Բիթլիսից ավանակով մինչև Անկարա ու ոտքով մինչև Ստամբուլ. Վիլյամ Սարոյանի՝ այդպես էլ ԱՄՆ չհասած ազգականների ճակատագիրը Թուրքիայում

Ստամբուլի հայկական պարբերականներից «Ակօսը» գնացել է ամերիկահայ հայտնի գրող Վիլյամ Սարոյանի՝ հայրենիքում մնացած ազգականների հետքերով: Պարբերականի թղթակիցներից Ֆերդա Բալանջարը ժամանակակից Ստամբուլի՝ կոստանդնուպոլսյան հին շունչը պահպանած եզակի անկյուններից մեկում՝ Բալաթ թաղամասում հանդիպել ու զրուցել է Վիլյամ Սարոյանի՝ Թուրքիայում մնացած ազգականների ընտանիքի ներկայացուցիչներից մեկի՝ Արթուր Սարոյանի հետ:

Վերջինս հիշում է, որ իր հայրը Սարոյանին ճանաչում էր միայն որպես հայտնի գրող ու տեղյակ չէր իրենց ազգակցական կապից: Դա պարզվել է ավելի ուշ՝ Սարոյանի Թուրքիա այցելության ժամանակ, երբ ամերիկահայ գրողը հայտնաբերել է, որ ստամբուլաբնակ Սարոյանների պապը նրա պապիկի եղբայրն է:

«Սարոյանի ԱՄՆ վերադառնալուց հետո կապը կորավ, սակայն հիշում եմ, որ հայրս հավաքում էր մեզ՝ երեխաներիս ու մեզ համար կարդում Սարոյանի պատմությունները», – պատմում է Սարոյանի՝ ստամբուլաբնակ ազգականը:

Վերջինիս հայրը՝ Տիգրան Սարոյանը ծնվել է Ստամբուլում՝ 1926 թվականին, ընտանիքը Բիթլիսը լքել է ցեղասպանության տարիներին:

«Մերոնք Բիթլիսից մինչև Անկարա ավանակով են գալիս: Անկարայում ավանակը սատկում է և մնացած ճանապարհը՝ մինչև Ստամբուլ, ընտանիքս ոտքով է անցնում: Պապիկս սկսում է աշխատել այստեղ, հավանաբար նա նպատակ ուներ տեղափոխվելու ԱՄՆ՝ եղբոր մոտ, սակայն դա երբեք իրականություն չդարձավ: Պապիկս այստեղ լուսանկարչական ստուդիա բացեց, նա շատ սիրով էր անում այս գործը, սակայն հորս ծնվելուց հետո՝ հավանաբար ընտանիքի ապրուստը ապահովելու համար սկսում է տեքստիլի գործ անել», – շարունակում է Արթուր Սարոյանը:

1964 թվականին Ստամբուլում ծնված Արթուրի մանկության ու պատանեկության տարիները շատ չէին տարբերվում դասական ստամբուլահայ ընտանիքների երեխաների առօրյայից. «Ես մեծացել եմ Ստամբուլի հայաշատ Թաթավլա թաղամասում: Սկզբում հայկական վարժարաններ էի գնում, հետո բազմաթիվ հայերի պես ինձ էլ ճանապարհը տարավ դեպի Ստամբուլի «Փակ շուկա»՝ ոսկերչական արվեստի ետևից»,- պատմում է Սարոյանը:

Սակայն ավելի ուշ վերջինս իրեն գտավ անհատ ձեռներեցության ոլորտում ու Ստամբուլի ամենահին թաղամասերից մեկում իրականացրեց իր երիտասարդության տարիների երազանքը՝ Բալաթում հիմնեց անտիկ ոճի սրճարան:

«1980-ականներին հայտնի թուրք գրող Ահմեդ Արիֆի գրքերից մեկի շնորհանդեսին էի գնացել, հերթ կանգնեցի, որ գիրքը ստորագրել տամ: Երբ հերթն ինձ հասավ ու ստորագրելու համար անուն ազգանունս ասացի՝ առաջին հարցը եղավ «Վիլյամ Սարոյանի հետ ազգակցական կապ ունե՞ս»: Ասացի՝ « Այո, ունեմ»: Այդ ժամանակ Արիֆը հարցրեց, թե որտեղացի եմ, ես էլ պատասախնեցի, որ բիթլիսեցի ենք: Ասաց՝ «Դու այն անկյունում սպասիր, խոսենք»: Պատմեց, որ 1964 թվականին, երբ Սարոյանը Բիթլիս է գնացել՝ ինքն էլ հասել Բիթլիս, որ ծանոթանա նրա հետ: Ահմեդ Արիֆն այնտեղ է եղել, երբ Սարոյանը գտել է իր պապական տունը: Մի քանի տարի առաջ էլ Արա Գյուլերի հետ ծանոթացա մի ընթրիքի ժամանակ: Ասաց, որ երբ ինքն էլ իր պապական տունը գտել է՝ անձայն լաց է եղել: Սոցցանցերից մեկով մի բիթլիսեցի ինձ գտավ ու ասաց, որ երբ Սարոյանը եկել է Բիթլիս՝ իր պապը նրան իրենց տանն է հյուրընկալել և նա էլ ցանկանում է ինձ նույնկերպ հյուրընկալել»,-պատմում է Արթուր Սարոյանը:

Վերջինս նշում է, որ իրենց մնացած ազգականներին փորձել է գտնել նաև Հայաստանում, սակայն թեև այստեղ Սարոյաններ շատ կան՝ Բիթլիսի Խլաթ շրջանից որևէ մեկին այդպես էլ չի գտել:

http://www.tert.am/am/news/2017/11/26/turkey/2549298

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *