Mıdsbin (Yunanca Nisibin). Yukarı veya Ermeni Mezopotamyası’nda, günümüzün Nusaybin şehri (Diarbekir/Diyarbakır Vilayeti’nin, Mardin Sancağı’nın Nisibin Kazası’nın merkezi) yakınlarında, Khabur (Habur) Nehri’nin bir kolu olan Cakhcakh Deresi kıyısında bulunan şehir.
Mıdsbin, antik dönemde Migdonia Devleti’nin başkenti olmuş, Ermenistan kralı II. Büyük Tigran zamanında Ermenistan’a dâhil olup Arvastan Eyaleti’nin başlıca merkezi olmuştur. II. Büyük Tigran’ın hazinelerinin bir kısmını sakladığı mülklerinden biri olmuştur. Artaşat Antlaşmasıyla (M.Ö. 66) Mıdsbin, Büyük Hayk’ın sınırları dışında kalmış, imparator Jülyen’in ölümünden sonra (363) Perslere geçmiştir.
VII. yüzyılda Mıdsbin, Araplar tarafından işgal edilmiş ve şehrin demografik yapısı giderek değişmeye başlamış, Persler ve Ermenilerin haricinde Araplar ve Kürtler, Osmanlı işgallerinden (XIV. yüzyıl) sonra ise Türk aşiretleri yerleşmeye başlamışlardır.
Mıdsbin bir ticaret şehri olmuş, sağlam bir kaleye ve surlara sahip olmuştur. Hıristiyanlığın yayılması açısından önemli bir merkezdi.
XX. yüzyıl başında, Mıdsbin’in yaklaşık 7 bin kişilik nüfusunun 1000’i Ermenilerden oluşmaktaydı. Ermenilerin atölyeleri, dükkânları, bir kiliseleri (Surb/Aziz Astvadsadsin) ve okulları vardı.
Mdsbin Ermenileri 1915’te şiddete maruz kalarak bir kısmı imha edilmiş, kalanları farklı ülkelere sığınmışlardır. Antik Mıdsbin’den surlardan kalıntılar, birkaç kilise (aralarında, yarısına kadar toprağa gömülü Surb Hakob kilisesi olmak üzere) kalıntısı ve farklı binaların yıkıntıları kalmıştır.
Küçük Ermeni Ansiklopedisi, III. Cilt, Yerevan, 1999.
Leave a Reply