Ոչ մուսուլմաններ, բազմացեք

Սելիմ Դերինգիլ

Երբեմն նկատում եմ, որ այս երկրում իշխողների հիշողությունն ամբողջությամբ ոչնչացվել է: Վերջին օրերին ինձ մտածլու տեղիք է տվել Եվրոմիության գլխավոր բանագնաց Էգեմեն Բաղըշի լակոնիկ արտահայտությունը: ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում գտնվող Ուղղափառ եկեղեցիների՝ Եվրոխորհրդարանում կազմակերպված «Կրոնական ազատություն, դեպի Եվրոմիություն Թուրքիայի կամուրջը» խորագրով գիտաժողովում ելույթ ունեցած գլխավոր բանագնաց Էգեմեն Բաղըշին հիշեցրել են, որ Եվրոպայում մուսուլմանական բնակչության թիվը 2020 թ. հասնելու է ամբողջ բնակչության 10 տոկոսին, իսկ Թուրքիայի ոչ մուսուլման բնակչության տոկոսը մնալու է շատ ցածր: Հարգելի բանագնացի  պատասխան հայտարարությունը սարսափելի լակոնիկ էր. «Վարչապետը ցանկացավ, որ իր հույն կոլեգան խրախուսի Հունաստան գաղթած հունական ծագում ունեցող Թուրքիայի քաղաքացիների հետ վերադարձը, որովհետև մենք նրանց համարում ենք մեր հարստության մի մասը: Եթե ընդունեն այս պետությունը և վերադառնան Թուրքիա, այս բնակչության տոկոսը զգալիորեն կաճի: Վարչապետը նաև  Թուրքիայում նոր ամուսնացած զույգերին  մի  խորհուրդ է տվել: Նա այն կարծիքին է, որ երիտասարդ բնակչությունը Թուրքիայի զորեղ լինելու հանգամանքներից մեկն է: Հետևաբար երիտասարդ սերնդի առավելությունը պահպանելու համար խորհուրդ է տալիս ամենաքիչը երեք երեխա ունենալ: Եթե տարբեր հավատքների պատկանող քաղաքացիները ցանկանում են հետևել այս խորհրդին, սա էլ է տարբերակ: Նման իրավիճակում նրանց հոգու արիություն եմ մաղթում» Միլլիյեթ», նոյեմբերի 17):

Այստեղ արդեն ավարտվում է նրա խոսքը: Պետությունը չի բավարարվում մուսուլմանների ննջասենյակ մուտք գործելով, այժմ էլ որոշել է ջերմ հետաքրքրություն ցուցաբերել ոչ մուսուլմանների հանդեպ, նաև «հոգու արիություն է մաղթում»: Ես հանձնվում եմ, սակայն նորից անհրաժեշտ է որոշ բաների համար շնորհակալություն հայտնել: Չենք մոռացել, որ հարգելի պարոն վարչապետը առնվազն ոչ վաղ անցյալում Թուրքիայում ապրող հայաստանցիներին սպառնում էր վռնդել: Իսկ այն պարզաբանումները, թե այդ խոսքերը Թուրքիայի հայ քաղաքացիներին չէր վերաբերում, ոչ մեկին չգոհացրեցին: Նաև չենք մոռացել Պաշտպանության նախարար հարգարժան պարոն Վեջդի Գյոնուլի` եվրոպացի իր պաշտոնակիցների առաջ ասածը` «Ի՞նչ է եղել որ, եթե չվռնդեինք, Ազատագրական պատերազմում կարո՞ղ էինք հաղթել»: Իսկ ո՞վ կարող է մոռանալ հայկական գիտաժողովի ընթացքում այն ժամանկվա կառավարության խոսնակ Ջեմիլ Չիչեքի` մեզ, գիտաժողովի կազմակերպիչներիս ուղղված «հայրենիքի դավաճաններ» վանկարկումները:

Սակայն ավելի վտանգավոր կողմ կա: Ինչու՞ է ոչ մուսուլման բնակչությունն այսքան քչացել: Բնականաբար, հարգարժան Բաղըշը դա գիտի: Երբ նայում ես պատմաբանի աչքով, բավականին լավ ես նկատում վերոհիշյալ արտահայտությունների թերությունները: Հույներին վռնդեցիք, հայերին, ասորիներին  կոտորեցիք, հրեաները, երբ Իսրայելը որպես այլընտրանք հանդիսացավ, ընտրություն կատարեցին: Թրակիայի դեպքերը, Ունեցվածքի հարկը, Սեպտեմբերի 6-7-ի դեպքերը, Կիպրոսում դեսանտ իջեցնելու դեպքերը, սեպտեմբերի 12-ը, սրանք միայն հայտնի բեկումնային կետերն են: Նաև տեղի ուենցած փոքրիկ վնասներն ու նվաստացումները, հաջողությամբ Թուրքիայի օդային ուղիների քննությունը հանձնած, սակայն ուղեկցորդուհի չընդունված հայ ուսանող: Ամեն անգամ, երբ անուն են ասում, ասում են. «Հավանաբար դա ձեր մականունն է, ձեր իսկական անունն ի՞նչ է», վերջերս լսած «ներեցեք հայ» հակիրճ արտահայտությունը, սրանք հարմա՞ր եք համարում «մեր հարստության մասերին»:

Կրկին հարգարժան Բաղըշը, Եվրոխորհրդարանում լրագրողների հետ մեկ այլ հարցազրույցի ժամանակ խոսելով Թուրքիայում կրոնական ազատության համար ստացած մրցանակի մասին, ասաց. «Մրցանակ տվողների մեջ ուղղափառներ էլ կան, հայեր էլ: Ինչ որ բաներ կատարվել են, որ մրցանակ են տվել: Եթե ձեզ 10 տարի առաջ ասեի, որ Սյումելայում պատարագ է լինելու, կհավատայի՞ք: Կհավատայի՞ք, եթե պատրիարք լինել ցանկացողներին, կրոնավորներին ասեին՝ քաղաքացիության համար դիմեք»:

«Թարաֆ», 17 նոյեմբեր

«Ակօս», թիվ 765, 04.12.2010

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *