Ո՞վ է չափել տվել 64.000 հոգու գանգերը

Յավուզ Բյուլենթ Բաքիլեր

 

 

   

Սյուլեյման Յեշիլյուրթը գրել է մի նոր գիրք` «Դերսիմահայ Յեմուշ խանումի որդի Չարքչը Քեմալը» վերնագրով: Պարզվում է` Չարքչը Քեմալը Ժողովրդահանրապետական կուսակցության նախագահ Քեմալ Քըլըչդարօղլուն է:

100 հազար տպաքանակով տպագրված այս գիրքը ես դեռ չեմ տեսել: Միայն «Թյուրքիյե» օրաթերթի նախորդ օրվա համարում ընթերցել եմ Ադեմ Դեմիրի հարցազրույցը, որ նա վերցրել էր Սյուլեյման Յեշիլյուրթից: Վերջինս ասում է հետևյալը. «1936 թ. Իսմեթ Ինյոնյուի հրահանգով Թուրքիան բաժանվում է 10 շրջանների, և 64 հազար հոգու գանգեր ենթարկվում են չափումների: Չափումների ենթարկված գանգերի շարքում է լինում նաև ճարտարապետ Սինանի գանգը, որը հանվում է գերեզմանից: Առաջին կուսակցությունը Թուրքիայում, որը խոսել է ազգուտակից, եղել է Ժողովրդահանրապետական կուսակցությունը: Այդ խայտառակությունը առաջին ու վերջին անգամ տեղի է ունեցել նրանց իշխանության օրոք»:

Վերոհիշյալ պնդումն ունի իր ճիշտ ու սխալ կողմերը: 1931 թ. պետական տպարանում 30 հազար տպաքանակով հրատարակված ու մինչև 1950 թ. մեր լիցեյներում օգտագործված չորսհատորյա պատմության դասագրքի առաջին հատորի վերջում կարելի է կողք կողքի տեսնել մի մարդու և մի գորիլլայի նկարները: Տվյալ պատմության դասագրքի 5-րդ էջում նշված է, թե մարդիկ առաջացել են կապիկներից: Պատմության գրքի 15-րդ էջից սկսած քննարկվում է ռասայի թեման: 5-րդ ու 6-րդ էջերում ցուցադրվում են բրակիսեֆալ և դոլիկոսեֆալ գանգերը:

Մեր պաշտոնական պատմագրության գրքի 20-րդ էջում ասվում է. «Պատմության ամենանշանավոր իրադարձությունների հեղինակ թյուրքական ռասան իր եսը առավելապես պահպանած ցեղերից մեկն է: Ողջ պատմության ընթացքում նման մեծ ռասային որպես ազգ տեսնելը հատկապես մեր ժամանակների մարդկային զանգվածներին բախտ չվիճակված մի մեծ ուժ ու պատիվ է»:

Ես բացարձակապես չեմ ընդունում պատմության գրքում նշված այն պնդումը, թե «մարդիկ առաջացել են կապիկներից», բայց իմ ողջ էությամբ համակրանք եմ տածում թյուրքական ցեղի վերաբերյալ գրված վերոնշյալ նախադասության հանդեպ: Արդյոք քանի՞ հոգի կա աշխարհում, ով չի սիրում իր ազգուտակը: Մենք այսպիսի մի ասացվածք ունենք. «Իր ծագումը ժխտողն ապօրինածին է»:

Ճիշտ է, որ 1936 թ. չափվել են 64 հազար հոգու գանգերը, բայց լրիվ սխալ է այն ենթադրությունը, թե այդ աշխատանքը կատարվել է Իսմեթ Ինյոնյուի հրահանգով: Այդ առաջարկը Աֆեթ Ինանը ստացել է անձամբ Աթաթուրքից: Աֆեթ Ինանն այդ մեծ գործն սկսել է դոկտոր, պրոֆ. Էժեն Փիթարի հետ միասին: Այսպես, օրինակ, թե’ Աֆեթ Ինանը և թե’ պրոֆ. Փիթարը այդ հանգամանքի մասին բացահայտ և հպարտությամբ հայտնել են 1947 թ. Թուրքական պատմագիտական ընկերության 15-րդ համարը կրող հայտնի աշխատության մեջ:

Սակայն Սյուլեյման Յեշիլյուրթը, ամենայն հավանականությամբ, «Աթաթուրքին պահպանելու օրենքը» չխախտելու համար այդ գործի պատասխանատվությունը ցանկացել է դնել միայն Ինյոնյուի վրա: Յեշիլյուրթը խայտառակություն է համարում, որ 1936 թ. ուսումնասիրվել են մեր ռասայի որոշ առանձնահատկությունները: Ես չեմ կարողանում հասկանալ նաև այդ պնդումը: Ինչու՞ պետք է խայտառակություն լինի մեր ազգի որոշ առանձնահատկությունների ուսումնասիրումը: Մի՞թե աշխարհում գիտնականների կողմից մեկ առ մեկ չեն ուսումնասիրվել մոնտոֆոն կովի, լեգորն հավի ցեղային առանձնահատկությունները: Այսինքն` թյուրքական ռասան ավելի անկարևո՞ր է, քան որևէ մոնտոֆոն կով կամ լեգորն հավ:

Ես ճիշտը չգիտեմ: Ուզում եմ հետևյալն իմանալ Սյուլեյման Յեշիլյուրթից. այդ 64 հազար հոգու գանգերը չափվելուց հետո ու՞մ են ասել, թե «Քո գանգը չի համապատասխանում թուրքի բրակիսեֆալ գանգին» և խտրականություն անելով` քաղաքացիությունից զրկել:

Ես կյանքիս ոչ մի հատվածում մոտ չեմ եղել Ժողովրդահանրապետական կուսակցությանը: Եթե ազգուտակով հետաքրքրվելը խայտառակություն է, ապա ինչու՞ է Սյուլեյման Յեշիլյուրթը զբաղվում Քեմալ Քըլըչդարօղլուի ծագման հարցով: Աշխարհում ո՞վ է ծնվել` իր ծնողներին ու ազգին ընտրելու հնարավորություն ունենալով: Մի՞թե Յեշիլյուրթը չի գիտակցում, որ կարագ է քսում որոշ մարդկանց հացին:

2011 թ. փետրվար

http://www.arastiralim.com/64-000-kisinin-kafatasini-kim-olctu.html

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *