Զրոյց՝ իրենց երազը իրականացուցած եւ Արարատ բարձրացած լիբանանահայ երիտասարդներուն հետ

Հարցազրոյցը վարեց` ՍԻԼՎԻ ԱԲԷԼԵԱՆ

Հզօր է Արարատը իր վեհ եւ խրոխտ կեցուածքով… Հզօր է իր ազդեցութեամբ… Հզօր է իր խորհուրդով ու արժէքով: Հայ ժողովուրդի զաւակները հայրենիքի կամ տարբեր գաղթօճախներու մէջ Արարատի հմայքով եւ խորհուրդով դաստիարակուած են ու կը շարունակեն դաստիարակուիլ: Դարեր շարունակ եւ մինչեւ այսօր  Արարատը ուժի, հաւատքի եւ գեղեցկութեան գերագոյն խորհրդանիշը կը մնայ նոր սերունդներուն համար: Անոնց համար պանծալի երազ է Արարատի գագաթին հասնիլ եւ եռագոյն պարզել: Այս նպատակը իրենց հետ շալկած, 17 օգոստոսին, 48 հայորդիներ, աշխարհի 12 երկիրներէ եկած, համախմբուեցան մայր հայրենիք, ուրկէ իրենց ուղեւորութիւնը սկսան դէպի Արարատի գագաթ: Անոնք ամէն դժուարութիւն յաղթահարելու կամքով օժտուած` ճանապարհ ելան ու յաջողեցան հասնիլ գագաթ: Անոնք իրականացուցին իրենց մանկութեան եւ պատանեկութեան երազներէն գլխաւորը` Արարատի գագաթին եռագոյն պարզել: Անոնք հպարտ կանգնեցան Արարատի կատարին, լացին եւ ուրախացան: Ուխտեցին կրկին վերադառնալ, բայց այս անգամ` առանց սահման հատելու:

«Ազդակ» իր յարկին տակ սիրով հիւրընկալեց Արարատ բարձրացող լիբանանահայ երիտասարդները Քրիստ Բրուտեան, Նարօտ Քէչէպաշեան, Սագօ Եագուպեան, Գօգօ Գրիգորեան, Նարեկ Գազանճեան, Արզնի Արսլանեան, Պետիկ Գասպարեան, Էւա Ղազարեան, Սելին Ղազարեան, Յարութ Չոքաքլեան, Բեկոր Եագուպեան եւ առիթ տուաւ անոնց, որ անոնք պատմեն իրենց ուղեւորութեան, ունեցած փորձառութեան, դժուարութիւններուն, տպաւորութիւններուն եւ զգացումներուն մասին:

Նշենք, որ լիբանանահայ այս երիտասարդներուն կարգին էին Սերժ Օսքեան, Քրիստիան Գապաքեան եւ Ճոնի Ճապրայեան, որոնք չկրցան մասնակցիլ հարցազրոյցին:

Քրիստ Բրուտեան ըսաւ. «Արարատ բարձրացանք 12 երկիրներէ հաւաքուած 48 հայորդիներով. բոլորս ալ` իրարու անծանօթ, բայց Արարատի գագաթէն վերադարձին արդէն դարձած էինք մէկ ընտանիք: Անմոռանալի օրեր անցուցինք միասին, բոլորս շատ որախ եւ խանդավառ էինք: Սկիզբը բաւական մտահոգ էինք, թէ պիտի յաջողի՞նք հասնիլ գագաթ, բայց ընթացքին բոլորս զիրար քաջալերեցինք եւ ուժ տուինք` հասնելու գագաթ ու մեր նպատակին»:

Նարօտ Քէչէպաշեան ըսաւ. «Պետիկ Գասպարեանը, որ մեր ուղեւորութեան կազմակերպիչներէն է, հետս խօսեցաւ, երբ ես քննութեան կը պատրաստուէի: Բաւական խօսեցանք Արարատի մասին, մինչեւ որ ան վերջապէս հարցուց, թէ կը փափաքի՞մ Արարատ մագլցիլ: Իր խօսած պահուն արդէն արցունքներս սկսան հոսիլ: Երբ իմացայ Արարատ մագլցող խումբի միւս անդամներուն մասին, ա՛լ աւելի ուրախացայ, որովհետեւ գրեթէ բոլորին ծանօթ էի: Երկու անգամ լեռ բարձրանալու փորձ ըրինք` Սաննին եւ Քորնեթ Սուտա գագաթները: Այս երկու փորձերը աւելի դժուար էին Արարատ բարձրանալէն, որովհետեւ մասնաւոր նպատակ մը չէինք հետապնդեր: Երբ հասանք Հայաստան եւ տեսանք, թէ խումբը որքա՛ն մեծ էր, ոգեւորուեցանք: Օգոստոս 17-ին մեծ ժողով մը գումարեցինք Երեւանի մէջ եւ յաջորդ օրը` օգոստոս 18-ին ճամբայ ելանք` ուղղուելու Վրաստան, ապա` Արեւմտահայաստան: Ինծի համար ամէնէն դժուարը Արեւմտահայաստան մտնելն էր, յատկապէս երբ թուրք զինուորը կնիք դրաւ մեր անցագիրներուն վրայ, այդ պահուն ես շատ խռովեցայ: Իսկ երբ Անի այցելեցինք, տրամադրութիւնս բոլորովին փոխուեցաւ. թէեւ Անիէն քանի մը աւերակ մնացած էր, բայց անոնք ուժ տուին ինծի, որպէսզի կարենամ Արարատ մագլցիլ»:

Սագօ Եագուպեան ըսաւ. «Փոքր տարիքէս Արարատի տպաւորութեամբ դաստիարակուած եւ հասակ առած եմ` թէ՛ մեր տան մէջ, թէ՛ դպրոցը, թէ՛ միութեան մէջ: Մանկութենէս լաւ հասկցած եմ, որ Արարատը մերն է, միմիայն հայութեան է: Մենք միշտ Արարատի պատկերը ունցած ենք մեր աչքին դիմաց: Ինծի համար միշտ երազ եղած է Արարատը, մինչեւ` անցեալ տարի, երբ Հայաստան գացի եւ Արարատը` որպէս իրականութիւն, աչքերովս տեսայ: Արարատ բարձրանալը ինծի համար գրեթէ անկարելի բան մըն էր, բայց երբ եղբայրս` Բեկորը, նախորդ տարի բարձարացաւ գագաթ, ես հասկցայ, որ անկարելի բան չէ, ու երազս կրնայ իրականութիւն դառնալ: Պետիկ Գասպարեանը երազս իրականութիւն դարձուց, երբ ինծի առաջարկեց Արարատ բարձրանալ: «Նպատակս տկարութիւն չի ճանչանար» արտայայտութիւնը, որ որդեգրած եմ իբրեւ կեանքի սկզբունք, զիս աւելի ոգեւորեց եւ ուժ տուաւ, որպէսզի Արարատ բարձրանալս իրականութիւն դառնայ. քալած ատենս միշտ միտքս ունէի այդ արտայայտութիւնը, որովհետեւ նպատակս գագաթ հասնիլ էր, եւ որեւէ բան զիս պիտի չկարենար տկարացնել: Իրապէս ալ հասայ Արարատի գագաթ եւ իրականացուցի կեանքիս երազներէն մէկը»:

Գօգօ Գրիգորեան ըսաւ. «Փոքր տարիքէս Արարատը մօտէն տեսնելու երազը ունէի մէջս: Միութենական կեանքի մէջ յաճակ երգած ենք` «Արարատի գագաթին եռագոյն պիտի պարզենք»: Այս երգերով մեծցած` ուզեցի երազս իրականացնել: Երկու տարի առաջ Պետիկ Գասպարեանին հետ կապ հաստատեցի Դիմատետրի միջոցով եւ յայտնեցի, որ կ՛ուզեմ Արարատ բարձրանալ, բայց երկու անգամ ալ ան բարձրացաւ ու լուր չտուաւ ինծի: Ձեւով մը նեղացած էի, թէ ինչո՛ւ կապ չի պահեր հետս, բայց վերջապէս ան խօսք տուաւ, որ աւելի մեծ խումբով պիտի բարձրանայ, որուն ես ալ մաս պիտի կազմեմ: Վերջապէս անցնող ձմրան ան տեղեակ պահեց Արարատ բարձրանալու իր ծրագրին մասին: Ես առանց մտածելու, թէ ընտանիքիս կարծիքը ի՛նչ կրնայ ըլլալ այս մասին, համաձայնութիւնս տուի: Սկիզբը ուզեցի գաղտնի պահել, բայց Պետիկը ուզեց, որ անպայման մօրս տեղեկացնեմ: Ծնողներս դէմ էին, որ Թուրքիա մտնեմ: Անոնք կը վախնային, որ հոն կրնամ կռիւի բռնուիլ ոեւէ մէկու հետ, բայց յետոյ համոզուեցան:

Ձմրան ձիւնին քանի մը անգամ բարձրացանք Սաննին եւ Քորնեթ Սաուտա. քիչ մը դժուար էր, բայց յետոյ վարժուեցանք: Վերջապէս հասաւ Հայաստան մեկնելու օրը, որ շատ կը սպասէի: Ժողով մը գումարեցինք, ապա մեկնեցանք Արեւմտահայաստան: Շատ յուզիչ պայմաններու մէջ հասանք Անի: Մեր այցելութինը Արեւմտահայաստան մեզի ուժ տուաւ, որ աւելի եռանդով բարձրանանք գագաթ եւ հասնինք մեր նպատակին, որ ունեցած ենք մեր մանկութենէն: Հասանք Պայազիտ, ուր մէկ գիշեր մնացինք, եւ յաջորդ օրը սկսաւ մեր ուխտագնացութիւնը դէպի Արարատի գագաթ: Արշաւը տեւեց երեք օր, երկու օր բարձրանալ եւ մէկ օր իջնել: Առաջին օրը բարձրացանք 3200 մեթր եւ լարեցինք մեր վրանները: Խումբի անդամները արդէն շատ մտերմացած էին իրարու հետ: Մէկ ընտանիքի պէս էինք: Միասին ընթրեցինք ուրախ եւ հաճելի մթնոլորտի մէջ: Առաջին օրը շատ հանգիստ էինք, յոգնութիւն չէինք զգար, ոչ ալ` բարձրութեան ազդեցութիւնը (ալթիթիուտ սիքնըս): Այդ գիշեր պէտք էր կանուխ քնանայինք, բայց ոչ ոք կրցաւ քնանալ, որովհետեւ մթնոլորտը շատ ճոխ էր: Յաջորդ առտու մեր պայուսակները դրինք ձիերուն վրայ եւ սկսանք բարձրանալ: Պէտք էր հասնէինք 4200 մեթր եւ հոն նորէն վրաններ լարէինք: Հասանք, բայց` աւելի յոգնած: Երկրորդ բանակավայրը աւելի նեղ էր եւ քարքարոտ, անոր համար ալ հանգիստ չկրցանք ընել: Առաջին բանակավայրը երկու հոգի էինք ամէն մէկ վրանի մէջ, բայց երկրորդ բանակավայրը նեղ ըլլալուն պատճառով ստիպուած երեքով քնացանք: Թէեւ նեղ էր, բայց շատ ուրախ էինք: Նորէն պէտք էր կանուխ քնանայինք եւ կէս գիշեր 12-ին սկսէինք քալել, որ արեւածագին հետ գագաթ հասնէինք: 12-ին լուսարձակներով սկսաւ մեր արշաւը դէպի մեր նպատակ: Բաւական դժուար էր ինծի համար մութին բարձրանալ: Իմ շունչս բաւական տկարացած էր, բայց ընկերներուս քաջալերանքով եւ ոգեւորութեամբ շարունակեցի ճամբաս, ու հասանք մինչեւ այն վայրը, ուր կը սկսէր ձիւնը: Զգացի, որ ուժ մը եկաւ վրաս, ու շունչի նեղութիւնս, սիրտխառնուքս բոլորովին վերացան: Այսպէս, ձիւնին վրայէն բարձանալով, հասանք գագաթ` մեր նպատակին»:

Նարօտ Քէչէպաշեան ներկայացուց այն խորհրդաւոր տեսարանը, որ առինքնած է խումբի անդամները իրենց ուխտագնացութեան ընթացքին: Ան ըսաւ. «4800 մեթր բարձրութեան վրայ, երբ հանգիստ կ՛ընէինք, գեղեցիկ տեսարան մը պարզուեցաւ մեր դիմաց: Այն պահն էր, երբ արեւը իր առաջին շողերը կ՛արձակէր , որոնք կը ցոլային Արեւմտահայաստանի հողերուն վրայ: Շատեր սկսան նկարել, իսկապէս հիանալի տեսարան մըն էր: Մեր խումբին մէջ երկու տեսակի մարդիկ կային, ոմանք հասնելուն պէս կը սկսէին լալ, իսկ ոմանք ալ հասնելէն ետք իրենց շուրջը կը նայէին եւ կ՛ըմբռնէին, թէ իրենք ո՛ւր կը գտնուին եւ այն ատեն կը սկսէին լալ: Խումբին մէջ մարդ չկար, որ գագաթ հասաւ ու չլացաւ: Բոլորս մեզի հետ ունէինք դրօշակներ` մեր միութիւններուն, յաճախած վարժարաններուն կամ համալսարաններուն: Ըսեմ  նաեւ, որ ԼԵՄ-ի դրօշակը այս տարի առաջին անգամ ըլլալով ծածանեցաւ Արարատի գագաթին»:

Արեւմտահայաստանի մէջ իրենց ապրած փորձառութեան մասին պատմեց Քրիստ Բրուտեանը: Ան ըսաւ. «Առիթ ունեցանք Արեւմտեան Հայաստանի տարբեր շրջաններ այցելելու, ինչպէս` Կարս եւ Անի: Այցելեցինք Վան եւ Աղթամար կղզին, Աղթամար կղզին ամէնէն յուզիչ մասն էր մեր ուխտագնացութեան: Մեզի նախօրօք ըսուած էր, որ կղզիին վրայ պէտք չէ երգենք եւ աւելորդ շարժումներ ընենք, որովհետեւ հարցեր կրնան ծագիլ: Բայց մենք շատ խանդավառ էինք եւ մեծ ուժ վերցուցած էինք Արարատէն: Մտանք Ս. Խաչ եկեղեցին, տեսանք հայկական խաչքարերը եւ քանդակները, որոնք մեզ աւելի խանդավառեցին, եւ սկսանք երգել եկեղեցւոյ մէջ: Թուրք ոստիկաններ կը գտնուէին եկեղեցւոյ մէջ եւ դուրս. մենք «Հայր մեր»-ը բարձրաձայն չերգեցինք, այլ` պոռալով: Ամբողջ սրտով եւ ուժով երգեցինք նաեւ «Տէ՛ր, ողորմեա՛» շարականը, «Կիլիկիա» եւ «Տուն իմ հայրենի» երգերը: Ոստիկանները չկրցան մեզ կեցնել, արդէն ոչ մէկ ուժ կրնար մեզ դադրեցնել երգելէ: Բոլորս ալ Արարատի գագաթէն վստահութիւն, վեհութիւն եւ քաջութիւն վերցուցած էինք մեզի հետ»:

Նարեկ Գազանճեան ըսաւ. «Փոքր տարիքէս միշտ ալ փափաքած եմ Արարատի գագաթին ոտք դնել: 11-րդ էի, երբ իմ դասարանէս Նարեկ Փանոսեանը սկսաւ լեռնագնացութեան: Իրեն ըսած էի, որ կ՛ուզեմ Արարատ բարձրանալ: Օր մըն ալ ընկերս յայտնեց, որ Պետիկ Գասպարեանը խումբ մը կը կազմէ, որ եթէ կ՛ուզեմ, ես ալ միանամ իրենց: Համաձայն գտնուեցայ: Կապ հաստատեցի Պետիկին հետ, որ չուզեց ինծի պատասխան տալ հօրս համաձայնութիւնը չառած: Վերջապէս խումբին միացայ: Շատ հաճելի զգացումներ ապրեցայ` պատրաստուելով Արարատ բարձրանալ: Խանդավառութենէս դասերս սկսած էի մէկ կողմ դնել, մայրս բաւական մտահոգ էր այս առումով: Մանկութեանս նպատակներէն մէկը իրագործելու վրայ էի, բնական է, որ շատ խանդավառ ըլլայի: Երբ գագաթ հասայ, նախ բոլորվին ապշած էի, թէ ի՛նչ տեղի ունեցաւ, բայց երբ գրպանէս եռագոյնը հանեցի, չդիմացայ եւ սկսայ լալ: Գագաթ հասնելու զգացումներս չեմ կրնար բացատել, յոգնութիւն բնաւ չէի զգար»:

Արզնի Արսլանեան ըսաւ. «Նոյեմբեր 22-ին Պետիկ Գասպարեանը իր Դիմատետրին վրայ հետաքրքրական նկար մը դրած էր: Ան Արարատի գագաթին Լիբանանի դրօշը պարզած էր: Իսկոյն իրեն գրեցի, որ երանի երազս կատարուի: Երբ ծնողներս իմացան իմ ծրագրիս մասին, համաձայն չգտնուեցան, բայց երբ մանրամասնութիւները գիտցան, քաջալերեցին: Իրենց քաջալերանքը աւելի օգնեց, որ ես նպատակիս հասնիմ: Մեր միութենական, դպրոցական եւ ընտանեկան դաստիարակութիւնը մեզ մղած է, որ հայրենիքին կապուինք, թէեւ` հեռու, բայց մօտէն զգանք մեր ազգային եւ մշակութային բոլոր արժէքները:

«Հասանք Պայազիտ եւ հանրակառքերով ուղղուեցանք դէպի 2200 մեթր բարձրութիւն, ուրկէ պիտի սկսէր մեր արշաւը: Օդը բաւական տաք էր, եւ մենք սկսանք քալել: Հասանք առաջին բանակավայր. ես շատ անհանգստացայ, որովհետեւ ալթիթիուտ սիքնըս-ը ազդած էր վրաս. որքան կը բարձրանայինք, այնքան թթուածինը կը նուազէր, եւ իմ ոտքերս ու ձեռքերս կը թմրէին: Մեր առաջնորդները կապուեցան բժիշկին եւ ըսին ինծի, որ եթէ այս ախտանշանները շարունակուին, պէտք է վերադառնամ Պայազիտ: Բայց Պետիկին շնորհիւ` մթնոլորտը ճոխացաւ, եւ ես մոռցայ, որ անհանգիստ եմ: Երբ  հասայ 4200 մեթր, աւելի հանգիստ զգացի, բայց օդը աւելի ցուրտ էր, որովհետեւ բաւական բարձրացած էինք: Երկրորդ բանակավայրը աւելի նեղ էր: Այսպէս, կէս գիշերին սկսանք մեր արշաւը դէպի գագաթ, ես չէի ուզեր յուսահատիլ: Հակառակ շատ անհանգստանալուս` հասայ մինչեւ ձիւն: Առաջնորդներէն մէկը զգուշացուց, որ չշարունակեմ աւելի վեր, բայց ես  չուզեցի կանգ առնել եւ հասայ գագաթ»:

Էւա Ղազարեանը եւ  քոյրը` Սելին Ղազարեանը, որ խումբին ամէնէն փոքրն էր, վերջին երկու անձերն էին, որոնք խումբին միացան, արշաւէն ճիշդ 17 օր առաջ: Իրենց ծնողները շատ համամիտ չեն եղած սկիզբը, որովհետեւ աղջիկները այնքան ալ վարժ չեն եւ լեռ մագլցելու փորձերուն ալ չէին մասնակցած, բայց ի վերջոյ համոզուեցան եւ քաջալերեցին զիրենք: Էւան եւ քոյրը` Սելինը, իրարմով ոգեւորուած էին, որ միասին պիտի հասնին գագաթ: Անոնք պայման դրած են, որ եթէ իրենցմէ մէկը չհասնի, միւսն ալ պիտի չշարունակէ ճամբան: Անոնց մասնակցութեան մասին խումբը իմացաւ Երեւանի ժողովին միայն: Էւա Ղազարեան անդրադարձաւ Արարատը Արեւմտահայաստանի կողմէն տեսնելու երեւոյթին, ան ըսաւ. «Մեր մանկութենէն վարժ ենք տեսնել նախ մեծ Մասիսը, ապա` փոքրը, բայց մեր իջած պանդոկին մէջ Արարատի պատկերները տարբեր էին, նախ փոքր Մասիսն էր, ապա` մեծը: Այս երեւոյթը տարբեր զգացումներ յառաջացուց մէջս: Մագլցելու ընթացքին բաւական հանգիստ էի, մինչեւ` երկրորդ բանակավայր: Հոն օդը փոխուեցաւ. ամէն մարդ մտահոգ էր օդի փոփոխութեամբ, որ եթէ այդպէս շարունակուէր, վտանգներու հաւանականութիւնը մեծ կ՛ըլլար, բայց երկու ժամ ետք օդը փոխուեցաւ, կարծես հրաշք եղած ըլլար: Թթուածինի պակասը ա՛լ աւելի կը դժուարացնէր մեր քայլերը: Տեղ մը հասայ եւ շատ յոգնեցայ, բայց չէի ուզեր, որ յոգնութիւնս պատճառ դառնայ վեր չհասնելուս: Որոշեցի Պետիկին հետեւիլ, որպէսզի ետ չմնամ ու քայլերս աւելի դժուար չդառնան: Վերջապէս դիմացս սկսաւ երեւնալ գագաթը, մենք երգելով կը շարունակէինք մեր ճամբան:  Երբ հասանք գագաթ, բոլորին ձեռքին եռագոյն կար: Շատ գեղեցիկ էր տեսարանը. չէինք հաւատար, որ գագաթ հասած ենք: Չէինք հաւատար, որ այդքան ճամբայ կտրած ենք երեք օրուան ընթացքին: Իրապէս անբացատրելի զգացումներ են. ամէն մարդ պէտք է բարձանայ ու անձամբ ապրի այդ զգացումը: Շատեր մեզի կը գրեն ու տեղեկութիւն կ՛ուզեն, որպէսզի իրենք ալ բարձրանան:

Բեկոր Եագուպեանը Արարատ բարձրանալու գերագոյն երազը իրականացուցած է անցեալ տարի: Այս տարի կրկին նպատակ դրած է Արարատ բարձրանալ ու եղբայրը հետը տանիլ: Ըստ անոր, այս տարի տարբեր փորձառութիւն ապրած է նոր ընկերներով, վայելած է նոյն տեսարանները եւ վայրերը` զանոնք տարբեր անկիւններէ դիտելով: Այս տարուան արշաւէն առաջ տեղեկացուցած է Պետիկը, որ պատրաստ է  եղբայրը տանելու եւ խումբին օգտակար դառնալու, որպէսզի յաջողութեամբ հասնին գագաթ: Մագլցելու ընթացքին միշտ խորհրդակցութիւններ ունեցած է առաջնորդներուն եւ Պետիկին հետ: Անոնք բաժնուած են  պարտականութիւնները, եւ երկուքն ալ նպատակ ունեցած են, որ ամբողջ խումբը ապահով գագաթ հասցնեն:

Արարատ բարձրանալու կազմակերպչական աշխատանքներուն մասին պատմեց Պետիկ Գասպարեանը, ան ըսաւ, որ աշխատանքները երեք հոգիով տարած են` ինք, Գերմանիայէն Ռուբէն Նալպանտեանը եւ Միացեալ Նահանգներէն Անի Էքմէքճեանը: Ան ըսաւ. «Ես երեք անգամ բարձրացած եմ Արարատ, Ռուբէնը առաջին անձերէն է, որ բարձրացած է գագաթ, եւ Անին անցեալ տարուան խումբին մէջն էր: Մեր կողքին ունէինք Բեկոր Եագուպեանը, որուն երկրորդ բարձրանալն էր այս տարի: Բեկորը մեզի նեցուկ էր եւ օգնական` բոլոր աշխատանքներուն մէջ: Ան ամէնէն աշխուժ եւ մարզուած անձերէն մէկն է, իմ բացակայութեանս ան մեծապէս օգտակար դարձաւ Լիբանանի խումբի մարզումներուն: Անցեալ տարի ՀՄԸՄ-ի 100 եւ Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 100-ամեակներուն առիթով բարձրացանք Արարատ: Մեր վերադարձին շատեր փափաք յայտնած էին, որ իրենք ալ կ՛ուզեն բարձրանալ: Խօսքիս մէջ կատակով ըսի, որ գալ տարի 50 հոգիով պիտի բարձրանանք: Կատակը իրական դարձաւ: Քանի մը ամիս ետք տեսայ, որ մեծ թիւ մը կայ, որ փափաք կը յայտնէ Արարատ բարձրանալ: Ըսեմ, որ տարբեր երկիրներէ անձերու հաւաքը պատահաբար տեղի չունեցաւ, ես չէ, որ կապուեցայ այս կամ այն անձին հետ: Բարձրացողները իրենք բազմիցս փափաք յայտնած ու հետաքրքրուած էին լեռ բարձրանալու մանրամասնութեամբ: Այս տեղեկութիւնները պահած էի քովս թուականներով: 200 հոգիէ աւելի անուն ունէի, որոնցմէ 47-ին պայմանները ներեցին մասնակցելու դէպի Արարատ մեր արշաւին: Շատեր պատրաստուած էին, բայց գործի պատճառով չկրցան միանալ մեր խումբին:

«Այս տարուան խումբը տարբեր էր նախորդ խումբերէն, բոլորվին տարբեր ուժ մը ունէին խումբի անդամները: Միշտ մտահոգ էի, թէ ինչպէ՛ս տեղի պիտի ունենայ արշաւը: Քանի՞ հոգիով գագաթ պիտի հասնինք: Ի տարբերութիւն միւս խումբերուն` այս տարուան խումբի անդամները քանի մը անգամ լեռ բարձրանալու փորձ ըրին: Տրամաբանօրէն 47 հոգինոց խումբ մը անկարելի է գագաթ հասնի: Ես անձամբ` որպէս փորձառու, աչքերուս տեսածին կը հաւատամ, բայց տակաւին չեմ կրնար հաւատալ, որ 47 հոգին գագաթ հասաւ:

«Թէեւ անհաւատալի էր, բայց խումբը մէկ ընտանիքի պէս վարուեցաւ առաջին պահէն: Բոլորը իրարու նեցուկ կանգնեցան, օգնեցին, քաջալերեցին: Միշտ ալ կ՛ըսեմ, որ Արարատը իրարու կը կապէ: Կ՛ուզեմ յիշել, որ Հայաստանէն մինչեւ Պայազիտ գիւղ հասնիլը բաւական յոգնեցուցիչ ճամբորդութիւն էր, որ 18-20 ժամ տեւեց:  Յաջորդ օրը սկսաւ մեր արշաւը դէպի Արարատի գագաթ: Բոլորն ալ լաւ գիտէին , որ կար  ալթիթիուտ սիքնըս իրականութիւնը, որ բաւական կը դժուարացնէ լեռ բարձրանալու գործընթացը: Մեր մարմինները չեն վարժուած այդքան բարձրութեան, որովհետեւ Լիբանանի ամէնէն բարձր գագաթը 3080 մեթր է, այսինքն` Արարատի առաջին բանակավայրէն աւելի նուազ բարձրութիւն: Արարատ բարձրանալը ո՛չ դժուար է, ո՛չ ալ դիւրին: Եթէ կատակի առնես, չես հասնիր: Բարձրանալ ուզողը պէտք է ֆիզիքապէս եւ հոգեպէս լաւ պատրաստուած ըլլայ: Ալթիթիուտ սիքնըս-ին դեղը մեր ուղեղն ու միջավայրն են: Խումբի անդամները եթէ իրարու չօգնէին եւ թիկունք չկանգնէին, բնական է, որ դժուարութիւններ պիտի ունենայինք, եւ բոլորը միասին պիտի չհասնէին գագաթ:

«Մեզի հետ մագլցող 7 առաջնորդներ ունէինք, առաւել` մենք չորսս: Կ՛ուզեմ յիշել այն անձնաւորութիւնները, որոնք մեր խումբին մաս կը կազմէին, եւ որոնց մասին մենք տեղեկացանք միայն այն ատեն, երբ արշաւը աւարտած էր: Մեզի հետ էր Միացեալ Նահանգներէն Ատրուշան Արմենեանը (Անտի)` Լաս Վեկասի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան հիւպատոսը: Ան լեռ բարձրացաւ իր երկու դուստրերուն հետ: Կար նաեւ Շուէտէն Արամ Եանիքեանը, որ  Հայ դատի գրասենեակի ատենապետն էր, ինչպէս նաեւ` Հայաստանէն պարուսոյց Գագիկ Գինոսեանը, որ իւրաքանչիւր հանգրուանի մեզի պար կը սորվեցնէր եւ կու տար այդ պարին մասին սպառիչ տեղեկութիւններ, որոնց մասին ոչ մէկս տեղեկութիւն ունէինք: Ան մեզ կը պատրաստէր, որ Արարատի գագաթը միասին պարենք: Իւրաքանչիւր բանակավայր ելոյթով հանդէս կու գայինք: Մեր խումբին մէջ շուի եւ տհոլ նուագողներ կային, հայկական երգերով եւ պարերով կ՛անցնէին մեր գիշերները:

«Ես ուրիշ գագաթներ բարձրացած եմ, բայց Արարատը միակ լեռն է, որուն լանջերէն գագաթը կ՛երեւի, ինչ որ քեզի յոյս եւ ուժ կու տայ յառաջանալու: Իսկ ուրիշ լեռներու պարագային, քանի մը օր քալելէն ետք միայն կարելի կ՛ըլլայ տեսնել գագաթը:

«Երկու օրերու ընթացքին գլխաւորեցի խումբը, բայց վերջին 10 մեթրին վրայ կանգ առի եւ կողմ քաշուեցայ, առիթ տուի, որ խումբին անդամները իրենք բարձրանան, որ ես դիտեմ իրենց արտայայտութիւնները գագաթին վրայ: Տարբեր զգացումներ ունեցած եմ ամէն անգամ, որ հասած եմ գագաթ: Բայց ուրիշներու երազը իրականացնելը բոլորովին տարբեր զգացում է, մանաւանդ երբ այդ մէկը կապուած է Արարատին հետ: Գագաթ երբ կը հասնին, ամէնէն յոգնած անձերն ալ կը դառնան գերաշխուժ եւ եռանդուն:

«Երեւոյթ մը եւս յուզած է զիս.  վերադարձի ճամբուն վրայ խումբին անդամներէն շատեր Արարատի լանջերէն քար կը հաւաքեն, աւազ եւ ջուր կը լեցնեն, որպէսզի տանին իրենց տուները: Այս տարի մեզի հետ բերած քարերը մենք զետեղեցինք Եռաբլուրի մէջ Վիգէն Զաքարեանի, Վարդան Բաշխեանի, Մհեր Ջուլհաճեանի եւ Շահէն Մեղրեանի շիրիմներուն կողքին: Վիգէն Զաքարեանի երազը եղած է  Արարատ բարձրանալ»:

Լիբանանահայ երիտասարդները իրենց զգացումները արտայայտեցին նաեւ Արարատի գագաթ ոտք դրած պահուն: Սագօ Եագուպեանը ըսաւ, որ երբ գագաթի ձիւնի հատուածին հասած է, Արցախի դրօշակը հանած է գրպանէն ու զայն բռնելով` քալած է դէպի գագաթ, որովհետեւ նպատակը եղած է Արցախի դրօշը բարձրացնել Արարատի գագաթին: Ան լալով Արցախի դրօշը զետեղած է հոն:

Արզնի Արսլանեանը ամէնէն վերջին հասնողը եղած է գագաթ, որովհետեւ դժուարութիւններ ունեցած է: Ան ըսաւ. «Զգացումներս անբացատրելի են, որովհետեւ չես կրնար ըմբռնել, որ Արարատի գագաթին վրայ ես, կը նայիս չորս կողմ ու ամէն տեղ եռագոյն դրօշակ կը տեսնես: Շա՛տ աղուոր զգացում է, եւ կեանքիս ամէնէն կարեւոր փորձառութիւնը ապրեցայ: Կը յուսամ, որ բոլոր անոնք, որոնք կը փափաքին գագաթ բարձրանալ, հասնին իրենց նպատակին»:

Գօգօ Գրիգորեանը ըսաւ, որ ինքն ալ դժուարութիւններէ անցնելով հասած է գագաթ տխուր եւ ուրախ վիճակի մէջ: Տխուր, որովհետեւ գագաթ` բարձրացած է սահման անցնելով, ուրախ, որովհետեւ երազը իրականացուցած է, հասած է գագաթ ու հոն զետեղած է եռագոյնը:  «Հիմա ուրիշ երազ մը ունինք, որ օր մը կրկին Արարատ բարձրանանք` առանց սահման հատելու», ըսաւ ան:

Քրիստ Բրուտեանը ըսաւ. «Երբ ձիւնին վրայ ոտք դրինք, մեր յոգնութիւնը եւ դժուարութիւնները արդէն ետեւ մնացին: Ես եւ մեր խումբին ամէնէն տարեց անձը միասին հասանք գագաթ, երբ տեսայ, որ ընկերներս գագաթն են, աւելի ուժ առի: Իմ կարգիս քաջալերեցի միւս ընկերներս, որպէսզի իրենք ալ հասնին: Գագաթ հասնելէս ետք բարձացուցի հետս տարած դրօշներս եւ ուխտեցի, որ նոր սերունդներուն քաջալեր պիտի հանդիսանամ, որ իրենք ալ իրենց երազը իրականացնեն»:

Յարութ Չոքաքեան բաժնեկցեցաւ իր տպաւորութիւնները: «Տարիներու երազանքս իրականացաւ: Փոքր տարիքէս մաս կազմած եմ ՀՅԴ Պատանեկան միութեան: Դաստիարակչական ծրագիրի ընդմէջէն սորված ենք հայրենիքի եւ հայութեան մասին, եւ այդ օրերէն իսկ Արարատի ներկայութիւնը դրոշմուած է մէջս: Պատանեկան բանակումներու կարգախօսները ականջիս մէջ կը հնչեն շարունակ, մանաւանդ` «Արարատը մերն է», «Արարատի գագաթին եռագոյն պարզել կ՛ուզենք», «Պիտի գնանք վաղ թէ ուշ»®: Իսկ ԼԵՄ-ը ինծի համար կեանքի դպրոց էր: ԼԵՄ-ի շարքերուն մէջ սորվեցայ խօսք մը, որ ինծի կ՛օգնէ առաջնորդուիլ կեանքիս մէջ` «Նպատակը տկարութիւն չի ճանչնար»:

«Այս տարի առիթ ունեցայ մասնակցելու Արարատ լեռը բարձրանալու ծրագիրին: Խոստովանիմ, որ սկիզբը կը վարանէի. ինչպէ՞ս պիտի կարենայի թրքական սահմանին կանգնիլ թուրք զինուորին դիմաց` ըսելով, որ ես եկած եմ իբրեւ զբօսաշրջիկ եւ ո՛չ ուրիշ նպատակի համար:

Բայց միւս կողմէ, պէտք էր պատանեկութեան տարիներէս մէջս եղող երազը իրականացնէի, եւ քանի որ «Նպատակս տկարութիւն չէր ճանչնար», որոշեցի առիթը չկորսնցնել եւ Արարատի գագաթին եռագոյնը պարզել անպայման:

«Հասանք Արարատի լանջերուն, նայեցայ վեր` Մեծ Մասիսի գագաթին. այդ բարձունքին հասնիլ եւ եռագոյն պարզելը` տակաւին երազ էր ինծի համար: Կրցանք բոլորս` մէկ խումբով, ձեռք ձեռքի տուած, երկա՜ր արշաւել եւ երգերով ու պարերով լեցուն հաճելի մթնոլորտ մը ստեղծել:

Հասանք Արարատի գագաթին, յաջողեցանք մէկ մարդու նման հասնիլ մեր նպատակին եւ պարզել դրօշակը` Եռագոյնը, սրբազան լերան գագաթին:

«Նպատակիս հասայ` շնորհիւ ծնողներուս, որոնք զիս դաստիարակեցին իբրեւ հայ` միշտ պահելով հայկական եւ ազգային միջավայրի մէջ: Ապրեցայ անբացատրելի զգացումներ, որոնց մասին չեմ ուզեր պատմել, կը նախընտրեմ իւրաքանչիւր հայ ի՛նք բարձրանայ սրբազան լեռը եւ զգայ այն, ինչ որ մենք բոլորս զգացինք:

Մաղթանքս է, որ հայեցի եւ ազգային դաստիարակութիւնը անպակաս մնայ հայ օճախներուն մէջ, եւ բոլորս միասին հասնինք մեր Արարատին», շեշտեց ան:

Սելին Ղազարեան դիտել տուաւ, որ, խումբին ամէնէն փոքր անդամը ըլլալով, իսկական հպարտութիւն կը զգայ այդ տարիքին իսկ իր գերագոյն նպատակներէն մէկը իրականացնելով եւ սուրբ լերան գագաթը հասնելով:

«Երբ հասայ գագաթ եւ տեսայ 12 երկիրներէ եկած եւ մեր լերան վրայ համախմբուած իւրաքանչիւր հայուն արցունքը, ուրախութիւնն ու հպարտութիւնը եռացին մէջս, եւ նոյն վարկեանին արցունքներս սկսան հոսիլ: Անբացատրելի եւ աննկարագրելի զգացում մը մը պատեց ամբողջ էութիւնս, զգացում, որ բառերով չ՛արտայայտուիր, չի նկարագրուիր, այլ պէտք է իւրաքանչիւր հայ երիտասարդ հասնի այդ սուրբ լերան գագաթին եւ ինք անձամբ զգայ այդ գեղեցիկ զգացումը, ապրի այդ անմոռանալի վարկեանները:

«Սուրբ Արարա՛տ, մենք հասանք քու սպիտակ գագաթիդ, եւ հիմա կը մնայ միայն քեզ բերենք տուն», նշեց Ս. Ղազարեան:

Հարցազրոյցը իր աւարտին հասցուց Արզնի Արսլանեանը` ըսելով. «Ո՞վ կ՛ըսէր, որ «Արարատին գլխին  եռագոյն պիտի ծածանեցնենք վաղ թէ ուշ» բառերը պիտի իրականացնէի 21 օգոստոս 2019-ին: Արարատը բոլորիս սրտին մէջ յատուկ տեղ ունի: Այդ պարիսպները, որոնք մեզ կը բաժնեն Արարատէն, պատճառ դարձան, որ մեր կամքը աւելի զօրանայ, եւ  մենք հասնինք լուսապսակ գագաթին: Կ՛ուզեմ շնորհակալութիւն յայտնել ծնողքիս, Ճորճին եւ Բարտիին, որոնք սրտանց քաջալերեցին, որպէսզի հասնիմ գերագոյն նպատակիս: Նաեւ կ՛ուզեմ շնորհակալութիւն` յայտնել Պետիկ Գասպարեանին, որ այս անմոռանալի առիթը ընծայեց մեզի: Եւ վերջապէս, շնորհակալութիւն բոլոր լեռնագնացներուն, որոնք դժուար վայրկեանները վերածեցին երազանքի: Ցը՛ Արարատ, կը վերադառնամ շուտով»:

http://www.aztagdaily.com/archives/459764?fbclid=IwAR0NXW2yLH6qkz3TN-eopwtcykcy525gt0KM9bCBwVbuUR9hsByyBm1CzL4 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *