Ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը մեծ թափ է առնում, այդ պառճառով էլ Թուրքիան միջոցներ է ձեռնարկում․ Ռուբեն Սաֆրաստյան

Թուրքիայի նախագահի աշխատակազմի բարձրագույն խորհրդատվական մարմինն այս շաբաթ նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի գլխավորությամբ նիստ է գումարել, որտեղ քննարկել են Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման դեմ ձեռնարկվելիք քայլերը: NewArmenia.am-ն այս հարցի շուրջ զրուցել է Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն, ակադեմիկոս Ռուբեն Սաֆրաստյանի հետ։

— Պարո՛ն Սաֆրաստյան, Թուրքիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ժխտումը նորություն չէ, բայց նոր թափ է առնում։ Վաղո՞ւց էր նման բան պլանավորվել, թե՞ ինչ-որ իրողություններից դրդված է գնում այս քայլին։

— Իհարկե, սա նոր ծրագիր չէ, քանի որ Թուրքիան ինչպես միշտ շարունակում է իր ժխտողական քաղաքականությունը, որը գնալով փորձում է ավելի ինտենսիվ դարձնել։ Սրանից մի քանի որ առաջ տեղի ունեցավ բարձրագույն խորհրդատվական մարմնի նիստը, որը վարում էր Էրդողանը, այդ խորհրդի կազմի մեջ մտնում են Թուրքիայի ազգային մեծ ժողովի նախկին նախագահները՝ 6 հոգին էին մասնակցում։ Հենց այստեղ է նման որոշումներ ընդունվել, որ ինտենսիվ գործողություններ հաղորդեն իրենց կեղծարար հակաքարոզչությանը Հայոց ցեղասպանության խնդրի վերաբերյալ։

— Ինչո՞ւ հենց հիմա։

— Կարծում եմ՝ պայմանավորված է նրանով, աշխարհում նկատվում է Թուրքիայի հեղինակության զգալի անկում, ինչը նկատվում է ոչ միայն մեզ համար, այլև Թուրքիայի դաշնակիցների՝ ԱՄՆ-ի, եվրոպական երկրների և այլն։ Թուրքիան փորձում է Ցեղասպանության խնդիրը նորից մեջտեղ բերել, որ որոշ չափով ուժեղացնի հակաքարոզչությունը, որպեսզի փոքր-ինչ իրենց իմիջը բարելավեն։ Մյուս հանգամանքն այն է, որ հիմա Թուրքիայի կառավարող կուսակցության ռեյտինգի անկում է նկատվում։ Իհարկե, այդ անկումը վերջին շրջանում նկատվում է, բայց գնալով ավելի է ուժեղանում։ Թուրքիայի իշխանություններն իրենց հանրության ուշադրությունը փորձում են շեղել ծանրացող սոցիալ-տնտեսական դրությունից, քանի որ Թուրքիայի ֆինանսական խնդիրներն էլ ավելանում են։

— Ի՞նչ քայլերով կարտահայտվի հակաքարոզչությունը, ո՞ր հարթակները Թուրքիան կօգտագործի, ո՞ր պետություննները նրան դաշնակից կլինեն՝ հաշվի առնելով, որ ԱՄՆ սենատն էլ միաձայն ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը և այլն։

— Կարծում եմ, որ Թուրքիայի դաշնակիցներին մենք արդեն լավ գիտենք՝ Պակիստան, Կատար, այսինքն՝ այնպիսի երկրներ, որոնք Թուրքիայի հետ ունեն դաշնակցային հարաբերություններ՝ ինչ-ինչ խնդիրներով պայմանավորված։ Բայց այս պետությունները Թուրքիայի հետ դաշնակցային հարաբերությունների ամրապնդման մեջ շահագրգռվածություն ունեն, հետևաբար, ենթարկվում են Թուրքիայի այդ ճնշումներին Հայոց ցեղասպանության կեղծարարության առումով։ Մյուս կողմից կարելի է ենթադրել, որ Թուրքիան կշարունակի ջանքեր գործադրել, որ իսլամական աշխարհում դաշնակիցներ որոնի, իսկ եղածների հետ իր կապերն ամրապնդի։ Սակայն մի հանգամանքի վրա կանգ առնեմ՝ տեսնում ենք, որ իսլամական՝ մասնավորապես արաբական աշխարհում, Թուրքիան ունի շատ լարված հարաբերություններ, օրինակ՝ Եգիպտոսի հետ։ Մենք տեսնում ենք, որ վերջին շրջանում եգիպտական մամուլում բավականին ուշադրություն են դարձնում Հայոց ցեղասպանության թեմային։ Պետք է սպասել, որ Հայոց ցեղասպանության դատապարտման հարցը կմտնի Եգիպտոսի խորհրդարան։ Գիտենք, որ անցյալ տարի Եգիպտոսի նախագահը խստորեն դատապարտել է Թուրքիայի կողմից կատարված կոտորածները։ Տեսնում ենք, որ Սիրիայում էլ Հայոց ցեղասպանությունն ընդունվեց, մյուս կողմից տեսնում ենք, որ այս երկրներում ակտիվ գործում են Հայ դատի կազմակերպությունները։ Չեմ կարծում, որ արաբական աշխարհի հետ հարաբերություններում Թուրքիային կհաջողվի Ցեղասպանության ժխտման քաղաքականության մեջ հաջողության հասնել, թեպետ մեծ ջանքեր են գործադրվելու։

— Նկատեցիք, որ Եգիպտոսը մտադիր է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցը մտցնել խորհրդարան։ Հնարավո՞ր է, որ Թուրքիան անհանգստացել է, որ կհամալրվի Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչած պետությունների շարքը։

— Ճիշտ հարցադրում է, քանի որ կարծում եմ, որ դա էլ իր նշանակությունն ունի։ ԱՄՆ Կոնգրեսը, ստորին պալատը, Սենատը դատապարտեցին Հայոց ցեղասպանությունը, իսկ ինձ թվում է՝ սրա ալիքները կտարածվեն աշխարհով, որովհետև ԱՄՆ-ն հեղինակավոր պետություն է։ Թուրքիան սա էլ հաշվի է առնում, որի դեմ էլ միջոցներ է ձեռնարկում։– ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակը պատասխանել է Թուրքիային՝ նշելով, որ «Հայոց ցեղասպանության ճանաչման և դատապարտման հարցը հայ-թուրքական խնդիր չէ, այլ Թուրքայի և միջազգային հանրության խնդիրն է»: Համաձա՞յն եք նման ձևակերպման հետ։

— Այն հատվածը, որը մեջբերում եք, նորմալ է։ Այստեղ որևէ շեղում մեր որդեգրած քաղաքականությունից, որը ենթադրում է Ցեղասպանության ճանաչում, դատապարտում, հատուցում, չեմ տեսնում։ Ընդհանուր հունի մեջ է գտնվում հայտարարությունը։ Ի վերջո, մենք նաև համոզվում ենք, որ աշխարհում ուժգնանում է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը, իսկ Թուրքիան փորձում է աշխարհի տարբեր երկրներում պայքարել այս գործընթացի դեմ։ Կարծում եմ՝ հիմնավորված հայտարարություն է։

Անի Արամի

https://newarmenia.am

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *