Մեկտեղվեցին հայկական ու թուրքական արխիվային վավերագրերը

Վիեննայի Թուրք-հայկական պլատֆորմի (VAT) կողմից պատրատված «Հայկական և թուրքական արխիվային փաստաթղթերը» վերնագրով գիրքը Վիեննայում ներկայացվեց մամուլին:

Թուրք ու հայ պատմաբանների միջև 1915 թ. իրադարձություններին վերաբերող վավերագրերի փոխանակման նպատակով 2003-2005 թթ. գործունեություն ծավալած պլատֆորմի աշխատակիցներ թուրք պատմաբան Ինանչ Աթըլգանը և հայ պատմաբան Կարապետ Մումջյանը համատեղ գրել են այս գիրքը, որի առաջաբանի հեղինակը Ավստրիայի նախկին վարչապետ Ալֆրեդ Գուզենբաուերն է:

Վիեննայի «Քոնքորդիա» մամլո ակումբում կազմակերպված գրքի շնորհանդեսի ժամանակ ելույթ ունեցած Գուզենբաուերը նշելով, թե «1915 թ. դեպքերը չեն կարող համեմատվել Հոլոքոստի հետ», ասաց նաև, որ «Թուրքիայի և Հայաստանի միջև եղած խնդիրը կարելի է լուծել երկու կողմերի հասարակություններին նախապատրաստելու միջոցով»:

Գուզենբաուերը հայտնելով, որ Ավստրիան ևս Հոլոքոստի (նացիստների ժամանակ կատարված հրեական ցեղասպանությունը) հարցում իր հասարակությանը կարողացավ պատրաստել պատերազմից 33 տարի հետո միայն, նշեց նաև, որ Թուրքիան ու Հայաստանը «նախ պետք է ազատվեն ազգայնական տարրերից» և 20-րդ դարի այդ կարևոր խնդիրը քննարկեն ռեալիստական միջովայրում:

Գուզենբաուերը մի հարցի պատասխանելիս ընդգծեց, որ ինքը, որպես քաղաքական գործիչ, չի ցանկանում այս երկու երկրների կառավարություններին «լուծման որևէ դեղատոմս» առաջարկել, հաղորդեց նաև, որ «ինքը համոզված է, թե նմանատիպ խնդիրների լուծման համար ավելի օգտակար կլինի դրսից չմիջամտել»:

Գրքի հեղինակներից հայ պատմաբան Կարապետ Մումջյանը հայտնելով, թե մինչ օրս երկու կողմերն էլ «ազգայնական պատմություն են գրել», ասաց նաև, որ այս գիրքը, որում ժողովվել են թուրքական ու հայկական արխիվային վավերագրեր, «հակագիրք» չէ:  

Մումջյանը նշելով, թե որպես պատմաբան` ուսումնասիրել է թե’ թուրքական և թե’ հայկական արխիվային նյութերը, որոնք ընդգրկվել են գրքում, մի հարցի պատասխանելիս արձանագրեց, որ ինքը չի մասնակցել սփյուռքի ծավալած գործունեությանը, և որ 1915 թ. դեպքերն ուսումնասիրել է միայն որպես պատմաբան:

Մումջյանը հիշեցնելով, որ տարբեր աղբյուրներում արտասահմանցի հայերին բնորոշում են որպես «սփյուռքահայեր», պաշտպանեց նաև այն գաղափարը, թե «արտասահմանաբնակ հայերն իրականում օսմանյան սփյուռքն են»:

Մումջյանը հայտնելով, որ ներկայում տարբեր արտասահմանյան երկրներում բնակվող հայերը օսմանյան շրջանում գաղթել են անատոլիական հողերից, ասաց. «Այդ պատճառով էլ ավելի ճիշտ կլինի նրանց բնորոշել որպես օսմանյան սփյուռք»:

Ավստրիական «Վիզեր» հրատարակչատան կողմից անգլերենով հրատարակված և 1915 թ. իրադարձություններին վերաբերող Հայաստանի, Թուրքիայի, Ավստրիայի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի և Ամերիկայի արխիվներից քաղված ընդհանուր 179 փաստաթղթից կազմված այս 925 էջանոց գիրքը ցանկության դեպքում կարող է տպագրվել նաև թուրքերեն ու հայերեն:

Թուրք պատմաբան և գրքի համահեղինակ Աթըլգանը համատեղ մամլո ասուլիսի ժամանակ չցանկացավ պարզաբանումներ տալ:

«Անադոլու» գործակալություն

http://www.turkishny.com/hot-news/50-hot-news/32464-ermeni-ve-turk-ariv-belgeleri-biraraya-getirildi

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *