u0131lanlar, M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131klar\u0131 halde k\u00f6ylerinin ismini de\u011fi\u015ftirmeyen Ermenilerin k\u00f6yleridir. Kimisi harabe, kimiside kaim olmak \u00fczere her birinde bir veya birden fazla kilise vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131ktan sonra ad\u0131n\u0131da de\u011fi\u015ftiren k\u00f6yleri, co\u011frafya ve etimoloji b\u00f6l\u00fcmlerinde inceledik. Dinlerini de\u011fi\u015ftirmekle birlikte, bu k\u00f6ylerin halk\u0131 kiliselerini yak\u0131p y\u0131kmad\u0131lar, sadece terk ettiler, ama asla unutmad\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ovada ya\u015fayan Ermenilerin yazg\u0131s\u0131 b\u00f6yle \u015fekillenirken, da\u011fl\u0131k b\u00f6lgelerden Ba\u011frin, Munzur, Avzerdin, Kaznta\u011f, Surp luys, Sim, Dujig, Malin, ve Davrosa s\u0131\u011f\u0131nanlar\u0131n yazg\u0131s\u0131 neydi? S\u00f6ylence de tam burada ba\u015flamakta.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Denir ki Celali sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, da\u011f k\u00f6ylerinin Ermenileri, bilge ke\u015fi\u015fleri DER S\u0130MON &#8216;un d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc beklemektedirler. Ke\u015fi\u015f, \u00f6nemli bir dini toplant\u0131ya kat\u0131lmak \u00fczere b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r o s\u0131ralar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Der Simon ve ona e\u015flik edenler, daha b\u00f6lgeye varmadan, ya\u015fananlar hak\u0131nda bilgi sahibi olurlar. Tedbir olarak geysilerini de\u011fi\u015ftirirler. Ba\u015flar\u0131na ye\u015fil pu\u015fular ba\u011flarlar ve kendilerini K\u00fcrt Alevi din adam\u0131 olarak tan\u0131t\u0131rlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00fcvenli bir \u015fekilde b\u00f6lgeye ula\u015ft\u0131ktan sonra, Der Simon din adamlar\u0131n\u0131 ve k\u00f6ylerin ileri gelenlerini toplant\u0131ya ca\u011f\u0131r\u0131r . Toplant\u0131da mevcut s\u0131k\u0131nt\u0131lardan kurtulmak i\u00e7in, din de\u011fi\u015ftirmeyi \u00f6nerir. Ancak \u00f6nerdi\u011fi t\u00fcrklerin dini de\u011fil, kom\u015fular\u0131 olan k\u00fcrt alevi dinidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Toplant\u0131ya kat\u0131lanlar dini \u00f6nderleri Der Simon un \u00f6nerisine oy birli\u011fi ile raz\u0131 olurlar. Der Simon ad\u0131n\u0131 Seyit Ali olarak de\u011fi\u015ftirdi ve kure\u015fanlar oca\u011f\u0131n\u0131n piri oldu. K\u0131sa s\u00fcre sonra ise Ermeni ve K\u00fcrt din adamlar\u0131n\u0131n karar\u0131 ile pire-piran(katalikos) r\u00fctbesine y\u00fckseltildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu s\u00f6ylencenin, daha do\u011frusu tarihi ger\u00e7ekli\u011fin kayna\u011f\u0131 olan toplant\u0131n\u0131n tutanaklar\u0131, t\u00fcm detay\u0131 ile, ceylan derisinin par\u015f\u00f6menler \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve kutsal emanetler olarak pire-piran\u0131n varisleri taraf\u0131ndan korunmaktad\u0131r. Bu emanetler dokunulmazd\u0131r ve pire piran\u0131n b\u00fcy\u00fck erkek varisinden ba\u015fka kimse el s\u00fcremez. Varis pir babas\u0131ndan veya dedesinden devrald\u0131\u011f\u0131 bu kutsal emanetlere ihanet etmiyece\u011fine, i\u00e7eri hakk\u0131nda kimseye bir\u015fey s\u00f6ylemiyece\u011fine dair yemin etmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00f6ylece da\u011fl\u0131 b\u00f6lgede ya\u015fayan Ermeniler, Alevili\u011fi kabul ederek g\u00fcvende olurlar. \u00d6nderli\u011fini anmak i\u00e7inde Bat\u0131 Ermenistan platosunun bu en y\u00fcksek b\u00f6lgesini onun ad\u0131yla DER S\u0130MON olarak and\u0131lar. Bu isim zaman i\u00e7inde de\u011fi\u015fimlere o\u011frayarak, k\u0131salt\u0131larak DERS\u0130M halini al\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Dersim Ermenileri etnografyas\u0131 <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeni bilimler Akademisi Yay\u0131n\u0131, Yerevan, 1973, s. 249-250.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>\u00c7eviren Miran P\u0131rgic G\u00fcltekin <\/em><\/strong><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gevorg Hala\u00e7yan\u00a0 17. y\u00fczy\u0131la de\u011fin &#8220;Dersim&#8221; ad\u0131na her hangi bir yerde rastlanm\u0131yor. T\u00fcrk egemenli\u011finden sonrad\u0131r ki, &#8221; Mananal\u0131k&#8221;, &#8220;Karya&#8221; ve hatta &#8220;c\u0131rvan&#8221; yer adlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Dersim&#8217;e rastl\u0131yoruz. Bu konuda halk\u0131n belle\u011finde, tarihsel temelleri olan bir s\u00f6ylence, korunarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin gelmi\u015f. 1604 y\u0131l\u0131nda, bir yandan \u015eah Abbas Ermenistan&#8217;\u0131n \u015fehirlerini ve k\u00f6ylerini i\u015fgal etmekte ve halk\u0131n\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,22,1],"tags":[],"class_list":["post-2555","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gunumuzde-bati-ermenileri","category-gunumuzde-bati-ermenistan","category-haberler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Dersim Ermenileri etnografyas\u0131 - 1  - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dersim Ermenileri etnografyas\u0131 - 1  - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Gevorg Hala\u00e7yan\u00a0 17. y\u00fczy\u0131la de\u011fin &#8220;Dersim&#8221; ad\u0131na her hangi bir yerde rastlanm\u0131yor. T\u00fcrk egemenli\u011finden sonrad\u0131r ki, &#8221; Mananal\u0131k&#8221;, &#8220;Karya&#8221; ve hatta &#8220;c\u0131rvan&#8221; yer adlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Dersim&#8217;e rastl\u0131yoruz. Bu konuda halk\u0131n belle\u011finde, tarihsel temelleri olan bir s\u00f6ylence, korunarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin gelmi\u015f. 1604 y\u0131l\u0131nda, bir yandan \u015eah Abbas Ermenistan&#8217;\u0131n \u015fehirlerini ve k\u00f6ylerini i\u015fgal etmekte ve halk\u0131n\u0131 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-10-30T08:02:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2012-05-25T10:54:52+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555\",\"name\":\"Dersim Ermenileri etnografyas\u0131 - 1 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-10-30T08:02:46+00:00\",\"dateModified\":\"2012-05-25T10:54:52+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dersim Ermenileri etnografyas\u0131 &#8211; 1\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dersim Ermenileri etnografyas\u0131 - 1  - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Dersim Ermenileri etnografyas\u0131 - 1  - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Gevorg Hala\u00e7yan\u00a0 17. y\u00fczy\u0131la de\u011fin &#8220;Dersim&#8221; ad\u0131na her hangi bir yerde rastlanm\u0131yor. T\u00fcrk egemenli\u011finden sonrad\u0131r ki, &#8221; Mananal\u0131k&#8221;, &#8220;Karya&#8221; ve hatta &#8220;c\u0131rvan&#8221; yer adlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Dersim&#8217;e rastl\u0131yoruz. Bu konuda halk\u0131n belle\u011finde, tarihsel temelleri olan bir s\u00f6ylence, korunarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin gelmi\u015f. 1604 y\u0131l\u0131nda, bir yandan \u015eah Abbas Ermenistan&#8217;\u0131n \u015fehirlerini ve k\u00f6ylerini i\u015fgal etmekte ve halk\u0131n\u0131 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2010-10-30T08:02:46+00:00","article_modified_time":"2012-05-25T10:54:52+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"4 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555","name":"Dersim Ermenileri etnografyas\u0131 - 1 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"datePublished":"2010-10-30T08:02:46+00:00","dateModified":"2012-05-25T10:54:52+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2555#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dersim Ermenileri etnografyas\u0131 &#8211; 1"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2555"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15311,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2555\/revisions\/15311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}