Osmanlı döneminde ve sonrası kaç Ermeni ve Rum vardı?

Bu bölgedeki Rumların ve Ermenilerin etnik yapısındaki değişimin temel nedeni Ermenilere, Rumlara, ve Pontus’ta yapılan soykırımlar, Ermenilerin tehcir edilmesi, etnik temizliktir.

Ermeniler, Türk unsurunun oraya yerleşmesinden çok daha önce şimdiki Türkiye topraklarında yaşamışlardır. Türklerin Küçük Asya’ya yerleşmesinden sonra, Ermeniler Batı Ermenistan topraklarında ulusal yaşamı örgütlediler, kendilerine ait ve kamu mallarını yönettiler.

Ancak Osmanlı İmparatorluğu’nun kurulmasından sonra Türkiye’deki Ermenilerin durumu daha da kötüleşti. 16. ve 17. yüzyıllarda Türkiye ile İran arasında uzun savaşlar patlak verdi. Batı Ermenistan sık sık kitlesel eylemlere sahne oldu, bunun sonucunda ekonomisi çöktü ve Ermeni sivil nüfusu büyük ölçüde etkilendi.

18. yüzyılda ve özellikle 19. yüzyılda Türk diktatörlüğü Ermeniler üzerindeki baskıyı yoğunlaştırmış, milli-dini vehimleri körüklemiştir. Ermeni halkının Türk işgalcılarına karşı mücadelesi başladığında, ulusal kurtuluş hareketinin Batı Ermenistan’da yayılmasıyla özellikle 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başlarında yeni bir ivme kazandı. Ermeni halkının Türk keşişlerine karşı mücadelesi, özellikle 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başlarında feodal hareketin Batı Ermenistan’da yayılmasıyla yeni bir ivme kazandı.

Bütün bunların sonucu, Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) yıllarında, Ermenistan’ın tüm Ermenilerinin yerlerinden edilmesiydi, 1915’te 20. yüzyılın en büyük suçlarından biri olan Mets Yeghern (Büyük Soykırım) gerçekleşti. 1.5 milyon Ermeni yok edildi, hayatta kalanlar tehcir edildi, dünyanın dört bir yanına dağıldı. Osmanlı İmparatorluğu, Batı Ermenistan’ı Ermenilerden “temizlemek” için siyasi planını uygulamayı başardı ve Ermeni halkını asırlık anavatanlarında yaşama hakkından mahrum bıraktı.

Şu anda Türkiye’de yaklaşık 70-90 bin Ermeni (Hemşinli Ermenilerle birlikte 480 bin) yaşıyor. Ermenilerin 70 bini İstanbul’da yaşıyor.

Resmi istatistiklere göre, 1919-1922 yıllarında Yunan-Türk savaşı sırasında 151 bin 892 Rum Küçük Asya’yı terk etti. Çok sayıda Rum, Yunan topluluklarının kurulduğu Amerika Birleşik Devletleri, Kanada veya Avustralya’ya göç etti.

24 Temmuz 1923 tarihli Lozan Antlaşması’nın bir sonucu olarak, 1,4 milyondan fazla Rum Hristiyan Türkiye’yi terk ederek anavatanlarına yerleşti. Toplam 60 bim 27 Rum, komşu Bulgaristan kıyılarına yerleşti. Yaklaşık 60 bin Rum, başta Kırım olmak üzere Rus İmparatorluğu topraklarına yerleşti.

Leave a Reply

Your email address will not be published.