Արցախ

   Արցախ (նաև՝ Արձախ, Արցախամայր). Մեծ Հայքի տասներորդ նահանգը, տարածված էր Փոքր Կովկասի արևելյան և Հայկական Լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան մասում։ Ընդգրկում էր այժմյան Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը՝ հարակից ազատագրված տարածքներով, և ձգվում էր մինչև Իջևանի շրջանը։ Հյուսիս-արևելքից և արևելքից սահմանակցում էր Ուտիք նահանգին, արմուտքից, Աղավնո գետակով՝ Սյունիքին։ Հյուսիս-արևմուտքում Արցախի սահմանները ձգվում էին Սևանա լճի արևելյան ափով, հարավից՝…

Բարձր Հայք

   Բարձր Հայք. Մեծ Հայքի առաջին նահանգը։ Բաղկացած էր հետևյալ ինը գավառներից՝ Դարանաղի, Աղիվն, Մուզուր, Եկեղյաց, Մանանաղի, Դերջան, Սպեր, Շաղագոմ և Կարին։   Իր տարածքով Բարձր Հայքը համապատասխանում է այժմյան Էրզրումի վիլայեթի հիմնական մասին։ Ուներ ընդարձակ սարահարթեր և դաշտեր։ Ձմռանը լինում են խիստ ցրտեր, տեղում է առատ ձյուն, մթնոլորտային տեղումները բավարար են։ Գլխավոր գետը Եփրատն է,…

Գուգարք

  Գուգարք. Մեծ Հայքի տասներեքերորդ նահանգը։ Հույն պատմիչները հիշատակում են Գոգարենե անվանաձևով։ Ունի էթնիկական ծագում։ Արևելքից սահմանակից է եղել Ուտիք, հարավից՝ Այրարատ, արևմուտքից՝ Տայք նահանգներին, հյուսիսից՝ Վիրքին։ Գուգարքը մ.թ.ա. VIII դ. մտել է Ուրարտական, մ.թ.ա. IV-IIդդ.՝ Երվանդունիների հայկական պետության կազմի մեջ։ Արտաշեսյան և Արշակունի թագավորների ժամանակ Գուգարքը Մեծ Հայքի չորս սահմանապահ բդեշխություններից մեկն էր։ 387…

Ծոփք

   Մ.թ.ա. II հազարամյակում Ծոփքի տարածքում ձևավորվել են առաջին ցեղային միավորումները։ Խեթական թագավոր Սուպիլուլիումա I–ի արձանագրություններում արդեն հիշատակվում է Ծոփքի միասնական իշխանության մասին, որը ընդդիմացել է խեթական հզոր պետության և ապաստան տվել խեթացի դժգոհ տարրերին։ Մ.թ.ա. XIII–IXդդ. պարբերաբար ենթարկվելով Ասորեստանի կողոպտչական արշավանքներին՝ կասեցվել է Ծոփքի զարգացումը։ Մ.թ.ա. IXդ. վերջին քարորդից Ծոփքը, ընդգրկելով Ուրարտու թագավորության կազմում,…

Կորճայք

   Կորճայք. Մեծ Հայքի վեցերորդ նահանգը, Արևելյան Խաբուր և Մեծ Զավ գետերի վերին հոսանքների շրջանում։ Արևելքից ձգվում էր մինչև Զագրոսի լեռնաշղթան, արևմուտքից՝ Տիգրիս գետը։ Հարավից սահմանակից էր Ադիբենեին (Ասորեստան), արևմուտքից՝ Հայոց Միջագետք, հյուսիս–արևմուտքից՝ Աղձնիք, հյուսիսից՝ Մոկք և Վասպուրական, արևելքից՝ Նոր Շիրական (Պարսկահայք) նահանգներին։ Ըստ VIIդ. հայկական «Աշխարհացույց»–ի, Կորճայքը բաղկացած էր 11 գավառից։ Աղբյուրներում Կորճայքը հաճախ…

Ականավոր անուններ հայոց պատմության մեջ. Հովակիմ Առաջին և Հովհաննես Իններորդ պատրիարքները

Երբեմն հասարակությունների ճակատագրերը թաքնված են անհատների որոշումների և հակումների մեջ: Այս հոդվածում երկու անձինք, որոնց կփորձենք ստորև ներկայացնել, մեծ դեր են խաղացել մեր երկրի հայ համայնքի ապագայի մեջ: Նախ` խոսքը գնում է առաջին Պոլսո պատրիարք Հովակիմ Առաջինի մասին, որն առանձնահատուկ համբավ է վայելում, քանի որ, օգտվելով սուլթան Մեհմեդ Երկրորդ Ֆաթիհի հետ իր մտերմությունից, ապահովել է…

Հայկական խոհանոց

Պոլսահայերի խոհանոցն ավելի հարուստ է Հայաստանի հանրապետությունում բնակվող հայերի խոհանոցից: Այն դեպքում, երբ Հայաստանի Հանրապետությունում շեշտը դրված է մսով կերակուրների վրա, պոլսահայերի խոհանոցը շատ ավելի բազմազան է: Օսմանյան ժամանակաշրջանում եւ դրանից հետո Ստամբուլի Էդիրնեքափը եւ Բալաթ թաղամասերում `թուրքեր, դեպի Ֆեներ թաղամասը` հույներ, Էմինօնյու, Քարաքյոյ, Հասքյոյ թաղամասերի կողմերում `հրեաներ, Քում Քափըի եւ Սամաթիայի կողմերում էլ հայեր…

Հայտնի թուրքահայերը

“Հյուրիյեթ” օրաթերթի հոդվածագիր Սոներ Յալչընը իր առաջին հոդվածում անուն առ անուն անդրդադարձավ հայտնի թուրքահայերին: Ցուցակում, որում տեղ են գտել նաև մեր բազմաթիվ հայ քաղաքացիները` Ադիլե Նաշիթից մինչև Քենան Փարս, կան նաև անվանի երգիչներ: Սոներ Յալչըն, “Մեր գեղեցիկ հայերը” Հրանտ Դինքի թաղման արարողության ժամանակ “Բոլորս հայ ենք” ցուցապաստառը և լոզունգը որոշ շրջանակների կողմից համարվեց “դավաճանություն”: Անմիջապես…

ՀԱՅՈՑ ԱԶԳԱՅԻՆ ԽՈՀԱՆՈՑԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

Պատմական զարգացումը Հայկական խոհանոցն ունի մի շարք առանձնահատկություններ, որոնք պայմանավորված են տարբեր պատմական, աշխարհագրական, կլիմայական եւ նույնիսկ պատմա – քաղաքական գործոններով. Հայկական լեռնաշխարհում մի ժամանակ գտնվում էր Ուրարտու պետությունը. Եվ Հայաստանում պահպանվել են այդ հնագույն պետության նյութական մշակույթի հուշարձանները. Իսկ հայկական խոհանոցը իր վրա կրել է դեռեւս այն ժամանակների աշխարհագրա – կլիմայական եւ հասարակարգային գործոնների…

Մոկք

  Մոկք. նահանգ Մեծ Հաքում` համանուն կենտրոնով։ Հյուսիսից և արևելքից սահմանակցում էր Վասպուրականի, արևմուտքից՝ Աղձնիքին, հարավից՝ Կորճայքին։ Մոկքը ուներ հետևյալ գավառները. Իշայր, Մյուս Իշայր, Իշոց, Առվենից ձոր, Միջա, Մոկք Առանձնակ, Արգաստովիտ և Ջերմաձոր։ Մ.թ.ա. IXդ. Մոկքի տարածքն ընդգրկվել է Ուրարտու պետության, մ.թ.ա. VIդ. սկզբից՝ Երվանդունիների թագավորության կազմի մեջ։ Մովսես Խորենացու հավաստմամբ` Հայոց թագավոր Վաղարշակը Մոկքում…