Hazzo, Hızu, Khızu. Batı Ermenistan’ın Bitlis Vilayeti’ndeki, Muş Sancağı’na bağlı Sasun (Sason) Kazası’nın merkezi olan ve Bitlis’in yaklaşık 60 km. güneybatısındaki Arzan (Kharzan) Nehri’nin sağ kıyısındaki verimli platoda bulunan kasaba. XVI. yüzyıldan XIX. yüzyılın 40’lı yılarına kadar ünlü bir kale-şehir ve aynı adla anılan Kirt hükümetliğinin (yarı-özerk yönetim) merkezi olmuştur.
Ğ.İnciciyan’ın belirttiğine göre XIX. yüzyıl başlarında Hazzo’da 500 hane (toplam nüfusun yarısı) Ermeni yaşamaktaydı. 1879’da 2400, 1914’te ise yaklaşık 3000 Ermeni vardı. Ermeniler zanaatlar, ticaret, tarım, bağcılık ve şarapçılıkla uğraşmaktaydı.
Ermeni toplumunun bir kilisesi (Surb/Aziz Astvadsadsin veya Kac Muşeğ) ve 1870 yılında İstanbul Birleşmiş Dernekleri’nin çabalarıyla açılmış bir ilkokul vardı. Hazzo’nun yakınlarındaki, Noraşen Köyü’nde Surb Kononos Manastırı bulunmaktaydı. Şehrin çevresinde çok sayıda tuz madenleri vardı.
Hazzo’nun Ermeni sakinlerinin büyük bir kısmı 1915 Soykırımı esnasında yok edilmişler, kurtulabilenlerin çoğu Doğu Ermenistan’a sığınmışlardır.
Hazzo adı Kozluk olarak değiştirilmiştir.
Küçük Ermeni Ansiklopedisi, III. cilt, Yerevan, 1999.
Leave a Reply