Հայ-ադրբեջանական սահմանին թուրք-ադրբեջանական համատեղ զորավարժությունները աշխարհաքաղաքական նշանակություն ունեն և ուղղված են Իրանի և Ռուսաստանի դեմ. Ռուբեն Սաֆրաստյան

ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն, թուրքագետ Ռուբեն Սաֆրաստյանի խոսքով՝ այս օրերին հայ-ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցող թուրք-ադբեջանական համատեղ զորավարժություններն իրենց ծավալով աննախադեպ են: Նա Tert.am-ի հետ զրույցում հիշատակեց, որ երկու երկրների համատեղ զորավարժությունները նորություն չեն, ամեն տարի էլ լինում են, պարզապես հիմա որոշված է ավելի հաճախակի անցկացնել:

«Ես դրանք կապում եմ նաև Ադրբեջանի՝ տավուշյան սահմանին չհաջողված ագրեսիայի հետ, որը ցույց տվեց, որ ադրբեջանական բանակը թույլ է, ջախջախվել է հայկական բանակի կողմից»,- ասաց նա:

Ռուբեն Սաֆրաստյանի կարծիքով՝ այդ զորավարժությունները մի կողմից նպատակ ունեն բարձրացնելու ադրբեջանական բանակի մարտունակությունը, մյուս կողմից՝ իրենց վստահություն ներշնչելու, որ Թուրքիան կանգնած է իրենց կողքին: Նրա համոզմամբ՝ այս և այս տարվա ընթացքում տեղի ունենալիք թուրք-ադրբեջանական զորավարժությունները Հարավային Կովկասում Թուրքիայի ազդեցությունը ուժեղացնելու,  նրա հավակնություններն ավելի հստակեցնելու նպատակ ունեն:

«Այդ տեսակետից այս զորավարժությունները աշխարհաքաղաքական նշանակություն ունեն և ուղղված են Իրանի ևՌուսաստանի դեմ. Թուրքիայի հզորացումը Հարավային Կովկասում ոչ միայն Հայաստանի դեմ է ուղղված, այլև՝ այդ երկրների»,- ասաց նա:

Անդրադառնալով վերջերս Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի նախաձեռնած՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հարցազրույցին՝ Ռուբեն Սաֆրաստյանը նկատեց՝ պատահական չէր, որ այն տեղի ունեցավ զորավարժություններից անմիջապես առաջ. «Էրդողանը փորձում է փարատել Պուտինի կասկածներն այն մասին, որ Թուրքիան փորձում է իր ազդեցությունը մեծացնել ի հաշիվ Ռուսաստանի: Կարծում եմ՝ դա սովորական «էրդողանյան» հնարք էր»:

Ինչ վերաբերում է Հարավային Կովկասում Թուրքիայի քաղաքականության վերաբերյալ Ռուսաստանի դիրքորոշմանը, ըստ թուրքագետի, հստակ է, որ Մոսկվան տրամադրված է մինչև վերջ իր շահերն այստեղ պաշտպանելու: «Դրա մասին վկայում է այն, որ Ռուսաստանն անցկացրեց շատ անսպասելի զորավարժություններ իր հարավային սահմաններում, Հայաստանում էլ ռուսական բանակի զորավարժություններին մասնակցեց նաև մեր բանակը: Սպասվում են նաև «Կովկաս 20-20» զորավարժությունները: Այս ամենը վկայում է այն մասին, որ ոչ միայն Ռուսաստանը տրամադրված է մինչև վերջ պաշտպանելու իր շահերը, այլև այն, որ այս տարածքը դառնում է այլ երկրների հնարավորությունները ցույց տալու մի վայր»,- ասաց նա:

Ռուբեն Սաֆրաստյանը նշեց, որ վերջին տարիներին Թուրքիան Հարավային Կովկասում ստեղծում է մի առանցք՝ դաշինք, որի անդամներն են Թուրքիան, Ադրբեջանը և Վրաստանը: «Սկզբից հայտարարվում էր, որ այդ դաշինքն ունի տնտեսական բնույթ, հետո այն ստացավ քաղաքական, այնուհետև ռազմաքաղաքական բնույթ: Նպատակ կա Հայաստանը մեկուսացնելու, և դա ուղղված է նաև Ռուսաստանի դեմ: Այնպես որ Հայաստանի և Ռուսաստանի շահերը Հարավային Կովկասում համընկնում են. երկուսն էլ կողմ չեն, որ այստեղ չմեծանա Թուրքիայի ազդեցությունը»,- ասաց նա:

Հարցին՝ հնարավո՞ր է, որ Թուրքիան այստեղ իր ազդեցությունը մեծացնելու համար Հայաստանի դեմ ռազմական գործողություններ նախաձեռնի, Սաֆրաստյանը պատասխանեց՝ չի կարելի բացառել դա: «Ադրբեջանի ագրեսիան Հայաստանի դեմ, որը ժամանակ առ ժամանակ տեղի է ունենում, նախապատրաստվում է թուրքական Գլխավոր շտաբի ակտիվ մասնակցությամբ: Թուրքիան ձգտում է հրահրել Ադրբեջանին Հայաստանի դեմ, իսկ հարցը, թե արդյոք Թուրքիան անձամբ կգնա ագրեսիայի Հայաստանի դեմ, կարևոր է: Չի կարելի բացառել դա: Մենք պետք է միշտ պատրաստ լինենք դրան»,- ասաց նա:

Միևնույն ժամանակ՝ նրա խոսքով, եթե հիմա գնահատենք իրադրությունը, պարզ կդառնա, որ ներկա փուլում Թուրքիայի կողմից ՀՀ-ի վրա հարձակելը սակավ հնարավոր է:

«Եվ այստեղ ոչ միայն Ռուսաստանի գործոնը կա: Թուրքիան հիմա գտնվում է իր հնարավորությունների ամենալարված իրավիճակում: Բազմաթիվ երկրներում գտնվում են թուրքական զորամիավորումներ՝ Սիրիա, Իրաք, Լիբիա: Քաթարում, Նախիջևանում, աֆրիկյան երկրներում Թուրքիան ռազմաբազա է ստեղծել և այլն: Եվս մեկ ճակատ բացելը մեծ լարում կառաջացնի, դա քիչ հավանական է»,- ասաց նա:

Աշխարհաքաղաքական զարգացումների ֆոնին, ըստ Ռուբեն Սաֆրաստյանի, մենք պետք է հասկականք, որ Թուրքիային և Ադրբեջանին զսպող ամենալուրջ գործոնը մեր զինված ուժերն են՝ բանակը, որոնք հուլիսյան դեպքերի ժամանակ ցույց տվեցին, որ գտնվում են բարձր մակարդակի վրա:

«Այդ առումով Հայաստանի զինված ուժերը Հարավային Կովկասում կարգավորողի դերակատարում ունեն»,- ասաց նա՝ նշելով, որ այս համատեքստում պետք է կարևորենք նաև մեր ռազմավարական դաշնակցի դերն այս հարցում:

Ըստ Ռուբեն Սաֆրաստյանի՝ նկատելի է, որ ՀՀ իշխանությունները վերջին շրջանում ադեկվատ արձագանքեցին Թուրքիայի քաղաքականությանը:

«Ինչպես ասացի՝ կարևոր է այստեղ բանակի դերը, և մենք տեսանք, թե ինչ բարձր  մակարդակի վրա էր նրա պատրաստվածությունը: Կարևոր է նաև, որ մեր հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ գտնվում են բարձր ռազմաքաղաքական մակարդակի վրա»,- ասաց նա:

Tert.am 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *