Alaşkert, Eleşkirt. Batı Ermenistan’ın Alaşkert Ovası’nda, Erzrum (Erzurum) Vilayeti, Alaşkert Sancağı’nın merkezi olan şehir. Bir kale-şehri olarak Ermeni kralı I. Vağarş (II. yüzyıl) tarafından kurularak kendi adıyla Vağarşakert olarak anılmıştır. Bu isim zaman içinde deformasyona uğrayarak Alaşkert’e dönüşmüştür.
Büyük Hayk’ın Ayrarat Eyaleti’ndeki Bagrevand bölgesinin merkezi olup I. Grigor Lusavoriç’in (aydınlatıcı) ailesine ait olmuş, 439 yılında Mamikonyanlara geçmiştir. III. Nerses İşkhantsi (Şinoğ, imareden) katolikosun (Ermeni kilisesi önderinin sıfatı) Alaşkert’te inşa ettirdiği Katuğike Surb Astvadsadsin Kilisesi (VII. yüzyıl) Bagrevand ve Arşaruni ortak dini önderliklerinin merkezi olmuştur.
Alaşkert, Bagratuni ve Zakaryan hanedanlıkları döneminde genişleyip refaha erişmiş, XIV. yüzyılda, saldırgan aşiretlerin hâkimiyeti altında gerileme yaşamıştır.
İspanyol gezgin Klavikho, XV. yüzyıl başında Alaşkert’i sağlam surlara sahip, fakat hemen-hemen ıssız bir kale-şehir olarak tanımlamaktaydı.
Osmanlılar, Alaşkert’i Toprakkale (XIX. yüzyıla kadar var olan kaleye istinaden) olarak adlandırmışlardı. Türk-Kürt saldırıları sebebiyle Alaşkert Ermenilerinin bir kısmı 1829 ve 1879 yıllarında Doğu Ermenistan’a göç etmişlerdir.
1890 yılında Osmanlı devleti tarafından düzenlenen katliamlar sonucunda Alaşkert Ermenileri hissedilir derecede azalmışlardır.
1909 yılında Alaşkert’te yaşayan 200 ev Ermeni 1 kiliseye (Surb Astvadsadsin) ve okullara sahipti, tarım, zanaatlar ve ticaretle uğraşıyordu. 1915 Soykırımı esnasında tehcir edilip imha edilmişlerdir.
Küçük Ermeni Ansiklopedisi, I. cilt, Yerevan, 1990.
Leave a Reply