Խաչվերաց (Սըրբխեչ, Ուլնոց)

Սեպտեմբեր 14ի յաջորդող Կիրակի օրը հայ ժողովուրդը, ինչպէս հիմա, նոյնպէս անցեալին կը նշէր Խաչվերացը, ժողովրդական լեզուով՝ Սըրբխեչ կամ Ուլնոց անուններով յայտնի տօնը։

Ժողովրդական դրսեւորումով այս տօնը կապուած է նաեւ հանգուցեալներու հետ։ Բերքը հաւաքած մարդիկ բաժին կը հանէին հանգուցեալներուն։ Իսկապէս, Սըրբխեչ կամ Ուլնոց տօնի առանցքը գերեզմանատուն այցելելն էր և այնտեղ խնջոյք կազմակերպելը։ Այն օրուան գերեզմանատուն այցելելը ուրախութեան բաժին մը ունէր իր մէջ։

Շաբաթ օրուընէ կիները խմորեղէն կը թխէին, իսկ տղամարդիկ ուլ կը մորթէին հարիսայ պատրաստելու համար։ Ուլը այդ օրուան առանձնայատուկ ուտելիքն էր, առանց անոր տօնը լիարժէք չէր։ Մաշկը հանուած եւ փորոտիքը մաքրուած ուլը կը կախէին թոնիրին մէջ՝ տակը կը դնէին ձաւարով կամ ծեծածով լեցուն կաթսայ։ Ամբողջ գիշերը ուլը մարմանդ կրակին վրայ դանդաղօրէն կը խորովուէր փակ թոնիրին մէջ, իսկ հալող ճարպը քիչ-քիչ կը ծորէր տակը դրուած ձաւարին կամ ծեծածին մէջ, կամ թոնիրին մէջ պատրաստելու փոխարէն խոշոր սաներու մէջ կը պատրաստէին, եկեղեցւոյ գաւիթը կամ գիւղին հրապարակը։

Առտու կանուխ տնեցիներու լաւագոյն նախաճաշը ուլի ճարպով եփուած ձաւարի փիլաւն էր, որմէ յետոյ ճամբայ կ’ելլէին դէպի գերեզմանատուն իրենց հետ տանելով խաղօղ եւ ձմերուկ, խմորեղէն, կաթնասեր, կանաչեղէն, պանիր եւ խորովուած ուլը։ Գերեզմանատուն կ՛երթային բոլորը անխտիր, մինչեւ իսկ երեխաները։ Ուղղակի տապանաքարերու մօտ կողք կողքի կը բանային սփռոցները, անոնց վրայ կը շարէին ուտելիքները։ Այդ օրը սուգի, ողբի օր չէր, այլ՝ ուրախութեան, թեթեւութեան։ Քահանայի կողմէ գերեզմանները օրհնելէ յետոյ կը սկսէր խնջոյքը։

Աղբյուր՝ «Դամատայի երկրէն»

Պատրաստեց՝ Ծովիկ Մխճեան

Պէյրութ, 2010

Էջ 172

  

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *