Ermeni Alfabesiyle Türkçe

Sarkis Adam

Hint-Avrupa dil ailesine ait bir dil olarak kabul edilen ve eski klasik Ermenice (krapar-V.-XI. yüzyıllar), Orta Ermenice (miçin Aşkarhapar, XII.-XVII.yüzyıllar), Yeni Ermenice (nor Aşkarhapar XVIII. yüzyıldan sonrası) olmak üzere üç ayrı dönemde ele alınan Ermenice, günümüzde Doğu Ermenicesi (Arevelahayeren) ve Batı Ermenicesi (Arevmıdahayeren) olarak iki ana kola ayrılmaktadır.

Bugün Ermenistan’ın resmî dili olan Doğu Ermenicesi, Rusya ve İran’da yaşayan Ermenilerin de konuşma ve yazı dilidir. Batı Ermenicesi ise Türkiye’de, Avrupa’da ve dünyanın diğer bölgelerinde yaşayan Ermeniler arasında yaygındır. Bu iki Ermeni lehçesinde aynı alfabe kullanılmaktadır. Ancak, imla kurallarında, bazı harflerin ses değeri ve dilin morfolojik özelliklerinde farklılıklar görülmektedir: 405 tarihinde Mesrop Maşdotz Ermenice’nin ses yapısına uygun olarak geliştirdiği 36 harflik (daha sonra <<O>> ve <<F>> harfleri de eklenerek alfabe 38 harfe tamamlanıyor) Ermeni harflerinin düzen sistemi aynı zamanda rakamlar sistemi olarak kullanılmaktadır. Ermeni alfabesinin her bir harfin bir rakam değeri vardır.

Ermenilerin Türklerle ilk önemli teması, Selçuklu döneminde Pakraduni Krallığı’nın yıkılmasından sonra Kırım’a göç eden bir grup Ermeninin, bölgedeki Kıpçak Türkleriyle olmuştur. Bu Ermeniler, Hristiyanlığı kabul eden Kıpçaklar’la kaynaşarak Ermeni harfleriyle Türkçe yazmaya başlamışlardır. Ayrıca, çalgılar eşliğinde sözlü eserlerler veren Ermeni <<aşuğlar>>(ozanlar) geleneksel eserlerinin birçoklarını Ermeni harflerle Türkçe olarak yazıya geçirmişlerdir. Ayrıca Batı Ermenistan’da yaşayan Osmanlı Ermenileri’nin geniş bir kesimi 14. ve 19. yüzyılar arasında Ermeni harfleriyle Türkçe birçok makale, kitap, gazete, dergi, şiir ve edebi eserl yazmışlardır. İlk Ermeni harfli Türkçe kitap 1876 yılında Venedik’te Mıkhitaristler Birliği kurucusu Sıvaslı Mıkhitar rarafından basılmıştır.

Ermenice harfli Türkçe dilini kullanan Ermeniler her ne kadar, dini kutsallığı ve öz kültürü koruma özelliği nedeniyle Ermeni alfabesini terk etmemişlerse de,uzun bir süre Ermeni alfabesiyle Türkçe dilinin kullanılması Ermeni alfabesinin öz kültürü koruma niteliğini büyük ölçüde zarara uğratabilir.

Akunq.net

  

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *