Զաքարիա Միլտանօղլուի կեանքը եւ գործը հատորի մը մէջ

«Ակօս»ի բազ­­մա­­­մեայ աշ­­խա­­­տակից եւ մեր սի­­րելի բա­­րեկամ ճար­­տա­­­րապետ Զա­­քարիա Միլ­­տա­­­նօղ­­լո­­­ւի հետ կա­­տարո­­ւած եր­­կա­­­րապա­­տում զրոյցնե­­րը հրա­­տարա­­կուե­­ցան հա­­տորի մը ձե­­ւաչա­­փով։ Թուրքիոյ Ճար­­տա­­­րապետ­­նե­­­րու Միու­­թեան Իս­­թանպու­­լի մաս­­նա­­­ճիւ­­ղը մի­­ջոցէ մը ի վեր կը հրա­­տարա­­կէ այդ աս­­պա­­­րէզէ ներս բազ­­մա­­­մեայ աշ­­խա­­­տու­­թիւն ծա­­ւալած իր ան­­դամնե­­րու կեան­­քին ու գոր­­ծին նո­­ւիրո­­ւած նման աշ­­խա­­­տասի­­րու­­թիւններ։ Նա­­խորդ հրա­­տարա­­կու­­թիւննե­­րու առանցքը կը կազ­­մէր են­­թա­­­կանե­­րու ճար­­տա­­­րապե­­տական աշ­­խա­­­տու­­թիւննե­­րը։ Միլ­­տա­­­նօղ­­լո­­­ւի օրի­­նակին մէջ կը հան­­դի­­­պինք աւե­­լի բո­­վան­­դա­­­կալից պա­­տու­­մի մը, քա­­նի որ ան նախ կը ներ­­կա­­­յաց­­նէ իր ծնող­­նե­­­րը, մեծ ծնող­­նե­­­րը, ծննդա­­վայ­­րը։ Այսպէ­­սով ամ­­բողջա­­կան պատ­­կե­­­րացում մը կ՚ու­­նե­­­նանք Զա­­քարիայ Միլ­­տա­­­նօղ­­լու ան­­հա­­­տի կեանքը ու գործը ըն­­կա­­­լելու։ Ինչպէս իրեն սերնդա­­կից հա­­մարեա բո­­լոր հա­­յերուն, Միլ­­տա­­­նօղ­­լուի կեն­­սագրու­­թեան մէջ ալ կը տես­­նենք Հա­­յոց ցե­­ղաս­­պա­­­նու­­թեան անժխտե­­լի ու ան­­հերքե­­լի դրո­­ւագ­­նե­­­րը։

Միլ­­տա­­­նօղ­­լու բա­­ւակա­­նին ծա­­ւալուն դրո­­ւագ­­նե­­­րով կը պատ­­մէ իր աշա­­կեր­­տութեան եւ ու­­սա­­­նողու­­թեան ոդի­­սակա­­նը։ Վկա­­յու­­թիւններ կը փո­­խան­­ցէ իր ու ըն­­տա­­­նիքին բնա­­կած Սա­­մաթիա թա­­ղամա­­սէն։ Զա­­քարիայի երի­­տասար­­դութիւ­­նը կը զու­­գա­­­դիպի Թուրքիոյ փո­­թոր­­կա­­­լից շրջան­­նե­­­րուն, որոնց հե­­տեւան­­քով ան կը բան­­տարկո­­ւի եւ կը մատ­­նո­­­ւի մօտ չորս տա­­րուայ ազա­­տազրկու­­թեան։

Միլ­­տա­­­նօղ­­լու իր յու­­շե­­­րուն մէջ կը նշէ այդ օրե­­րը, բան­­տի մէջ գոր­­ծադրուած տան­­ջանքնե­­րը եւ մա­­նաւանդ Թուրքիոյ ընդյա­­տակեայ Կո­­մու­­նիստ կու­­սակցու­­թեան ան­­դա­­­մակ­­ցե­­­լու ծանր հե­­տեւանքնե­­րը։ Թուրքիոյ մէջ հա­­մատա­­րած հա­­մոզում մըն է կո­­մու­­նիստնե­­րու հա­­լածան­­քը, բայց հա­­լածանքնե­­րը կը կրկնա­­պատ­­կո­­­ւին, երբ են­­թա­­­կան հայ կո­­մու­­նիստ մըն է։

Գիր­­քին մէջ յա­­տուկ բա­­ժինով մը նշո­­ւած է Զա­­քարիա Միլ­­տա­­­նօղ­­լո­­­ւի ճար­­տա­­­րապե­­տական վաս­­տա­­­կը, ուր կ՚ընդգրկո­­ւին կա­­զի պա­­հես­­տա­­­նոց­­նե­­­րը, քա­­ղաքէն հե­­ռու վայ­­րի մը մէջ ոս­­կե­­­րիչ­­նե­­­րու հա­­մար նա­­խատե­­սուած «Քու­­յումճու Քենթ»ի նա­­խագի­­ծը եւ ապա Աղ­­թա­­­մար Կղզիի Ս. Խաչ Եկե­­ղեց­­ւոյ վե­­րանո­­րոգու­­թեան ըն­­թացքին Թուրքիոյ Հա­­յոց Պատ­­րիար­­քա­­­րանի ներ­­կա­­­յացու­­ցիչ ըլ­­լա­­­լով ու­­նե­­­ցած դե­­րակա­­տարու­­թիւննե­­րը, պատ­­մա­­­կան Անիի աւե­­րակ­­նե­­­րուն, Պե­­շիկ­­թա­­­շի Սուրբ Աս­­տո­­­ւածա­­ծին Եկե­­ղեց­­ւոյ եւ Հայ Կա­­թողի­­կէ Ան­­տո­­­նեան Վան­­քի վե­­րանո­­րոգու­­թիւննե­­րուն ըրած նպաստնե­­րը։

Դար­­ձեալ յա­­տուկ բաժ­­նի մը մէջ կը ներ­­կա­­­յացո­­ւին անոր Ամի­­տա, Կե­­սարիա, Երզնկա, Սե­­բաս­­տիա, Արթվին, Տրա­­պիզոն, Մար­­տին, Եդե­­սիա, Բա­­ղէշ, Եոզ­­ղադ, Ատա­­նա, Ան­­գա­­­րա, Նի­­կոմի­­տիա, Նի­­կոսիա, Չա­­նաք­­քա­­­լէ, Պրու­­սա, Զմիւռնիա, Ամա­­սիա եւ Իս­­թանպուլ ու­­ղո­­­ւած մշա­­կու­­թա­­­յին շրջա­­գայու­­թիւննե­­րը։

Հարկ է նշել թէ սոյն շրջա­­գայու­­թիւննե­­րուն մէկ մա­­սը կա­­տարո­­ւած են Հայ Ճար­­տա­­­րապետ­­նե­­­րու եւ Ճար­­տա­­­րագէտ­­նե­­­րու Միու­­թեան, Հայ­­Ճա­­­րի նա­­խաձեռ­­նութեամբ, որոնց ըն­­թացքին իբ­­րեւ պատ­­մա­­­բան շատ կա­­րեւոր ներդրում ու­­նե­­­ցած էր «Ակօս»ի հա­­յերէն էջե­­րու նախ­­կին աւագ խմբա­­գիր Սար­­գիս Սե­­րով­­բեան։

Բա­­ցի այս բո­­լորէն Զա­­քարիա Միլ­­տա­­­նօղ­­լու հայ պար­­բե­­­րական մա­­մու­­լի պատ­­մութիւ­­նը ու­­սումնա­­սիրող իր գիր­­քով Թուրքիոյ մէջ այս մա­­սին հե­­տազօ­­տու­­թիւններ ընող­­նե­­­րուն հա­­մար կա­­րեւո­­րագոյն աղ­­բիւրը դար­­ձած է։ Ան նոյնպէս հե­­ղինա­­կած էր Զմիւռնիոյ մա­­սին հա­­տոր մը, որ դարձեալ առաջ­­նա­­­հերթ աղ­­բիւր ըլ­­լա­­­լով կ՚օգ­­տա­­­գոր­­ծո­­­ւի այս քա­­ղաքի պատ­­մութիւ­­նը սեր­­տողնե­­րու կող­մէ։

http://www.agos.com.tr/am/hvotvadzi/26246/zakaria-mildanoghlui-gyeanki-ev-kvordzi-hadvori-mi-mech 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *