Hasankala, Hasankale, Deve-Boynu. Batı Ermenistan’ın Erzrum (Erzurum) Vilayeti’ndeki Basen (Pasinler) Sancağı’nın merkezi. Erzrum şehrinin yaklaşık 42 km. doğusunda bulunmaktadır. Eskiden Daruynk olarak anılan (Gogovit bölgesinin Daruynk kalesiyle karıştırmamak gerekir) ünlü bir kale-şehir olmuştur.
Hasankala kalesi, Ğ.Alişan’a göre Grigor Magistros Pahlavuni’nin akrabası Hasan tarafından inşa edilmiştir. Basen Ovası’nın kayalık tepeleri üzerinde kurulu kale düzensiz kuleli, iki sıralı surları ve bu surların da tekrar bir sıra surla çevrili olduğundan dolayı Hasankala, üç surlu şehir olarak anılmıştır.
Ermeni-Müslüman 500 kişilik nüfusa sahip olan Hasankala, 24 Haziran 1829’da Rus ordularının eline geçmiş, fakat Adrianapolis (Edirne) Antlaşması (1829) sonucunda şehir tekrar Osmanlı hâkimiyetine terk edilmiştir. Hasankala Ermenilerinin büyük bir kısmı 1830 yılında Doğu Ermenistan’a göçmüşlerdir.
Hasankala, Rus orduları tarafından 1878 ve 1916 yıllarında tekrar ele geçirilmiş olmasına rağmen Osmanlılar şehri 1918’de tekrar geri almışlardır.
Hasankale Ermenileri (1909’da 45 aile) 1915 Soykırımında tehcir edilmişler, kurtulabilenler farklı ülkelere sığınmışlardır.
Küçük Ermeni Ansiklopedisi, III. cilt, Yerevan, 1999.
Leave a Reply