Բարձր Հայք

   Բարձր Հայք. Մեծ Հայքի առաջին նահանգը։ Բաղկացած էր հետևյալ ինը գավառներից՝ Դարանաղի, Աղիվն, Մուզուր, Եկեղյաց, Մանանաղի, Դերջան, Սպեր, Շաղագոմ և Կարին։   Իր տարածքով Բարձր Հայքը համապատասխանում է այժմյան Էրզրումի վիլայեթի հիմնական մասին։ Ուներ ընդարձակ սարահարթեր և դաշտեր։ Ձմռանը լինում են խիստ ցրտեր, տեղում է առատ ձյուն, մթնոլորտային տեղումները բավարար են։ Գլխավոր գետը Եփրատն է,…

Գուգարք

  Գուգարք. Մեծ Հայքի տասներեքերորդ նահանգը։ Հույն պատմիչները հիշատակում են Գոգարենե անվանաձևով։ Ունի էթնիկական ծագում։ Արևելքից սահմանակից է եղել Ուտիք, հարավից՝ Այրարատ, արևմուտքից՝ Տայք նահանգներին, հյուսիսից՝ Վիրքին։ Գուգարքը մ.թ.ա. VIII դ. մտել է Ուրարտական, մ.թ.ա. IV-IIդդ.՝ Երվանդունիների հայկական պետության կազմի մեջ։ Արտաշեսյան և Արշակունի թագավորների ժամանակ Գուգարքը Մեծ Հայքի չորս սահմանապահ բդեշխություններից մեկն էր։ 387…

Ծոփք

   Մ.թ.ա. II հազարամյակում Ծոփքի տարածքում ձևավորվել են առաջին ցեղային միավորումները։ Խեթական թագավոր Սուպիլուլիումա I–ի արձանագրություններում արդեն հիշատակվում է Ծոփքի միասնական իշխանության մասին, որը ընդդիմացել է խեթական հզոր պետության և ապաստան տվել խեթացի դժգոհ տարրերին։ Մ.թ.ա. XIII–IXդդ. պարբերաբար ենթարկվելով Ասորեստանի կողոպտչական արշավանքներին՝ կասեցվել է Ծոփքի զարգացումը։ Մ.թ.ա. IXդ. վերջին քարորդից Ծոփքը, ընդգրկելով Ուրարտու թագավորության կազմում,…

Կորճայք

   Կորճայք. Մեծ Հայքի վեցերորդ նահանգը, Արևելյան Խաբուր և Մեծ Զավ գետերի վերին հոսանքների շրջանում։ Արևելքից ձգվում էր մինչև Զագրոսի լեռնաշղթան, արևմուտքից՝ Տիգրիս գետը։ Հարավից սահմանակից էր Ադիբենեին (Ասորեստան), արևմուտքից՝ Հայոց Միջագետք, հյուսիս–արևմուտքից՝ Աղձնիք, հյուսիսից՝ Մոկք և Վասպուրական, արևելքից՝ Նոր Շիրական (Պարսկահայք) նահանգներին։ Ըստ VIIդ. հայկական «Աշխարհացույց»–ի, Կորճայքը բաղկացած էր 11 գավառից։ Աղբյուրներում Կորճայքը հաճախ…

Ականավոր անուններ հայոց պատմության մեջ. Հովակիմ Առաջին և Հովհաննես Իններորդ պատրիարքները

Երբեմն հասարակությունների ճակատագրերը թաքնված են անհատների որոշումների և հակումների մեջ: Այս հոդվածում երկու անձինք, որոնց կփորձենք ստորև ներկայացնել, մեծ դեր են խաղացել մեր երկրի հայ համայնքի ապագայի մեջ: Նախ` խոսքը գնում է առաջին Պոլսո պատրիարք Հովակիմ Առաջինի մասին, որն առանձնահատուկ համբավ է վայելում, քանի որ, օգտվելով սուլթան Մեհմեդ Երկրորդ Ֆաթիհի հետ իր մտերմությունից, ապահովել է…

Հայկական խոհանոց

Պոլսահայերի խոհանոցն ավելի հարուստ է Հայաստանի հանրապետությունում բնակվող հայերի խոհանոցից: Այն դեպքում, երբ Հայաստանի Հանրապետությունում շեշտը դրված է մսով կերակուրների վրա, պոլսահայերի խոհանոցը շատ ավելի բազմազան է: Օսմանյան ժամանակաշրջանում եւ դրանից հետո Ստամբուլի Էդիրնեքափը եւ Բալաթ թաղամասերում `թուրքեր, դեպի Ֆեներ թաղամասը` հույներ, Էմինօնյու, Քարաքյոյ, Հասքյոյ թաղամասերի կողմերում `հրեաներ, Քում Քափըի եւ Սամաթիայի կողմերում էլ հայեր…

Հայտնի թուրքահայերը

“Հյուրիյեթ” օրաթերթի հոդվածագիր Սոներ Յալչընը իր առաջին հոդվածում անուն առ անուն անդրդադարձավ հայտնի թուրքահայերին: Ցուցակում, որում տեղ են գտել նաև մեր բազմաթիվ հայ քաղաքացիները` Ադիլե Նաշիթից մինչև Քենան Փարս, կան նաև անվանի երգիչներ: Սոներ Յալչըն, “Մեր գեղեցիկ հայերը” Հրանտ Դինքի թաղման արարողության ժամանակ “Բոլորս հայ ենք” ցուցապաստառը և լոզունգը որոշ շրջանակների կողմից համարվեց “դավաճանություն”: Անմիջապես…

ՀԱՅՈՑ ԱԶԳԱՅԻՆ ԽՈՀԱՆՈՑԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

Պատմական զարգացումը Հայկական խոհանոցն ունի մի շարք առանձնահատկություններ, որոնք պայմանավորված են տարբեր պատմական, աշխարհագրական, կլիմայական եւ նույնիսկ պատմա – քաղաքական գործոններով. Հայկական լեռնաշխարհում մի ժամանակ գտնվում էր Ուրարտու պետությունը. Եվ Հայաստանում պահպանվել են այդ հնագույն պետության նյութական մշակույթի հուշարձանները. Իսկ հայկական խոհանոցը իր վրա կրել է դեռեւս այն ժամանակների աշխարհագրա – կլիմայական եւ հասարակարգային գործոնների…

Մոկք

  Մոկք. նահանգ Մեծ Հաքում` համանուն կենտրոնով։ Հյուսիսից և արևելքից սահմանակցում էր Վասպուրականի, արևմուտքից՝ Աղձնիքին, հարավից՝ Կորճայքին։ Մոկքը ուներ հետևյալ գավառները. Իշայր, Մյուս Իշայր, Իշոց, Առվենից ձոր, Միջա, Մոկք Առանձնակ, Արգաստովիտ և Ջերմաձոր։ Մ.թ.ա. IXդ. Մոկքի տարածքն ընդգրկվել է Ուրարտու պետության, մ.թ.ա. VIդ. սկզբից՝ Երվանդունիների թագավորության կազմի մեջ։ Մովսես Խորենացու հավաստմամբ` Հայոց թագավոր Վաղարշակը Մոկքում…

Ուտիք

  Ուտիք. Մեծ Հայքի տասներկուերորդ նահանգը։ Արևմուտքում սահմանակցել է Գուգարք, հյուսիս–արևմուտքում՝ Այրարատ և Սյունիք, հարավ–արևմուտքում՝ Արցախ, հարավում՝ Փայտակարան նահանգներին։ Մ.թ.ա. VIIIդ. 1–ին կեսին Սարդուրի Բ–ի ուրարտական զորքերը մուտք են գործում Ուտիք, իսկ նույն դարի 2–րդ կեսին Ռուսա Ա–ն նահանգը միացրել է Ուրարտական պետությանը։ Մ.թ.ա. VIդ. Ուրարտուի անկումից հետո Ուտիքը մտել է Երվանդունիների Հայկական թագավորության մեջ,…