Մկրտիչ Մարկոսյանի հրապարակախոսական հոդվածները` առանձին գրքով

Մկրտիչ Մարկոսյան

Նամակներ քավորիս

Էսսե

304 էջ

13×19.5 սմ

ISBN 978-605-5753-22-1

18 թուրքական լիրա

Արաս հրատարակչությունը 2009 թ. տպագրած «Զուռնա», «Ատամնափորիչ», «Կեռիկով ասեղ» ստեղծագործություններից հետո ընթերցողների ուշադրությանն է ներկայացնում Մկրտիչ Մարկոսյանի «Նամակներ քավորիս» ժողովածուն, որը բաղկացած է «Էվրենսել» թերթում հրապարակված նրա հոդվածներից, և որի առաջին տպագրությունն իրականացվել է 2006 թ. Լիս հրատարակչության կողմից:

Մարկոսյանը 2003 թ. մինչև 2006 թ. Թուրքիայում և աշխարհում կատարված դեպքերն ընդգրկող իր այդ էսսեում մեզ է ներկայացնում քաղաքական, հասարակական և մշակութային զարգացումների խորքերում ընկած, շատ հաճախ՝ աննկատելի երևույթները: Դրանց անդրադառնալիս բարոյախրատական լեզվից միշտ խուսափող վարպետ գրողը մերթ ուրախ, մերթ էլ տխուր լեզվով կարողանում է գրիչը մխրճել խնդիրների հենց սիրտը:

«Նամակներ քավորիս»-ի ընթերցողները այլ դիտանկյունից են հիշելու այն տարիները, երբ Թուրքիան անցնում էր խիստ ճգնաժամային մի անկյունադարձից, որի հետևանքները դեռ զգալի են այսօր, և հնարավորություն են ունենալու մեկ անգամ էլ մտածել իրենց կողմից մոռացության մատնված կամ մոռանալ հարկադրված մի շարք դեպքերի մասին: Հարավ-արևելքում ընթացող պատերազմի բերած հասարակական ավերածությունների հետքեր, ԵՄ, մարդու իրավունքներ, սահմանադրություն, փոքրամասնությունների իրավունքներ, հայկական «հարց»եր… Գրքում այս բոլոր խնդիրներն էլ արծարծվում են: Մոտ 60 տարի այս հողերում տեղի ունեցած դեպքերին հետևած վստահելի բարեկամի գրիչը փորձով ու մեծ վարպետությամբ է ներկայացնում վերոհիշյալ իրադարձությունները…

«Դե’հ, քավո’րս, եթե բոլորս էլ համընդհանուր «թուրք« էինք, ուրեմն պետք է «տեղական արտադրանք» օգտագործեինք, բայց արի ու տես, որ տան հաշիվը դրսում չէր անցնում: Մեզ բոլորը` «տեղական արտադրանքի շաբաթվա» ողջ ընթացքում առավոտից երեկո հատկապես տեղական արտադրանք օգտագործելու անհրաժեշտության մասին փոխհարող մեր ուսուցիչների գլխավորությամբ, չէին հրաժարվում շատ ավելի ամուր, շատ ավելի որակյալ «եվրոպական» ապրանքներից: Այն տարիներին, երբ մեր տներում դեռ էլէկտրականություն էլ չկար, և մեր պատերից կախված «տեղական» գազի լամպերը մերթընդմերթ պայթում էին և հանգչում, և նորը գնելու համար մեր ձեռքը 10 ղուրուշ խոթած մեր մայրերն ականջներիս օղ էին դարձնում, թե «Տե’ս հա~, հանկարծ տեղականից չառնես, թո’ղ եվրոպական լինի…» և մեզ խանութ ուղարկում, և մենք վաճառողին ասում էինք, թե «Մի շիշ եմ ուզում, մայրս ասաց, որ «եվրոպական» լինի…», և ջանում գնված շիշն առանց կոտրելու տուն հասցնել, այդպես էլ մեծանում էինք` մեր երիտասարդ ուղեղներում, մատաղ գլուխներում հաստատված «հակասություն»-ներով…»:

(«Ինքնության խնդիրը», Էվրենսել, 28.12.2003)

 

Ո՞վ է Մկրտիչ Մարկոսյանը

Ծնվել է 1938 թ. Դեկտեմբերի 23-ին Դիարբեքիրի Հանչեփեք թաղամասում (Գյավուրների թաղամաս): Կրթությունն ստացել է Սուլեյման Նազիֆ նախակրթարանում, Զիա Գյոքալփի անվան միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև Ստամբուլի Բեզջյան միջնակարգ դպրոցում և Կենտրոնական վարժարանում: Ավարտել է Ստաամբուլի համալսարանի Գրականության ֆակուլտետի փիլիսոփայության բաժինը:

1966-1972 թթ. Սկյութարի Սելամսըզում գտնվող Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի հայկական վարժարանի տնօրենի պաշտոնը վարելու հետ մեկտեղ եղել է փիլիսոփայության, հոգեբանության, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ: Հետո, ուսուցչությունը թողնելով, զբաղվել է առևտրով: Գրական աշխատանքներն անընդհատ շարունակել է: «Մարմարա» թերթում լույս տեսնող հայերեն պատմվածքների մի մասը 1984 թ. լույս է տեսել «Մեր այդ կողմերը» վերնագորվ գրքում. այն 1988 թ. արժանացել է Էլիզ Քավուքչույան գրական մրցանակին, որը տրվում էր հայերեն գրող գրողներին: 1999թ. «Գյավուր թաղ»-ը (1992 թ.), «Ասա’, Մարկո’ս, որտեղացի՞ ես» (1995 թ.), «Մեր տոմսը հատեց Ստամբուլը» (1998), թուրքերեն ստեղծագործություններին հաջորդել է երկրորդ հայերեն՝ «Տիգրիսի ափերեն» գիրքը: «Գյավուր թաղ»-ը «Ավեստա» հրատարակչության կողմից Li Ba Me, Li Wan Deran: Taxa Filla (Մեր այն կողմերը) վաերնագրով քրդերեն է թարգմանվել 1999 թ.: 2006 թ. թուրքերենով գրված «Համրիչի հատիկներ» հուշապատումը տարբեր թերթերում լույս տեսած հոդվածներից մեր հրատարակչության կողմից գրքի վերածված երեք հատընտիրներն են` «Զուռնա» (2009 թ. «Ակօս» թերթում լույս տեսած հոդվածներ), «Ատամնափորիչ» (2010 թ. «Յենի Յուզյըլ» և «Գյունդեմ» թերթերի հոդվածներ) և «Կեռիկով ասեղ» (2010 թ. «Էվրենսել» թերթի հոդվածներ):

«Արաս» հրատարակչություն

Հասցե` Ստամբուլ, Բեյօղլու, Իսթիքլյլալ պողոտա, Hıdivyal Palas 465(231)/Z.

Հեռախոս: (212) 252 65 18

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *