{"id":21118,"date":"2013-01-14T03:53:21","date_gmt":"2013-01-14T08:53:21","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118"},"modified":"2013-01-14T03:53:21","modified_gmt":"2013-01-14T08:53:21","slug":"armin-t-wegnerin-yazilarinda-1-buyuk-savas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118","title":{"rendered":"Armin T. Wegner\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda 1. B\u00fcy\u00fck Sava\u015f"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=21119\" rel=\"attachment wp-att-21119\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-21119\" alt=\"Armin T. Wegner\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/01\/Armin-T.-Wegner.jpg\" width=\"243\" height=\"207\" \/><\/a>Sait \u00c7etino\u011flu<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>\u00a0\u201cHastanenin kap\u0131s\u0131nda Ermeni papaz\u0131n siyah sakal\u0131 <\/i><\/b><b><i>beliriyor. \u00d6\u011fleye do\u011fru \u00f6lm\u00fc\u015f olan bir Ermeni askerin <\/i><\/b><b><i>cenazesini almak i\u00e7in gizlice geliyor. Hamallar s\u0131rtlar\u0131n\u00adda \u00e7ar\u015fafa sar\u0131lm\u0131\u015f sallanan cesetle karanl\u0131kta sessiz\u00ad<\/i><\/b><b><i>ce kayboluyorlar.\u201d<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birinci Sava\u015fta s\u0131hhiye askeri olarak Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda bulunan 4. Ordu Kumandan\u0131 Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n; \u201cBa\u011fdat Demiryolu \u0130n\u015faat\u0131 \u015eirketi m\u00fchendisleri yada di\u011fer g\u00f6revlilerinin Ermeni kafileleriyle ilgili olarak \u00e7ektikleri t\u00fcm foto\u011fraflar, negatifleriyle birlikte 48 saat i\u00e7inde Halep\u2019teki Ba\u011fdat Demiryolu Askeri Komiserli\u011fi\u2019ne\u00a0 teslim edilecektir. Bu emre herhangi bir \u015fekilde itaat etmeyenler Divan\u0131harp taraf\u0131ndan cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.\u201d Emrine ra\u011fmen<i> tehcir<\/i> ad\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenlenen Ermeni kafilelerinin \u00f6l\u00fcm y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin foto\u011fraflar\u0131 \u00e7ekerek insanl\u0131k tarihinin y\u00fczkaras\u0131 sahnelerin g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan\u00a0 ve \u00e7ekti\u011fi foto\u011fraflarla Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n belgelenmesinde \u00f6nemli rol \u00fcstelenen Armin T.Wegner, Belge Uluslar aras\u0131 yay\u0131nc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan <b><i>\u00c7anakkale Kedileri<\/i><\/b>\u00a0 ile d\u00fcz yaz\u0131lar\u0131yla okurlarla bulu\u015fturuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><i>\u00c7anakkale Kedileri<\/i>\u2019nde Wegner, Sava\u015f\u0131n getirdi\u011fi y\u0131k\u0131m\u0131 g\u00f6rsel olarak betimlemede g\u00f6sterdi\u011fi ba\u015far\u0131 kadar d\u00fcz yaz\u0131lar\u0131nda da sava\u015f\u0131n, do\u011fa ve di\u011fer canl\u0131lar \u00fczerindeki y\u0131k\u0131m\u0131 t\u00fcm a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6z \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wegner, <i>\u00c7anakkale Kedileri<\/i>nde Gelibolu\u2019dan Basra\u2019ya kadar boydan boya Osmanl\u0131 co\u011frafyas\u0131nda sava\u015f\u0131n korkun\u00e7lu\u011funu ve kurbanlar\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Bu bir yerde yerle\u015fim yerleri, \u00e7\u00f6l, orman ve deniz, bir yerde a\u00e7l\u0131ktan g\u00f6z\u00fc d\u00f6nm\u00fc\u015f kedi ve k\u00f6pek, bir yerde y\u00fck ta\u015f\u0131makta canlar\u0131 \u00e7\u0131kan sava\u015f\u0131n ortas\u0131nda kalm\u0131\u015f develer, \u00f6k\u00fczler ve kat\u0131rlar\u0131n \u00e7ekti\u011fi eziyetler, bir di\u011fer yerde insanlar, askerler, analar, sevgililer, \u201cGayrim\u00fcslim\u201d <i>amele <\/i>askerleri\u2019nin durumlar\u0131 okurlar\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcne getirilirken, sava\u015f\u0131n gezegenimizin bir b\u00f6lgesindeki y\u0131k\u0131m\u0131 ayr\u0131nt\u0131land\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wegner, sava\u015f\u0131n getirdi\u011fi y\u0131k\u0131m\u0131n kendi ruh halindeki tahribatla s\u00f6zlerine ba\u015flar \u201cEkmek sat\u0131n almak i\u00e7in s\u00fcrg\u00fcl\u00fc kap\u0131lar\u0131 bo\u015fu bo\u015funa \u00e7alarak kentin son soka\u011f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 y\u00fcr\u00fcrken, \u00fczerime a\u011f\u0131r bir yorgunluk duygusu \u00e7\u00f6k\u00fcyor. Sefalet ve ac\u0131yla ge\u00e7en bunca aydan sonra, hangi felaketin bu ya\u00adbanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f ruhu, daha da b\u00fcy\u00fck bir karamsarl\u0131\u011fa d\u00fc\u00ad\u015f\u00fcrebilece\u011fini, kendi kendime tekrar tekrar soruyorum. Belki de i\u00e7imdeki bu umars\u0131z h\u00fczn\u00fc uyand\u0131ran, \u00a0k\u00fcle bulanm\u0131\u015f s\u00fcr\u00fcler halinde, a\u00e7l\u0131ktan peri\u015fan, tarazlanm\u0131\u015f t\u00fcyleriyle pe\u015fim s\u0131ra sokaklarda dola\u015fan kedilerdi\u2026 kerpi\u00e7ten kul\u00fcbelerin aras\u0131nda t\u0131pk\u0131 \u00e7\u0131lg\u0131n bir dervi\u015fin gece g\u00fcnd\u00fcz ba\u011f\u0131rma\u00ads\u0131 gibi, bo\u011fuk feryatlar \u00e7\u0131kararak dolan\u0131yorlar\u2026 Duraklad\u0131\u011f\u0131mda kediler \u00e7evremde toparlan\u0131yorlar, sanki bo\u015f ekmek torbam i\u00e7lerindeki yaray\u0131 iyile\u015ftirebilecekmi\u015f gibi yakaran g\u00f6zlerle bana bak\u0131yorlar.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sava\u015f t\u00fcm h\u0131z\u0131yla gezegenin bu par\u00e7as\u0131n\u0131 yutmaktad\u0131r. \u201cGelibolu da\u011flar\u0131n\u0131n \u00f6tesinden kesintisiz, yo\u011fun silah sesleri geli\u00adyor. Bu sesleri yaln\u0131zca k\u0131y\u0131ya vuran dalgalar\u0131n u\u011fultu\u00adsu b\u00f6l\u00fcyor. \u015eimdi de sokakta kedilerin bo\u011fuk ba\u011fr\u0131\u015fma\u00adlar\u0131 ba\u015flad\u0131. Ac\u0131yla yak\u0131nan sesler, h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 tonlarla gitgi\u00adde \u00e7o\u011fal\u0131yor, kabar\u0131yor, t\u0131rman\u0131yor. Derken tam bir or\u00adkestraya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. K\u00e2h boynu b\u00fck\u00fck \u00e7ocuk s\u0131zlanma\u00adlar\u0131 gibi mahzun i\u00e7 \u00e7eki\u015fleriyle yitip giden, k\u00e2h delilerin kahkahalar\u0131 gibi y\u00fckselen sesler havada \u00e7\u0131nl\u0131yor. Yoksa kentin sakinleri ka\u00e7arken ruhlar\u0131n\u0131 bu kedi bedenlerine mi b\u0131rakt\u0131.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Wegner, sava\u015f\u0131n korkun\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r, sava\u015f t\u00fcm canl\u0131lar \u00fczerinde bir kabus gibi \u00e7\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fcr. Sava\u015f, kimseyi ay\u0131rt etmemektedir. \u201cEvin g\u00f6lgesinde kurumu\u015f bir leyla\u011f\u0131n dallar\u0131 alt\u0131nda, iki ya\u015f\u00adlar\u0131nda bir \u00e7ocuk cesedi yat\u0131yor. \u0130\u00e7imi \u00fcrperten bir tiksin\u00adtiyle, sol yan\u0131 tamamen kemirilmi\u015f bir y\u00fcz\u00fc inceliyorum. Bu s\u0131rada bir s\u00fcr\u00fc \u00f6fkeli kedi \u00e7\u0131lg\u0131n gibi s\u0131\u00e7ray\u0131p, ileri do\u011fru f\u0131rlayarak y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n aras\u0131nda kayboluyorlar. Eminim ben avludan ayr\u0131l\u0131r ayr\u0131lmaz, sessizce a\u00e7l\u0131k\u00adlar\u0131n\u0131 giderme i\u015fine koyulacaklar yeniden.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Annesine 16 may\u0131s\u2019ta Ba\u011fdat\u2019tan yazd\u0131\u011f\u0131 mektubunda, sava\u015f kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 en \u00fcst d\u00fczeydedir, mektubunun sans\u00fcr kurulunca okunaca\u011f\u0131n\u0131 bile bile d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131ktan ifade eder. Uygarl\u0131\u011f\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesine hizmet edece\u011fine insanl\u0131\u011f\u0131n yokedilmesine ko\u015fulmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda isyan eder: \u201cAh asla unutamayaca\u011f\u0131m\u0131z o b\u00fcy\u00fck yalan, \u00e7ocuklu\u00ad\u011fumuzun tarih \u00f6ncesinde parlayan o sahte g\u00fcne\u015f. Ne u\u011fruna sava\u015ft\u0131k ki? Bunca y\u0131l ne i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k ve umut besledik? Niye trenler ve gemiler yapt\u0131k, okullar, fabri\u00adkalar ve hastaneler kurduk, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za bilge, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve g\u00f6revine ba\u011fl\u0131 olmay\u0131 \u00f6\u011frettik? Halklar\u0131 halklara, y\u00fcrekleri y\u00fcreklere ba\u011flamak, yery\u00fcz\u00fc zenginliklerini yoksulluk \u00e7ekilen yerlere aktarmak ve yoksullu\u011fu orta\u00addan kald\u0131rmak i\u00e7in insanlar\u0131 birbirine yakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131za ger\u00e7ekten inan\u0131yor muyduk? Ah o b\u00fcy\u00fck yalan, o b\u00fcy\u00fck yalan! Akl\u0131n ve ellerin bunca mucizesi, salt askerleri \u00f6l\u00add\u00fcrecekleri insanlar\u0131 bulacaklar\u0131 yerlere daha \u00e7abuk g\u00f6nderecek ara\u00e7lar\u0131m\u0131z olsun diye; silahl\u0131 katilleri en uzak denizlerin \u00f6tesine g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in, \u00f6ld\u00fcrme i\u015flerin\u00adde usta, ak\u0131ll\u0131 ve cesur olan adamlar\u0131 ve \u00f6l\u00fcm ara\u00e7lar\u0131\u00adn\u0131 ve i\u015fkence odalar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mak i\u00e7in&#8230; \u00dc\u00e7 bin y\u0131l boyun\u00adca g\u00f6klere y\u00fckselmenin \u00f6zlemiyle ya\u015fad\u0131k ve sonunda bu ger\u00e7ekle\u015fip u\u00e7may\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fimizde havaland\u0131k ve \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6klerden yere att\u0131k\u2026 . Arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z salt yaralar\u0131n\u0131n s\u0131zlayan yerlerini daha iyi bilebilmek i\u00e7in karde\u015flerimizin zay\u0131f yanlar\u0131yd\u0131\u2026 \u00a0Bu \u00e7a\u011f\u0131n ac\u0131lar\u0131ndan k\u00f6rle\u015fmi\u015f, y\u00fcre\u011fimizdeki duygulara haz\u0131rl\u0131kl\u0131 oldu\u011fumuza inanm\u0131yor muy\u00adduk? Ah, bu sefaletin y\u00fcz\u00fcnde \u00f6ylesine derin kaz\u0131nm\u0131\u015f \u00e7izgiler var ki, bunlar\u0131 unutmam\u0131z olanaks\u0131z\u2026 Ah anneci\u011fim, ne kadar da zavall\u0131 ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz olduk. G\u00f6nl\u00fcm\u00fczdekine hemen hi\u00e7 benzemeyen bir d\u00fcnyada ya\u015famak zorunda olman\u0131n utanc\u0131ndan \u00f6l\u00fcyoruz.\u201d \u00a0Mektuba sans\u00fcr kurulunca el konacak ve ba\u015f\u0131 derde girecektir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wegner, yaral\u0131lar\u0131n dayan\u0131lmaz ac\u0131lar\u0131n\u0131 ve \u00e7aresizli\u011fini payla\u015f\u0131r: \u201cYine mi \u00f6n\u00fcme ac\u0131lar serilecek\u2026 Sanki g\u00fcnd\u00fczleri \u00fczerimden \u00e7\u0131kmayan, ancak ak\u015famlar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fckle kurtulabildi\u011fim azap dolu giysi\u201d. Yaral\u0131 ve \u00f6lmek \u00fczere olan bir sivil kar\u015f\u0131s\u0131nda duygular\u0131n\u0131 ifade ederken bu kadersiz Anadolu insan\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015ftir. \u201c\u00d6l\u00fcm \u00e7etin i\u015ftir karde\u015fim. Bense sana \u00f6l\u00fcm\u00fc kolay g\u00f6stermek istiyorum. Annem seni Anado\u00adlu&#8217;nun bir k\u00f6y evinde, m\u0131s\u0131r tarlalar\u0131 ve incir a\u011fa\u00e7lar\u0131 ara\u00ads\u0131nda do\u011fururken, bu da zorlu, ac\u0131 dolu bir \u00e7abayd\u0131; ama \u00f6n\u00fcnde serilen, bu can\u0131 yeniden verme i\u015fi \u00e7ok da\u00adha g\u00fc\u00e7\u2026 Yan\u0131nda oturuyorum, dilini anlam\u0131yorum; ama kan\u0131m\u0131n damarlar\u0131nda konu\u015farak ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 anl\u0131yorum.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131\u2019n\u0131n cihat fetvas\u0131yla, gavur\u2019a kar\u015f\u0131 gavurla birlikte k\u0131yas\u0131ya sava\u015fmas\u0131n\u0131n tuhafl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Anadolu halk\u0131n\u0131n naifli\u011fiyle resmeder, halk Alman <i>dost<\/i>lar\u0131 \u0130ngiliz <i>d\u00fc\u015fman<\/i>lar\u0131yla kar\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r: \u201cEyerle\u00adrin \u00fczerinden evlerin bombo\u015f odalar\u0131na bak\u0131yorduk, birinin penceresinde ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n\u0131n allak bullak y\u00fcz\u00fc, bir erke\u011fin fesi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, tela\u015fla ve &#8220;\u0130ngilizler&#8221; diye deh\u00ad\u015fetle irkildiler ve yeniden odan\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131nda kaybol\u00addular.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;Ey T\u00fcrk \u00e7ocuklar\u0131!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yaz\u0131n y\u00fcre\u011finize bu say\u0131y\u0131:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bin \u00fc\u00e7y\u00fcz yirmi sekizde* (* 1912)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lekelendi T\u00fcrk&#8217;\u00fcn namusu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ey intikam! Ah intikam!&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0Mar\u015flar\u0131yla peri\u015fan Anadolu halk\u0131n\u0131, Alman yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n hizmetine ko\u015fan \u0130ttihad\u2019\u0131n sorumsuzlu\u011fuyla cepheden cepheye ko\u015fturulan Anadolu insan\u0131 sava\u015f i\u00e7in donan\u0131ms\u0131zd\u0131r. Yeterli sa\u011fl\u0131k g\u00f6revlisi ve doktoru yoktur. \u201cSonunda uykuya dald\u0131m, ama da\u00adha uyuklarken kar\u015f\u0131mda a\u011f\u0131r, hantal hareketleriyle ba\u00adbacan T\u00fcrk hastabak\u0131c\u0131lar belirdi, bunlar sokaktan top\u00adlad\u0131klar\u0131 esnaf ve k\u00f6yl\u00fclerdi. Koskoca bir sand\u0131\u011f\u0131n \u00fcze\u00adrinde ta\u015fral\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir manav olan Bir-iki-\u00fc\u00e7 oturuyor ve g\u00fcl\u00fcmseyerek bana T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu\u2026 Dalgalar\u0131n bordaya do\u011fru att\u0131\u011f\u0131 yaral\u0131 askerlerle do\u00adlu bal\u0131k\u00e7\u0131 kay\u0131klar\u0131 \u015faklama sesleriyle asma merdivene yana\u015ft\u0131lar\u2026 y\u0131rt\u0131k p\u0131rt\u0131k, pis \u00fcniformalara sar\u0131nm\u0131\u015f ac\u0131 i\u00e7indeki insanlar\u0131n s\u00fczg\u00fcn y\u00fczlerinin belirdi\u011fi\u2026 askerlerin kay\u0131ts\u0131z ve yazg\u0131ya boyun e\u011fmi\u015f be\u00addenleriyle doluyordu\u2026 Yaral\u0131lar incecik battaniyelerin, kuzu p\u00f6stekilerinin \u00fczerine, \u00e7\u0131plak d\u00f6\u015femeye, sivri u\u00e7lar\u0131\u00a0 ac\u0131mas\u0131zca etle\u00adrine batan a\u011fa\u00e7 dallar\u0131yla doldurulmu\u015f incecik \u015filtelere dipdibe \u00e7\u00f6k\u00fcyorlard\u0131\u2026 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc askeri hastanede k\u0131demli y\u00fczba\u015f\u0131 doktor \u0130brahim Sabri kan i\u00e7indeki \u00f6nl\u00fc\u011f\u00fc, s\u0131\u00advanm\u0131\u015f etli kollar\u0131yla yava\u015f yava\u015f irinle dolu bald\u0131r\u0131 kes\u00admek i\u00e7in e\u011fri makas\u0131 al\u0131yor. \u0130ri y\u00fcz\u00fcnde kaybolan yumu\u00ad\u015fak bak\u0131\u015fl\u0131 g\u00f6zlerinde duygusuz bir kasap ifadesi beli\u00adriyor. Ses yeniden anla\u015f\u0131lmaz bir b\u00f6\u011f\u00fcrt\u00fcyle h\u0131\u00e7k\u0131rarak eziyetle\u00a0 \u00f6ld\u00fcr\u00fclen\u00a0 bir\u00a0 hayvan\u0131nki\u00a0 gibi\u00a0 y\u00fckseliyor: \u2018Aman!.. Aman!.. Merhamet edin!\u2019 Doktor elinin tersiyle aln\u0131n\u0131 siliyor\u2026 yeniden soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u00adda yaral\u0131 ak\u0131n\u0131 kabararak \u00fczerimize geliyor.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sava\u015f, herkesi ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r, korku asker ve sivil dinlememektedir: \u201cSubaylar\u0131n g\u00f6zleri dikkatle karanl\u0131\u00ad\u011f\u0131 tar\u0131yordu, arada bir k\u00fcpe\u015fteden sarkan ve \u00e7\u00f6zmeye utand\u0131klar\u0131 tahlisiye kemerlerine bak\u0131yorlard\u0131\u2026 Gece d\u00fc\u015fman taraf\u0131ndan topa tutulmu\u015f olan kent sessiz, bombo\u015ftu. Korkuyla uykula\u00adr\u0131ndan f\u0131rlayan kent sakinleri darmada\u011f\u0131n e\u015fyalar\u0131 ile ve siyah \u00e7ar\u015faflar\u0131 i\u00e7inde nemli topra\u011fa \u00e7\u00f6melmi\u015f kanla\u00adr\u0131yla k\u0131y\u0131daki kayal\u0131klara s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u00e7ine at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sava\u015f atmosferi i\u00e7inde, y\u00fcz y\u0131llardan beri Anadolu\u2019nun bu par\u00e7as\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 sava\u015f d\u00f6nemlerini \u00a0ve sava\u015f sahnelerini canland\u0131r\u0131r: \u201cVe an\u00adcak \u015fimdi, bu a\u011fa\u00e7s\u0131z, da\u011f\u0131lm\u0131\u015f k\u00fcl gibi boz topraklara bakarken y\u00fczy\u0131llar boyu bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck toprak par\u00e7as\u0131n\u0131n tan\u0131k oldu\u011fu say\u0131s\u0131z garip yazg\u0131 akl\u0131ma geldi\u2026 Ve Avrupa&#8217;n\u0131n As\u00adya&#8217;dan koptu\u011fu, her iki k\u0131tan\u0131n en eski \u00e7a\u011flardan beri hep yeni yeni umutsuzca sava\u015flarda di\u011ferinden toprak kazanmak i\u00e7in birbiriyle m\u00fccadele etti\u011fi bu k\u0131y\u0131larda \u015fimdi de Do\u011fu ve Bat\u0131 halklar\u0131 u\u011fursuz, do\u011faya ayk\u0131r\u0131 anla\u015fmalarla karde\u015f edilmi\u015f birbirleriyle sava\u015fmaktay\u00add\u0131lar\u2026 Sultan\u0131n kalpak ve ni\u015fanlar\u0131yla donanm\u0131\u015f Alman denizci ve komutanlar\u0131 Osman\u00adl\u0131lar\u0131n eski kinini asla derinle\u015fmeyen uykusundan uyan\u00add\u0131rarak, g\u00f6z\u00fc kapal\u0131, inat\u00e7\u0131 elleriyle kuzeyli karde\u015fleri\u00adnin kan\u0131n\u0131 d\u00f6kerek binlerce y\u0131ll\u0131k d\u00fcnya tarihini alt \u00fcst edecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131 ve bu bana Avrupa&#8217;n\u0131n \u00e7\u00f6\u00adk\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 an gibi geldi.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6\u011fretilenin aksine, Anadolu halk\u0131n\u0131n sava\u015f esnas\u0131nda ve sava\u015f f\u0131rsat\u0131n\u0131 ganimet bilip soldurulan b\u00fct\u00fcn renklerinin top yek\u00fcn bu sava\u015f\u0131n i\u00e7ine sokuldu\u011funu resmeder, bir yerde Rum kad\u0131nlar hastanelerde temizlik ve hizmetli olarak g\u00f6revlidirler;\u201d G\u00fcn a\u011fard\u0131\u011f\u0131nda k\u0131y\u0131dan \u00e7ama\u015f\u0131rc\u0131lar\u0131n tokmak sesleri geliyor. \u015ealvarl\u0131 Rum kad\u0131nlar\u0131 suya e\u011filiyorlar. Deniz sevecendir, tuzlu g\u00f6zya\u015flar\u0131yla lekeli \u00e7ar\u015faflar\u00addan kan\u0131 y\u0131kay\u0131p temizliyor\u2026 \u00a0\u201cRum hademelerimizi aramak i\u00e7in odalar\u0131 dola\u015f\u0131yorum: Temistokl!, Niko!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alman e\u011fitmenlerin\u00a0 terc\u00fcmanl\u0131klar\u0131n\u0131 yapan Musevilerle\u00a0 alay ettikleri, ve onlar\u0131 <i>kat\u0131r <\/i>\u00a0olarak nitelendirdikleri \u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Bir di\u011fer yerde bir Ermeni asker can vermi\u015f, naa\u015f\u0131 sessiz sedas\u0131z son g\u00f6rev i\u00e7in cemaat\u0131n din g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan al\u0131nmaktad\u0131r: <\/b><b>\u201cHastanenin kap\u0131s\u0131nda Ermeni papaz\u0131n siyah sakal\u0131 <\/b><b>beliriyor. \u00d6\u011fleye do\u011fru \u00f6lm\u00fc\u015f olan bir Ermeni askerin <\/b><b>cenazesini almak i\u00e7in gizlice geliyor. Hamallar s\u0131rtlar\u0131n\u00adda \u00e7ar\u015fafa sar\u0131lm\u0131\u015f sallanan cesetle karanl\u0131kta sessiz\u00ad<\/b><b>ce kayboluyorlar.\u201d<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayn\u0131 halka reva g\u00f6r\u00fclen \u00f6l\u00fcm y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, <i>Tehcir<\/i>\u00a0 konvoylar\u0131n\u0131, Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda Ermeni toplumuna ya\u015fat\u0131lan ac\u0131lar\u0131 foto\u011fraflar\u0131nda oldu\u011fu gibi yaz\u0131lar\u0131nda resmeder: \u201cAk\u015fam Halep&#8217;e ula\u015ft\u0131lar. Kent kayn\u0131yordu, sokaklara girmelerine izin verilmedi\u011finden bah\u00e7elerin \u00f6n\u00fcne kamp kurdular. Gece baz\u0131lar\u0131 i\u00e7eri s\u0131v\u0131\u015f\u0131p ekmek, incir, karpuz getirdi. Kentin ne durumda oldu\u011fu soruldu\u011funda, sokaklarda \u00f6l\u00fclerin yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler\u2026 Bir keresinde s\u00fcrg\u00fcn edilen Ermenilerin kamplar\u0131na rastlad\u0131lar. Yolda yar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f cesetler yat\u0131yordu. \u2018Ne yapt\u0131lar?\u2019 diye sordu Osman ve i\u00e7i par\u00e7alanarak a\u00e7l\u0131k\u00adtan bitkin bir \u00e7ocu\u011fa ekme\u011finin yar\u0131s\u0131n\u0131 uzatt\u0131. \u2018Bunlar g\u00e2vur,\u2019 dediler. \u2018Allah onlar\u0131 cezaland\u0131rd\u0131\u2019. S\u00f6zlerine ra\u011fmen, asker Osman bir par\u00e7a ekme\u011fini s\u00fcrg\u00fcnle payla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u201cHi\u00e7 b\u00f6ylesine saf askerler g\u00f6rmedim\u201d s\u00f6zleriyle tarif etti\u011fi Osmanl\u0131 askerlerinin askerlik ad\u0131 alt\u0131nda toplan\u0131\u015f\u0131n\u0131, talimgahlarda T\u00fcrk ve Alman \u00fcstlerinden \u00e7ektikleri eziyetlere de\u011finir. Kesenek\u00e7iler olmasa hi\u00e7bir dertleri olmayacakt\u0131\u201d dedi\u011fi Osmanl\u0131 k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u201cJandarmalar ka\u00e7malar\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in k\u00f6yl\u00fcleri ellerinden uzun iple\u201d ba\u011flanarak, k\u0131\u015flalarda dayaktan ge\u00e7irilerek d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini: \u201cFalakayla burada tan\u0131\u015ft\u0131 ve jandarmalarla iki kuru\u015f verildi\u011finde darbelerin daha az can yakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 burada \u00f6\u011frendi\u2026 Geceleri bir yor\u00adgana sar\u0131narak kuru yerde uyuyorlard\u0131. Ama sabah ak\u00ad\u015fam borular \u00f6t\u00fcyor, trampetler \u00e7al\u0131yordu, hepsi iki s\u0131ra olup meydanda hayk\u0131r\u0131yorlard\u0131: &#8220;Padi\u015fah\u0131m \u00e7ok ya\u015fa!&#8221; k\u0131sa s\u00fcrede garip bir de\u011fi\u015fime u\u011frad\u0131lar. Anadolu\u2019yu trenle boydan boya ge\u00e7erek cepheye giderken ya\u015fad\u0131klar\u0131 h\u00fczn\u00fc; \u201cBe\u015f g\u00fcn boyunca \u00fclke, onlar\u0131 evlatl\u0131ktan reddeden ac\u0131mas\u0131z bir ana gibi yanlar\u0131ndan ge\u00e7ip gitti.\u201d \u00a0Anne, Anadolu halk\u0131n\u0131n yazg\u0131s\u0131n\u0131, tren gar\u0131nda o\u011flunu u\u011furlarken feryatla ifade eder: \u201cBaban Rusya&#8217;ya gitti ve geri d\u00f6nmedi. Karde\u015fini Bulgarlar vurdu. Tarlalar\u0131n s\u00fcr\u00fclmeden kald\u0131. O\u011flunu kim yeti\u015ftirecek, Osman? Ya\u015fl\u0131 anan\u0131 kim teselli ede\u00adcek?&#8221; Askerler daha cephe varmadan yollarda k\u0131r\u0131lmaktad\u0131r: \u201c\u0130ki bin ki\u015fiydiler\u2026 Ayakkab\u0131lar\u0131 k\u00f6t\u00fc, \u00fcniformalar\u0131 ya\u00admal\u0131yd\u0131 ve daha ilk ak\u015fam yirmi hastalar\u0131 vard\u0131\u2026Ayaklar\u0131 kendili\u011finden gidiyordu&#8230; Hastalar\u0131n\u0131 kentte b\u0131rakarak, \u0131ss\u0131z yollarda d\u00f6k\u00fcnt\u00fc\u00adleri soyup so\u011fana \u00e7eviren Bedevi s\u00fcr\u00fclerinden \u00fcrkm\u00fc\u015f birbirlerine sokularak, nehir boyunca a\u015fa\u011f\u0131 iniyorlard\u0131. Her gece atlar\u0131 \u00e7al\u0131n\u0131yor, salg\u0131n yeni kurbanlar al\u0131yor\u00addu\u2026 Gece yeni \u00f6l\u00fcmler oldu\u2026 Onlar\u0131 do\u011fruca \u00e7arp\u0131\u015fmaya soktular.\u201d Cepheye \u00e7ok az\u0131 varabilecek, cepheden sa\u011flam d\u00f6nmek mucizlere kalacakt\u0131r. Sava\u015f kaybedildi\u011finde turan hayalleri kurarak Alman yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n pe\u015fine ko\u015fulan ordunun\u00a0 art\u0131k yaral\u0131lar\u0131n\u0131 bile evlerine geri g\u00f6nderecek takati kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cihat fetvas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcleri siperlerden talimat verirken,\u00a0 yoksul Anadolu halk\u0131 ise kur\u015funlara siper olmaktad\u0131r: \u201cSava\u015f Al\u00adlah&#8217;a ibadetti\u2026 Siperlerin derinliklerinden imamla\u00adr\u0131n sesleri h\u00fccuma \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu: \u2018Haydi, \u0130slam&#8217;\u0131n ordusu! Sava\u015fmadan \u00f6len \u00e7\u00fcr\u00fcme\u00adye mahkumdur. Kimin ayaklar\u0131 Allah yoluna sava\u015fmak\u00adtan tozlanm\u0131\u015fsa \u00a0k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc azap yerlerinden en h\u0131z\u00adl\u0131 atl\u0131n\u0131n bin y\u0131lda alaca\u011f\u0131 yoldan daha uzak olacakt\u0131r. Ey intikam ordusu, yel ol ve es!\u2019\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Askerlerin firar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in al\u0131nan \u00f6nlemler de dahicedir: \u201cd\u00f6rt askere bir banknot da\u011f\u0131t\u0131l\u00add\u0131. Bu durumda askerler paylar\u0131n\u0131 yitirme korkusuyla birbirlerini g\u00f6z hapsinde tutuyorlard\u0131. Oysa banknot de\u00ad\u011ferini t\u00fcm\u00fcyle yitirmi\u015fti, kimse bunu bozmay\u0131 g\u00f6ze ala\u00adm\u0131yordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sefaletin bir di\u011fer boyutunu da ele al\u0131r, Kut el Amara\u2019da esir al\u0131nan \u0130ngilizleri askerlerine de de\u011finmeden ge\u00e7mez, onlar da oraya ayn\u0131 \u015fekilde g\u00f6nderilmi\u015flerdir, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu s\u00f6m\u00fcrgelerden getirilen zavall\u0131lard\u0131r: \u201cD\u00fcn Kut el Amara&#8217;dan tutsak \u0130ngilizler geldi. Sat\u0131c\u0131\u00adlar\u0131n alaylar\u0131, sarraflar\u0131n \u0131sl\u0131klar\u0131 aras\u0131nda ne denli a\u015fa\u00ad\u011f\u0131land\u0131klar\u0131n\u0131 daha da derinden hissetmeleri i\u00e7in uzun, toza bulanm\u0131\u015f konvoylar halinde \u00e7ar\u015f\u0131n\u0131n ge\u00e7itlerinden, a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f bakan esnaf ve seyyar sat\u0131c\u0131 kalabal\u0131\u011f\u0131n\u0131n aras\u0131ndan ge\u00e7irildiler\u2026 ceketlerini, \u00e7izmelerini bir par\u00e7a ekmek, bir avu\u00e7 hurma kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda vermi\u015f olan, yal\u0131na\u00adyak, yar\u0131 \u00e7\u0131plak insanlar sendeliyordu\u2026 \u00a0Araplar kap\u0131la\u00adr\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne su dolu testiler koymu\u015flard\u0131, ama T\u00fcrk as\u00adkerleri susuzluktan kavrulan Hintlileri bunlara yakla\u015ft\u0131r\u00adm\u0131yorlard\u0131\u2026 Ak\u015fam tutsaklar\u0131n kamp\u0131nda dola\u015ft\u0131m. Bedenleri tozun topra\u011f\u0131n i\u00e7inde k\u00f6m\u00fcrle\u015fmi\u015f kemikler gibi yay\u0131l\u00adm\u0131\u015f yat\u0131yordu. Ufak tefek \u00e7ekik g\u00f6zl\u00fc Gurkhalar ve ga\u00adrip g\u00f6zleri dertli dertli bana bakan Sihlerin ince beden\u00adleri; derinliklerinde \u00e7ok eski bir inanc\u0131n alevi parlayan g\u00f6zler. \u00a0\u00a0Aralar\u0131nda y\u00fczlerinde t\u00fcm bu olaylarda hi\u00e7bir su\u00e7u olmaman\u0131n anlat\u0131lmaz ifadesi, ana kuca\u011f\u0131ndan hen\u00fcz kurtulmu\u015f, h\u00e2l\u00e2 \u00e7ocuksu sar\u0131\u015f\u0131n gen\u00e7ler, pa\u00e7av\u00adralar i\u00e7inde peri\u015fan iskeletler.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Armin T. Wegner, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n yukar\u0131da verdi\u011fimiz emrine ra\u011fmen Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 foto\u011fraflar\u0131yla cesaretle belgeledi\u011fi ve Soyk\u0131r\u0131m\u0131n gizlenmesini ve unutulmas\u0131n\u0131 \u00f6nledi\u011fi gibi, \u00c7anakkale Kedileri\u2019nde de 1.Sava\u015f\u0131n neden oldu\u011fu y\u0131k\u0131m\u0131 ve vah\u015feti, Osmanl\u0131 co\u011frafyas\u0131ndaki bir ba\u015ftan bir ba\u015fa paha bi\u00e7ilmez g\u00f6zlemleriyle belgelemektedir. Wegner\u2019in yaz\u0131lar\u0131 naif tarz tablo gibidir. Tablosunda b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar \u00f6n plandad\u0131r, tablosunda, b\u00fct\u00fcn canl\u0131lara e\u015fit d\u00fczeyde yer verir, herkesin ve her \u015feyin birlikte \u00f6n planda olmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Balkan Sava\u015flar\u0131ndaki ac\u0131lar ve bu ac\u0131lar sa\u011falmadan, sava\u015f a\u011falar\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 halklar\u0131n\u0131 yeniden sava\u015f\u0131n cenderesine sokarak halklar\u0131n\u0131 ac\u0131madan \u00f6l\u00fcm\u00fcn pen\u00e7esine atmas\u0131n\u0131, sava\u015f\u0131n getirdi\u011fi \u00e7aresizli\u011fi b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle okuyucuya sunar. Angarya alt\u0131ndaki Osmanl\u0131 k\u00f6yl\u00fcs\u00fc, Angaryaya ko\u015fulan \u201caz\u0131nl\u0131klar\u201d ve\u00a0 \u201cGayrim\u00fcslim\u201d <i>amele<\/i> askerleri, \u00a0asker ka\u00e7aklar\u0131, sevk zinciri ile askerlik i\u00e7in toplanan k\u00f6yl\u00fcler, \u00a0k\u00f6yl\u00fcden dev\u015firme hastabak\u0131c\u0131lar, sava\u015f\u0131n Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda bir ba\u015ftan bir ba\u015fa seyri, \u00f6l\u00fcm kokan \u015fehirler, <i>tehcir<\/i> ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6l\u00fcm y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirir. Wegner yaz\u0131lar\u0131nda, sava\u015f a\u011falar\u0131 de\u011fil, foto\u011fraflar\u0131nda oldu\u011fu gibi sava\u015f\u0131n ma\u011fdurlar\u0131n\u0131 mercek alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r; \u00c7aresizlik i\u00e7inde ki her milliyetten insanlar\u0131, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n pen\u00e7esindeki kedileri ve k\u00f6pekleri, sava\u015f\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00e7eken hayvanlar\u0131, k\u0131saca sava\u015f\u0131n vah\u015fetini sergiler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir asker olmas\u0131na ra\u011fmen\u00a0 <i>dost<\/i> \u00a0ve <i>d\u00fc\u015fman<\/i>\u0131 ay\u0131rmaz ve herkesin ac\u0131lar\u0131na ortak olur. Sava\u015f a\u011falar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda herkes ma\u011fdurdur. Ve ma\u011fdurlar kendilerinin neden olmad\u0131klar\u0131 vah\u015fetin ac\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ekmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Annesine yazd\u0131\u011f\u0131 ve sava\u015f\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 ve vah\u015fetini \u00a0resmeden mektubunda, bu apa\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n derde girmesine neden olaca\u011f\u0131n\u0131 bile bile g\u00f6zlemlerini cesaretle aktarmaktan vazge\u00e7meyecektir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu y\u00fcrekli h\u00fcmaniste selam olsun\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b><i>Akunq.net<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sait \u00c7etino\u011flu \u00a0\u201cHastanenin kap\u0131s\u0131nda Ermeni papaz\u0131n siyah sakal\u0131 beliriyor. \u00d6\u011fleye do\u011fru \u00f6lm\u00fc\u015f olan bir Ermeni askerin cenazesini almak i\u00e7in gizlice geliyor. Hamallar s\u0131rtlar\u0131n\u00adda \u00e7ar\u015fafa sar\u0131lm\u0131\u015f sallanan cesetle karanl\u0131kta sessiz\u00adce kayboluyorlar.\u201d Birinci Sava\u015fta s\u0131hhiye askeri olarak Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda bulunan 4. Ordu Kumandan\u0131 Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n; \u201cBa\u011fdat Demiryolu \u0130n\u015faat\u0131 \u015eirketi m\u00fchendisleri yada di\u011fer g\u00f6revlilerinin Ermeni kafileleriyle ilgili olarak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,54,70],"tags":[],"class_list":["post-21118","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-kitaplar-elestiriler","category-makaleler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Armin T. Wegner\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda 1. B\u00fcy\u00fck Sava\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Armin T. Wegner\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda 1. B\u00fcy\u00fck Sava\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sait \u00c7etino\u011flu \u00a0\u201cHastanenin kap\u0131s\u0131nda Ermeni papaz\u0131n siyah sakal\u0131 beliriyor. \u00d6\u011fleye do\u011fru \u00f6lm\u00fc\u015f olan bir Ermeni askerin cenazesini almak i\u00e7in gizlice geliyor. Hamallar s\u0131rtlar\u0131n\u00adda \u00e7ar\u015fafa sar\u0131lm\u0131\u015f sallanan cesetle karanl\u0131kta sessiz\u00adce kayboluyorlar.\u201d Birinci Sava\u015fta s\u0131hhiye askeri olarak Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda bulunan 4. Ordu Kumandan\u0131 Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n; \u201cBa\u011fdat Demiryolu \u0130n\u015faat\u0131 \u015eirketi m\u00fchendisleri yada di\u011fer g\u00f6revlilerinin Ermeni kafileleriyle ilgili olarak [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-01-14T08:53:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/01\/Armin-T.-Wegner.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118\",\"name\":\"Armin T. Wegner\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda 1. B\u00fcy\u00fck Sava\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/01\/Armin-T.-Wegner.jpg\",\"datePublished\":\"2013-01-14T08:53:21+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2013\/01\/Armin-T.-Wegner.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2013\/01\/Armin-T.-Wegner.jpg\",\"width\":243,\"height\":207},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Armin T. Wegner\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda 1. B\u00fcy\u00fck Sava\u015f\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Armin T. Wegner\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda 1. B\u00fcy\u00fck Sava\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Armin T. Wegner\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda 1. B\u00fcy\u00fck Sava\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Sait \u00c7etino\u011flu \u00a0\u201cHastanenin kap\u0131s\u0131nda Ermeni papaz\u0131n siyah sakal\u0131 beliriyor. \u00d6\u011fleye do\u011fru \u00f6lm\u00fc\u015f olan bir Ermeni askerin cenazesini almak i\u00e7in gizlice geliyor. Hamallar s\u0131rtlar\u0131n\u00adda \u00e7ar\u015fafa sar\u0131lm\u0131\u015f sallanan cesetle karanl\u0131kta sessiz\u00adce kayboluyorlar.\u201d Birinci Sava\u015fta s\u0131hhiye askeri olarak Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda bulunan 4. Ordu Kumandan\u0131 Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n; \u201cBa\u011fdat Demiryolu \u0130n\u015faat\u0131 \u015eirketi m\u00fchendisleri yada di\u011fer g\u00f6revlilerinin Ermeni kafileleriyle ilgili olarak [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2013-01-14T08:53:21+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/01\/Armin-T.-Wegner.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"17 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118","name":"Armin T. Wegner\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda 1. B\u00fcy\u00fck Sava\u015f - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/01\/Armin-T.-Wegner.jpg","datePublished":"2013-01-14T08:53:21+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2013\/01\/Armin-T.-Wegner.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2013\/01\/Armin-T.-Wegner.jpg","width":243,"height":207},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21118#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Armin T. Wegner\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda 1. B\u00fcy\u00fck Sava\u015f"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21118"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21120,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21118\/revisions\/21120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}