Դերսիմի հայերը հանդիպեցին

Վերջերս ստեղծված Դերսիմի հայերի միության` Բաքըրքյոյի Զիյա ռեստորանում կազմակերպած ընթրիքի ժամանակ միության նախագահ Միհրան Փրկիչ Գյուլթեքինը իր  ելույթում դերսիմցի հայերին կոչ արեց վերադառնալ հայկական մշակույթին` ասելով. «Ամենապատվավոր իրավունքը մշակույթին տեր կանգնելն է»:

Դեկտեմբերի 18-ի հրավերքին Ստամբուլում և Դերսիմում ապրող դերսիմցի հայերի հետ մեկտեղ մասնակցեցին նաև Օվաջըքի քաղաքապետ Մուսթաֆա Սարըգյուլը, դերսիմցի գրող   Ահմեդ Ջիհանը, «Հրանտ Դինք» հիմնադրամի նախագահ Ռաքել Դինքը, ինչպես նաև՝ մեր թերթի հայերեն էջերի խմբագիր Սարգիս Սերոբյանը:

Երեկոյի ժամանակ ելույթ ունեցած Գյուլթեքինը հայտնեց, որ դերսիմցիները, 1915 թ. ընթացքում խոչընդոտելով հայերի վրա հարձակումները, հայերին փրկել են կոտորածներից: Գյուլթեքինը նշելով, որ իրենց նկատմամբ ցեղասպանություն իրականացնելու որոշումից հետո հայերը ստիպված են եղել փոխել իրենց անունն ու հավատքը, ասաց. «Ցեղասպանությունից, տեղահանությունից, վայրագությունից հետո հայերը, թողելով իրենց ինքնությունն ու կրոնը, թուրքական անուններ վերցրեցին և յուրացնելով ալևիական հավատքը` ընտրեցին փիրի ուղին, սակայն ավելի ուշ դերսիմցի իրենց եղբայրների հետ միասին նույն վայրագությունը վերապրեցին 1938 թ.: Կարող ենք բնական համարել, որ մեր պապերը փոխել են իրենց ինքնությունը, իրավացի էին: Սակայն այսօր կարող ենք մեր կյանքը շարունակել որպես հայ, որևէ խոչընդոտ չկա: Ես Պողոսի թոռն եմ, հայ եմ և ցանկանում եմ ապրել որպես հայ»:

Գյուլթեքինը, ով դերսիմցի հայերին կոչ է անում յուրացնել հայկական մշակույթը, ասում է, որ սա ազգայնական շարժառիթներով չէ, այլ հավասարության անունից է. «Մենք Դերսիմի մեր եղբայրների հետ երբ հավաքվում ենք, հավասար վիճակում չենք լինում: Դյոնմե Սելահեդդինը դերսիմցի Ալիի հետ հավասար չէ: Դերսիմցի Ալին իր անունը վերցրել է իր հավատքից և մշակույթից, սակայն դյոնմե Սելահեդդինը իր անունը իր մշակույթից չի վերցրել: Սելահեդդինը միայն Միհրան անունը վերցնելուց հետո կարող է Ալիին հավասար լինել»:

Գյուլթեքինը, ով սրահի հայերին կոչ արեց իրենց անցյալի հետ առերեսվել, ասաց. «Անցյալն իմանալն ու մշակույթին տեր կանգնելն ամենապատվավոր իրավունքն է»:

Իսկ միջոցառման ժամանակ ելույթ ունեցած Սարգիս Սերոփյանն ասաց. «Դերսիմի հայերի հետ ծանոթացա երիտասարդության տարիներին: Ոմանք մեզանից բաժանվել են, նրանց երեխաներն ու թոռները այստեղ են: Դերսիմում անմոռանալի օրեր եմ ապրել: Այսօր մեր այստեղ լինելու պատճառը նախկին Սելահեդդինն ու այսօրվա Միհրանն է: Ինչպիսի պնդում. մեկ էլ նա իրեն տալիս է Փրկիչ անունը: Նրանցի առաջ ճանաչում էի մարդկանց, ովքեր կարող էին այս գործը կատարել, սակայն առաջին քայլը կատարողը Միհրանը եղավ: Միհրանը մի ժամանակ իմ աշակերտն էր, այժմ հպարտ եմ, որ նա երբեմն եղել է իմ աշակերտը: Ուրախանում եմ, որ նա վերադարձել է իր ծագմանը: Եթե նա արաբ լիներ ու վերադառնար իր ինքնությանը, այնժամ էլ այսքան ուրախ կլինեի: Աշակերտ եղած ժամանակ էլ գիտեի, որ նա Պողոսի  թոռն է եղել: Նրանց պապը Պողոսն է եղել, իսկ Պողոսը հայի անուն է»:

Իսկ Ռաքել Դինքը, ով նրանցից հետո ելույթ ունեցավ, ասաց հետևյալը. «Այստեղ միտքս եկավ ամուսնուս խոսքերը: Նա կասեր. «Ես ցանկանում եմ խոսել ապրողների մասին»: Գիտեր, որ դա դյուրին չի լինելու: Սկսեց խոսել Սաբիհա Գյուքչենի հետ ապրողների մասին: Դրա համար շատ մեծ հակազդեցություններ եղան: Մնացածը բոլորդ գիտեք: Աստվածաշնչում գրված է, որ իրականության և ճշմարտության ճանապարհը նեղ, փշոտ, դառնությամբ և կսկիծով լի է: Այսօր այն, ինչ անում է Միհրանը, իրոք, հեշտ չէ, շնորհավորում եմ»:

Ելույթներով շարունակված երեկոյի վերջում երգիչ Այգյուլ Թոփրաքը երեկոն զարդարեց` Դերսիմի ժողովրդական խաղիկներ կատարելով:

«Ակօս», թիվ 768

24.12.2010

Leave a Reply

Your email address will not be published.