Պատարագի թույլտվություն` Սյումելա վանքում

 Սյումելա վանքում տարին մեկ անգամ պատարագ մատուցելու թույլտվությանն ուղղված բացասական արձագանքները ուշագրավ զարգացումներ են ունենում: Պատարագն արգելելու կողմնակիցները, կարծես թե առիթից օգտվելով, սկսել են ասել. «Այա Սոֆիա թանգարանը նույնպես (պաշտոնապես դեռևս մզկիթ է) պետք է բացվի` առնվազն ուրբաթօրյա նամազների համար»:

Ի~նչ ցավալի է, որ մի ժամանակ պատերը զարդարող «Անդրդվելի Այա Սոֆիա», «Թող շղթաները ջարդվեն, և Այա Սոֆիան բացվի» կարգախոսները վերհիշվեցին Սյումելա վանքում մեկօրյա պատարագ մատուցելու թույլտվությունից հետո:

1940-ական թթ. հետո, երբ լաիցիզմը սկսեց ընկալվել որպես «կրոնի թշնամի, և հարված իջեցվեց կրոնի ու խղճի ազատությանը, այդ հարվածն իրենց վրա զգացին ոչ միայն իսլամական կրոնի հետևորդները: Դրանից տուժեց նաև քրիստոնեությունը: Ավերվեցին եկեղեցիներ: Ստամբուլում ու Տրապիզոնում որպես մզկիթ գործող Այա Սոֆիաները փակվեցին հավատացյալների առաջ: Տարիներ հետո, երբ աշխարհում մարդկային ազատություններն սկսեցին ներխուժել արգելված բնագավառներ, արգելողները թաքնվեցին օրենքների հետևում, բայց ազատություններն այլևս սկսել են ընդգրկել նաև կրոնի և խղճի բնագավառները:

Տրապիզոնի հասարակայնության շրջանակներում Սյումելա վանքում տարին մեկ անգամ կրոնական արարողություն կատարելու մասին որոշմանը դեմ դուրս եկան ոչ միայն Ազգայնական շարժում /MHP/, այլև Բարօրություն /SP/ և Ժողովրդավարական /DP/ կուսակցությունները: Այդ ընդդիմությունն այս անգամ արտահայտվեց Այա Սոֆիայի միջոցով: Տեսեք, թե իրենց բողոքներն ինչպես են հիմնավորում Ազգայնական շարժում կուսակցության նահանգային նախագահի տեղակալ Օմեր Ասլանը և ուրիշներ.

  1. «Ի՞նչ կարիք կար, որ այդ արարողությունը թույլատրվեր, երբ արդեն իսկ գոյություն ուներ Տրապիզոն եկող զբոսաշրջիկների համար արարողություններ նախատեսող եկեղեցի՚:
  2. ՙՍյումելայի կապակցությամբ արված զիջումները թող մեզ համար էլ արվեն: Մենք նույնպես, թեև այլ մզկիթներ էլ ունենք, սակայն կարող ենք մեր ուրբաթօրյա նամազները անել Այա Սոֆիայում»:
  3. Այա Սոֆիայում ուրբաթօրյա նամազներ անելու գաղափարը շատ է դուր եկել նաև Անկախ արդյունաբերողների և գործարարների կազմակերպության /MÜSİAD/ նախագահին: Ահմեդ Սարըն ևս հետևյալ արտահայտություններն է արել այդ թեմայով. «Ինչպես որ կրոնական արարողության համար բացվում է Սյումելա վանքը, այնպես էլ Տրապիզոնի Ֆեթիհ մզկիթը հանդիսացող Այա Սոֆիա թանգարանը նույնպես պետք է բացվի գոնե միայն ուրբաթ օրերը` ուրբաթօրյա նամազի համար»:

Քանի դեռ ճիշտ տեղեկություններ չկան

Սխալ է պնդել, թե գոյություն ունի այնպիսի մի եկեղեցի, որտեղ կարող են պատարագի մասնակցել Տրապիզոն այցելող զբոսաշրջիկները: Քանզի ակնարկվող Սանտա Մարիա եկեղեցին կաթոլիկ է: Տրապիզոնում գոյություն չունի որևէ ուղղափառ եկեղեցի: Մինչդեռ Սյումելա վանք այցելողները ուղղափառ են, և քանի որ վանքի մեջ կա նաև եկեղեցի, ապա վանքը ևս կարող է պաշտամունքի վայր հանդիսանալ: Իսկ «Սյումելայի կապակցությամբ արված զիջումները թող մահմեդականների համար էլ արվեն» արտահայտությունը կարևոր զարգացում է Ազգայնական շարժում կուսակցության նահանգային նախագահի տեղակալ Օմեր Ասլանի համար: Սակայն, քանի որ մեզ մոտ չկա «ուրբաթօրյա մզկիթներ» սովորույթը, ապա ավելի իրատեսական կլիներ Այա Սոֆիան բացել ոչ թե շաբաթական մեկ օրով, այլ՝ մշտապես: Ճիշտ չէ նաև Անկախ արդյունաբերողների և գործարարների կազմակերպության /MÜSİAD/ նախագահի այն առաջարկը, թե Այա Սոֆիան դարձնել Ֆեթիհ մզկիթ: Ֆեթիհ մզկիթը Յենիջումա մզկիթն է: Իսկ սուլթան Ֆաթիհի խորհրդանիշը Մեծ Ֆեթիհ մզկիթն է (Օրթահիսարը):

Մեծ և կարևոր զարգացում է այն, որ Սյումելան տարին մեկ անգամ բացվելու է կրոնական արարողությունների համար: Մահմեդական թուրքը ոչինչ չի կորցնի այդ ազատության պատճառով: Դա թուրքին կհիշեցնի սեփական նախահայրերի հանդուրժողականության մասին: Եկեք օգոստոսի 15-ին Սյումելայում հետևենք ուղղափառների արարողությանը և ասենք` «Հե~յ, ազատություն, ի~նչ սուրբ բան ես դու»: Եկեք նրանց չանհանգստացնենք` կրոնական ազատության պատճառով: Եկեք մաղթենք, որ հերթը հասնի նաև մեր կրոնի և խղճի ազատությանը:

gunebakis.com.tr, 31.05.2010

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *