Bitlis Vilayeti

Bitlis Vilayeti, Bağeş Vilayeti: Batı Ermenistan’da, Bitlis (Bağeş) merkezli, Osmanlı İmparatorluğu’nun bölgesel idari birimi. 1879–80 yıllarında meydana gelmiştir. Turuberan’ın büyük, Ağdznik’in kuzey ve doğu, Moks’un batı kısmını ve Dsopk’un güneydoğu kısımlarının bir bölümünü içine almaktadır. Doğuda Van, güney ve batıda ise Diyarbakır vilayetleriyle sınırdaştı. Bu bölge eskiden Van, Erzurum ve Diyarbakır vilayetlerini kapsamaktaydı.

 XVI.-XIX. yüzyıllarda bu bölgede yarı-otonom Kürt beylikleri (hükümetlikleri) hüküm sürmüş, bunların en güçlüsü ise Bitlis Hanlığı olmuştur. Başlangıçta Bitlis Vilayeti içinde Bitlis ve Sğert (Siirt) ilçeleri yer bulmuş, daha sonra ise Genç ve Muş dâhil edilmiştir. 1880’li yılları sonunda vilayetten Karçkan ve Bşerik ayrılmış ve bundan sonra 1914 yılına kadar Bitlis Vilayeti bir değişime uğramamıştır. 1909 yılında dört ilçeye sahipti Bitlis, Sğert (Siirt), Muş ve Genc (Genç). 

Yüzölçümü 27100 km2’dir. Vilayet, doğu-batı ekseninde Ermeni Torosları’nın dağ silsilesini kesmektedir. Kuzeyinde Bznunyac (Ahlat), Dsağkants (Aladağ), Bingöl, İnnaknyan (Şarafettin), Sim ve Khut (Khaçaraş) dağ silsileleriyle çevrelenmiş Aradsani vadisi bulunmaktadır. Vilayetin güney kısmı daha dağlıktır. 

Bölgenin en tanınmış dağları Nemrut (3050m), Marutasar (2967m), Antok (2940m), Blecan (2950m), Simsar (Kurtik, 2685m) ve Havatamk (2532m) dağlarıdır. Aradsani (Muratçay) ve Tigris (Dicle) nehirleri ve bunların sayısız kolları Bitlis Vilayeti topraklarından geçmektedir. Bölgede tatlı su gölleri de bulunmaktadır, bunların başlıcaları Khaç (Haçlı), Nazik (Nazuk) ve Nekrut’tur. Muş, Bulanıkh (Bulanık, Harki), Manazkert (Malazgirt) ve Khlat’ın (Ahlat) verimli ovaları önemli tarım alanları olmuştur. 

Bölge demir (Sasun, Bitlis’in dağlık kesimleri), altın (Sasun, Motkan), bakır, kurşun (Şirvan), taş kömürü (Bitlis, Muş), tuz (Sğerd/Siirt) madenleri ve şifalı maden suları açısından zengindi. 

 Birinci Dünya Savaşı arifesinde vilayette 500 bin kişi yaşamaktaydı. İstanbul’daki Ermeni Patrikliği verileriyle 1882 yılında vilayette 250 bin Ermeni yaşamakla birlikte bu sayı 1895–96 Ermeni kırımları ve bunun sonucunda meydana gelen göç neticesinde ciddi bir eksilme yaşamıştır. Her halükârda, 1914 yılında Bitlis Vilayeti’nde yaklaşık 240 bin Ermeni yaşamaktaydı. Özellikle Muş ve Bitlis ilçelerinde, Sğerd’in (Siirt)  Kharazan kazası, Şirvan, Khulp (Kulp), Khiank, Barvari’de (Pervari) ve vilayetin şehirlerinde (Bitlis, Muş, Sğert/Siirt) yoğun bir Ermeni nüfusu bulunmaktaydı. 

Ermeniler bu vilayette tahıl ekimi, bağcılık ve arıcılık, bazı bölgelerde tütün ve pamuk ekimi, dağlık kısımlarda ise genellikle hayvancılıkla uğraşmaktaydı. 

Zanaatlar ve ticaret gelişmişti. Bitlis ve Sğert (Siirt) dokumacılık merkezleriydi, ayrıca Siirt’in mobilya yapımcıları da nam salmıştı. Muş şehrinin çömlekçileri, silah yapımcıları, dericileri, Vozm Köyü’nün dokumacıları, Sparkert’in şal dokumacıları, Khultik’in çömlekcileri, Talvorik’in demircileri, göl kıyısındaki köylerin kayıkçıları ve balıkçıları ünlüydü. Bitlis Vilayeti’nde Kürtler, Türkler (genelde Kürt orijinli) ve Süryaniler de yaşamaktaydı. 

Bitlis Vilayeti’ndeki Ermeni ve Süryaniler 1915 soykırımında Türkler tarafından katliama uğramışlardır. 1927 yılında Bitlis Vilayeti sathında birkaç yüz Ermeni kalmıştı. 

Bitlis Vilayeti günümüzde Bitlis, Muş, Sğert (Siirt) ve Bingöl illerine bölünmüştür. 

Bitlis Vilayeti’nin Ermenilerle meskûn yerleşim yerleri (XIX. yy. sonu-XX. yy. başı) 

  

1.Bitlis Sancağı 

1. Khlat (Ahlat) Kazası: Agrak, Ağağ (Arağ), Teğut, Kharabaşehir ve Harkındsan (Khlat/Ahlat mahalleleri), Khiartank, Khulik, Dsağke, Dsğak, Karmunc, Kdsvak, Koçevank, Kuştyan, Hersonk, Dzorkonk, Matnavank, Medsk, Nazik (Nazuk), Şamiram, Camaldin, Cızirok (Cızire), Cırhor, Sokhurt, Soğads, Sıpradzor, Tapavank ve Pırkhus (Pılkhus).  

2. Bitlis Kazası 

 Köy toplulukları 

 Çukhur (Yukarı Çukhur): Bav (Pav), Erun (Saregole), Takhtalu, Çapkis, Mozak, Muşğşen, Mısuri, Kağsam (Kaskham). 

Datvan (Rahva): Alamek (Alaman), Ağkıdzor (Angesor), Amp, Babşen (Papşen), Gomk (Goms), Datvan, Tukh, Khakhrev, Khartkoğ, Khmelcur, Kamakh (Kemah), Yukarı Korvu, Aşağı Korvu, Hormez, Dzvar (Dsvar), Yukarı Margorg, Aşağı Margorg, Mızre, Por, Zılkan, Sındyan, Urtap (Hurtap), Parkhand. 

Aznvadzor (Gyozaldara, Güzeldere): Alberd, Balkan, Daştop (Taştop), Khard, Karb, Kotom (Kotum), Hand (And), Nel, Vordzak, Sak (Sag), Top. 

Tatik: Bas (Pas), Gâlhuk (Kahuk), Dsğkam, Kerkh (Kerkhır), Moçkonk (Moçkones), Vostin, Sasik, Vanik, Bayiki (Baygan), Şatakh ve Nahia, Totov, Tute, Khultik (Ğultik), Şen, Sap, Surim, Olek  Aşağı. 

3. Motkan Kazası 

Köy toplulukları 

Khut-Brnaşen: Agrak, Avark (Havak, Khnergs), Arinok, Aruk (Arunk), Babıtağ (Papıtağ), Bardzğenk (Pardsğenk), Blokank (Bılkan), Bılrik, Gelonk, Godsıvar (Gordsvank), Daştadem, Daştamir (Daştamiran), Yeziank (Yezian), Zorava, Inkuzik, Tağavank, Tağvıdzor, Tağvu (Tağ), Lodıdzor, Khut (Khutadatvan), Kdsank, Kor (Kork), Kost, Hakhin, Hındkadzor (Hinddzor), Şahverdi, Şamiank (Şamian), Şamianamızre, Şen, Şenist (Yukarı ve Aşağı Şınist), Rabat, Salaconk, Pığonk (Peğonk), Oşut (Huşut). 

Motkan: Aspıncer (Yukarı ve Aşağı Aşıbner), Ardrer (Hardırer), Arpi, Boğnut, Brutk, Gızekh (Nizen), Gındzu (Kıdsu), Gırkhu (Kırkhu), Daregavan, Dolan, Dolg (Dolak), Zandar, Ziabet, Khur, Karb (Karbk), Kodsonk (Kusenk), Kor, Havutağ, Marmand, Medsdzor, Meretağ (Mirtağ), Mızremiran, Mızuk, Mırdzank (Mırtsank), Mıtsu (Mıtsi), Niç, Şen (Şenık), Urdzenk (Ordzank), Cırtu (Cırto), Sığund (Sılınd), Tandzik, Urus, Kaşakh. 

4. Khizan (Hizan) Kazası 

Köy toplulukları 

Khizan-Khorors: Andents (Andyats), Beytami (Beytamin), Brunts (Bronis), Gamağiel, Daronts (Daronis), Egu, Khaçukants, Khizan, Khopants (Khopan), Khup, Kapan, Karasu (Yukarı ve Aşağı), Irit, Mızre (Mızren), Micintağ (Mictağ), Şen, Palsor (Paladzor). 

Şenadzor: Aggor (Agur), Anapat, Bars (Pars), Besoyents (Pesoyents), Yeğonts (Yeğunts), Li, Khakın, Khadzus (Khadsus), Kharkhots, Kasr, Katinok, Kakvants (Kakavanis, Kavkanis), Hürcuk (Hoconk), Mahmıdents, Mandents, Nam, Norşen, Pakhor (Pakhur, Yukarı ve Aşağı), Proşents, Surb Khaç, Ti. 

Aşağı Karkar: Als (Hals), Arğu (Harğu), Arbents (Harbonts), Berdak, Yeğegis, Tatsu, Khndzorut, Hokordzu, Dzkor (Dskor), Voriz. 

Sıparkert ve Nızar: Arıncik, Aregin (Harkin), Badrants (Badranants), Bazents, Bast, Berdak (Berdağ), Geğis (Keğis), Dalars, Daşt, Yeğviçin (Yeğuçin), Tağ, Lıvar, Khlents, Khut, Kotents (Yukarı ve Aşağı), Kran, Husp Yukarı, Hüruk (Yukarı ve Aşağı), Çajvan, Mat, Matadzmen (Dzmen), Nerban (Nerpan), Şirins (Karavak), Sori, Istamboğ (Istamboğants), Suzants, Sevkar, Tandzis (Tantzes), Tosu, Tvados, Oğand (Hoğand). 

Samotank: Aparank (Aparants), Avndants (Havndats), Barkants, Bıvan, Gıtants (Kıtants), Gomer, Gugents, Karna, Konis (Kones), Hakhants (Hakhavus), Harat, Haramus (Harmus), Mica, Mut (Mot), Şenağbür, Seğ (Dseğ), Ov. 

2. Sğerd (Siirt) Sancağı 

1. Sğert (Siirt) Kazası: Aynamulk, Avdi (Avte), Balok, Bekend (Beykend), Bırhurik (Bırhur), Gazar (Kazar), Der (Mar-Yağub, Mar-Yakup), Til, Tırgabel (Dergalip), Khoşyan, Kotmis (Kotımso), Hasıni (Huseyni), Zafan (Zafanan), Taulik (Tıvluk), Koşk. 

2. Kharzan Kazası: Alang, Aykansır (Aynkhasır), Arinc (Arınc), Avisk (Aşağı Avişk), Arbo (Arbu), Bacaft (Bacıft, Bacut), Barinc (Barınc), Barzan (Yukarı ve Aşağı), Beybu, Bızezi (Bızezik), Bırah (Parah), Bimer (Bimeran), Binarin, Bırik (Birık), Bolund (Bolınd), Gâlhuk (Kalhok), Golemarisan (Kölemarisan), Gırehasan, Dera (Dira), Dılbi, Dırbesan (Tırbesa), Dilan (Yukarı ve Aşağı), Dimsarik (Dimsarık), Dusadik (Dusadık), Zınnaf, Ziaret (Vosılğran, Veysulkarania), Zokh, Zevik, Takhari (Tağari), Tojkan, Lıçik (Liçık), Khanik (Khanık), Khırbedare, Khırbekako, Khırbemala, Khınduk (Khanduk), Khoşyar, Khubin (Kubin), Khulik (Khulık), Kanibarza, Kanikhul (Kanikul), Kanisorik, Kızıla (Kızlan), Hadhadk, Haznamir, Halni, Hamdunan (Hınduna), Hacre (Hicri), Hashas (Hıshıs), Harfaz, Hakami (Yukarı ve Aşağı), Hafik (Hafık), Hop (Hope), Çıman, Malafan, Mamlaha (Mamlaye), Marianis, Marib, Marmurana, Melikan (Melka), Melha (Melhan), Merkeracal, Mıtği, Mırerik (Mıreri), Nazdar, Şalmo (Şelmo), Zazni (Zazne), Zaldakan (Zaldaka), Zafan, Zımzarik, Zoman, Zıvahez (Zuveyz), Raşik (Raşık), Redvan (Rındvan), Salal (Salnal), Seherdan (Seerdan), Seyid Mariam, Sıbhi, Sırcan, Silakhar, Sulan (Yukarı ve Aşağı), Vasıt (Vahsıt), Tapi, Paloni, Kokhan (Kokha), Kuçulan (Kuçala).   

3. Erun Kazası: Baloka (Balokan), Baraşan (Baraşa), Bingyol (Bingöl), Buzırki, Gvinan, Darham (Tarham), Deh (Tıh), Deravet, Dengol (Dergul), Dermardas, Derşımış, Till (Tıle), Hadid, Hargol (Harkor), Hıleli, Mılyants (Mılyans), Mısifa, Paris (Pares), Pısiran (Pısira), Sadakh, Salpana, Fındık.  

4. Barvari (Pervari) Kazası: Alkef, Avelants (Havelants, Velas), Atef (Ataf), Ardvan (Yukarı ve Aşağı Ardvinan), Arckants, Banican, Bedar (Bidar), Borm (Nızar), Daştak, Demtaz, Khaskher, Kep, Hakuk, Harat, Heşat, Malok (Malık), Norşen, Vozm (Vozim, Ozum), Peroz (Piroz), Rabanok (Rabanokan), Sano (Sanu), Terses, Keri (Yukarı ve Aşağı).  

5. Şirvan Kazası: Avav (Havav), Avin (Havin), Baytarun, Barvar (Bervar), Bırk (Pırk, Pırke), Geli (Kelin), Gındzik, Gondezian, Gorinan (Kurena), Daraban, Deravil (Dırbal), Derzın (Derzni, Zırıkan), Derik (Terık), Derik (Terık, Eruni), Zıvzik, Khandak, Kavijan, Karve, Kigan (Kikan), Halındze, Madan, Mazoran, Mızre, Mırc, Minar (Mınar), Nabayin (Nıbayn, Nıbin), Şımilan, Pukh (Pul), Putki (Potki), Cum (Cuma), Sahrus (Serus), Sermet (Sermit), Sımkhor, Siserk (Sizerk), Sifor, Sok, Küsakh (Kosakh), Kufra (Kofra, Kıfra).  

3.Muş Sancağı 

1. Manazkert (Malazgirt) Kazası: Akner (Yukarı ve Aşağı), Avtına, Bagran (Bakran), Bangda (Bangden), Bastam (Bastan), Boyiçabğun, Bostanğaya, Geranlığ, Derik (Terik), Düguk, Dolağbaş (Tolağbaş), Yekmal, Zırkıraş (Zırkeş), Tondrak (Tondras), İkanakhoca (Aynakhoca), İndrizi Güğ (İndiriz Köyü), Khanik (Khanık), Khanoğli (Yukarı ve Aşağı), Khasmik (Irzi Khasımi), Kharabakhasmik (Khasımi), Kharabakorik, Kharali (Karali), Khotanlu (Kotanlu), Khocaci (Koşaci), Kanikor (Kanikorik), Karakaya (Kharakhaya), Kızıl Yusuf-Kuştyan, Hacibot (Haci Boti), Hasan Paşa, Hase (Hısen), Hasuner (Hasunan), Manzakert (Berd), Marmus, Molla Ali (Mala Ali), Molla Mustafa (Mala Mustafa), Mollabakh, Yaramiş, Noradin (Nuradin), Şeytanava, Voğcin (Hoğcin), Roşkan, Rusamgâduk (Rıstamgeduk), Sardaud, Sultanlu, Torakhan, Premasian, Fanik, Fişyan (Fişvan).  

2. Bulanıkh (Bulanık) Kazası 

Köy toplulukları 

Yukarı Bulanıkh (Bulanık): Alibocan (Alipoçan), Blur, Teğut, Latar, Khaçlu, Kharabaşehir, Karağıl (Kharağıl), Kop, Hamzaşeykh, Mecitlu, Miribar (Mirbar), Yoncalu, Şeykh Yağub (Şekhağub), Şirvanşeykh (Şirvanşekh), Votnçor, Piran, Kakarlu (Kekarlu). 

Aşağı Bulanıkh (Bulanık): Agrak, Alagâz, Apri, Arncik, Atkon, Bırgaşen, Gâbolan, Liz, Khoşgâldi, Koğak, Kopo, Mollakend (Malakând), Şeykhvali (Şekhvoli), Tırtop, Pionk. 

3. Vardo (Vardov, Varto) Kazası: Amarak, Ane (Haner), Bazkan (Baskan), Gümgüm, Gundemir (Kutemir), Dodan, Tatan, Salıgan, Ustukran (Yukarı ve Aşağı).  

4. Muş Kazası: Abılbular, Aladin, Aligılbon, Algırna (Aligulum), Alican, Alvarinc, Ağbenis, Ağcan, Arağ, Arinc, Arincavank, Arğamızre, Arnit, Avzakh, Avzağbür (Khandrisi), Avzağbür (Çukhuri), Avzut, Avran, Arag, Argavank (Arkavank), Artert, Artkhonk, Artonk, Bazu, Bağlu (Bağlo, Melik), Bardik (Yekmal Bardik), Bıglits (Bıglis), Becan, Berdak, Bılel, Birzin (Pirzin), Bındakhner, Bostakend, Brimok, Garnen (Karnen), Gâlakhuli (Kâlakhuli), Gomer, Goms, Dampel (Tambel), Daştok, Değdzmer, Derik, Derkevank (Tergevank), Dvnik (Dunik), Dırmet (Dırmert), Yeraşter (Erışter), Yerizak (Erizak), Ziaret, Til, Khaşkhaldağ, Khaçuk, Khasgüğ, Khardots (Khartos, Kharaba Khartos), Khars, Kheybyan (Kheypyan), Khlat (Ermeni Khalat), Khışlagom, Khoronk, Khoper, Khısılnots, Khıvner (Yukarı ve Aşağı), Dsğak, Dsoget, Kemik, Kızılağaç (Khızılağaç), Kvars, Kuravu, Havatorik, Hatsik, Herkert, Hunan, Dzapna (Dsapna), Dzkhavu (Dskhavu), Ermeni Marnik (Dağ Marnik), Ermeni Marnik (Duz Marnik), Marnkamzre, Matnavank, Meddi (Meğdi), Mızremamo, Mırkagom, Mollakhdran (Malakhdran), Mokunk, Mulk (Mılkeidzor), Norak (Işkafatyan), Norşen (Fırank Norşen), Nor kağak, Şeykhbrim (Şekhprim), Şeykhalan (Şekhlan), Şeykh Yusuf (Şekhusuf), Ermeni Şımlak, Cırik, Sahak, Segran, Sinamerik (Şuşnamerik), Sındzut, Sokhgom, Sordar, Sulukh, Surb Hovhannes, Vardenis, Vardkhağ, Talasev, Tatragom, Tape (Tapık), Tom, Tsıronk, Uştam (Huştam), Uruğ, Palas, Pakaher (Yukarı ve Aşağı), Petar, Poğrkov, Kardzor, Kolosik, Kokher (Yukarı ve Aşağı), Koşk, Kırdagom, Kurdmeydan, Oğunk (Hoğunk), Orgnots (Horgnots).  

Yukarı Sancak: Köy topluluğu: Aliank (Aliantsik), Geliegenman, Geliguzan (Mahalleleri – Aloçik, Ambar, Bun Küğ (Asıl Köy) veya Yekeğetsatağ (Kilise Mahallesi), Gelisyan, Gerik, Dağvınik, Dıhol, Khasoyimze, Kharibcan, Khardzıngomer veya Khardzıngom, Khoşok, Kavırti, Harmoyi Gomer, Hosel, Huseyıntsik, Magresan, Merker, Mıkhitar, Paloyi Gomer, Raşik, Geliemısur (Mısradzor), Şenik, Semal).

Şatakh Köy topluluğu: Geğaşen, Germav (Avgerm), Zaynıkner, İritsank (Yeritsank), Şuşanmerk, Dsidsarne, Tapık, Kop. 

5. Sasun Kazası 

Köy toplulukları 

Gavar (Kavar): Ağbi (Mahalleleri – Gâlaşar, Tıkhik, Khtan), Andzğank, Argik (Arkik), Arcunk, Bozıkank (Sasun), Darbınkak, Khan, Khodsodsvank, Dsarkank (Sarekan), Kokvıtik, Harkur (Harkork), Hetink (Nırnayi het), Çakhırkank (Çakhrak), Mığenk, Mıtrabank, Kağkığik, Karavank. 

Pısank (Pısanats gavar): Beloenk (Peloenk), Bıvi, Gomk, Dalhor, Zandus (Zındus), Tatank (Tatan), Tascıbadrik (Daştpatrik), Taruk, Khndzorik, Korınkes (Korınges), Kredzor, Havkunk, Hosner, Dzorıntan, Marsto (Marstu), Micgeğ (Mıcgeğ), Mıktink, Pısetu (Pazeitun), Cımalenk, Cocenk, Cıtnik, Sisronk, Vanits tağ (Mıgre), Tsetsınkar, Pırşut, Pısank, Kaşkışenk, Kacarink (Kacrink), Kistağ, Koronk (Khoran). 

Yukarı Kharzan (Khabılcoz): Arvıtots (Arvıtuts), Aregdem, Ardsvik, Badırmut, Geter, Getkits, Gomarter (Gomırder), Goşak (Koşak), Dalaradzor, Zoğut, Tızi, İritsank, Khabılcoz (Gapılçoz), Khasubi, Kharver, Khndzorta, Khocarenk (Khucaink), Korov, Kurter (Korder), Hatni, Hağt, Hrekonk, Hırut, Dzorağbi, Dzorik (Dzork), Manışkut, Şikalenk (Şikalink), Calalik (Yukarı ve Aşağı), Cakut (Çakut), Rımkank, Rışnik, Vardnots (Vardinos), Tınget, Pirşenk, Karkits. 

Hazzo (Hızu): Amerik (Aymaro, Ayn Mar), Asi (Assu), Baştıram (Yukarı ve Aşağı), Belav (Pelav), Binuni (Binunik), Gelhasan (Gelhasanan), Gomek, Zangovik (Zıngovi), Zırnakhet (Zıkırnaket), Koğ, Kusget, Hazo (Hızu), Haşkadaran, Hov, Hırork, Mankik, Mızrekhalk, Mılkeşan (Mılkığa), Nadoban, Norgüğ (Gondenu), Norşen, Şekher (Şeykhan, Şekhank), Rabi (Rabat), Papur. 

4. Genc (Genç) Sancağı 

1.Genc (Genç) Kazası: Alpiran, Andev, Aragil (Arakel), Ardsenk Ardsink), Arşen (Artuşen), Bayraman (Payraman), Barav, Beçar (Peçar), Bozlan (Polkan), Boği (Poğe), Bunurağac, Gdzu (Kdsu), Dalanik (Dalana), Diaribok, Duşmalan (Tuşmalan), Yeğmuk, Tal, Tokhlan (Tokolan, Tokhlian), Kharaba (Kharabe), Khordzavank (Khosravank), Khorcur, Kıla (Berd), Kopar (Kupar), Kırnos, Hasanbek, Hasanova (Hasanabad), Herezin (Yerez), Herkin, Ğalabe (Khalben), Ğamaran, Çapkınot, Malaberman (Malabermi), Mılzak, Modan, Murdarik (Morında), Norek, Norşen, Şen, Çımahen (Çımayeni), Valer (Valir), Vesmırg, Vers, Riz, Ulia, Parkhu, Parçanç, Karut (Genci), Kığmut, Oğnut.  

2. Çapağcur Kazası: Darbasan, Dik (Dık, Tık), Takuran, Toyirek, Ğarib, Çapağcur (Çevlik), Mağrak (Matrak), Muşik, Simdzor (Sevdzor), Simsor, Sınuk, Parkhand (Farkhan).   

3. Khulp (Kulp) Kazası 

Köy toplulukları 

Khulp: Aharonk (Ahronk), Babırcants (Babacanis), Banok, Berok (Perok), Gazke (Gaske), Geğervank (Geğervan), Gremori, Dalakavaje (Talakavaje), Dudiran, Ehub (Eyub, İhup), Indzakar, Tıltav (Tıltıv), Tiasis, Khaçukner, Khırçk, Khıruç (Khıruc), Kapınin (Gabınin), Kırınkan (Gârınkan), Koknadzor, Havlık (Havırk), Mala Avdo, Mala Gırko, Maştan, Şoğek (Şuğırk), Pasur, Poşkanitsk (Geliepoşkants), Kne. 

Khiank: Arkhund, Arsık (Khırızı, Arıs), Artkunk, Bahmeda (Bahmıdank), Batsi (Bakıs), Bakhırnas, Berm (Bermi, Barmız), Gırekhokh, Inkuzank, İşkhınadzor (Mahalleleri – Galink, Khızırku arter veya Khılvard, Khılzardih, Norhan), Kaniyebamu, Heğin (Yeğin), Hırda, Hoper, Mızre, Şımanank, Cumara (Cımar), Rabat (Raba), Sağtun (Sıltın), Sılokh (Sılok), Sevit, Tandzi (Tandz), Parka (Fırke). 

Talvorik: Artkhund, Arsık (Artkhu), Dvalink (Tvalink), Yeğgart, Khlhovit, Hagmank, Hartk, Hıloğink, Hosnut, Dzorer, Mızre (Mızren), Sıpığank, Talvorik (Mahalleleri – Yegetun, Merker, Verin Güğ), Purkh, Korakhu, Kırdaman (Kırtamank). 

  

Küçük Ermeni Ansiklopedisi 

I. Cilt, Yerevan, 1990.

Leave a Reply

Your email address will not be published.