Քննարկվեց Գերմանիայի դերը 1915 թ. առնչությամբ

Հայնրիխ Բյոլ Շտիֆթունգ կազմակերպության և Լեփսիուսի տան կողմից համատեղ կազմակերպված ժողովի ընթացքում լրագրողներն ու գիտնականները քննարկեցին Գերմանիայի պատասխանատվությունը 1915 թ. հայոց տեղահանության առումով և միսիոներ Յոհաննես Լեփսիուսի դերը:

Հայնրիխ Բյոլ Շտիֆթունգ կազմակերպության` Թուրքիայում ներկայացուցչությունը և Լեփսիուսի տան պատվիրակությունը կազմակերպեցին կլոր սեղան` նվիրված Գերմանիայի` 1915 թ. հայոց տեղահանության համար պատասխանատվությանը և տվյալ ժամանակաշրջանի միսիոներ դոկտոր Յոհաննես Լեփսիուսի դերին:

Լեփսիուսի տունը հետապնդում է այնպիսի նպատակներ, ինչպիսիք են 1925 թ. Յոհաննես Լեփսիուսի հիմնած Գերմանական-հայկական ակադեմիայի վերակառուցումը, գերմանահայկական հարաբերությունների խորացումը և քաղաքական, մշակութային, գիտական ու տնտեսական բնագավառներում գերմանահայկական երկխոսության խրախուսումը:

Ըստ պրոֆեսոր Հուբերի` յուրաքանչյուր մարդու արժանապատվություն նույնն է

Պատվիրակության նախագահ, գերմանական բողոքական եկեղեցու նախկին առաջնորդ և նախկին արքեպիսկոպոս, դոկտոր, պրոֆեսոր Վոլֆգանգ Հուբերը հետևյալն ասաց թեմայի առնչությամբ. «Մենք, որպես բողոքական եկեղեցի, մեր նախնիների հանդեպ մեր պարտքն ենք համարում այդ թեմայի քննարկումը: Մենք էլ դեռ պետք է մարսենք մեր պատմությունը: յուրաքանչյուր մարդու արժանապատվություն նույնն է »:

Քյոքերի խոսքերով` գինը ծանր եղավ, բայց քննարկեցին

Օսման Քյոքերը հայտնեց, որ իր կողմից պատրաստված «Սիրելի եղբայրս» խորագրով բացիկների ցուցահանդեսը մեծ հետաքրքրություն է արթնացրել, և չնայած օսմանյան հայերին նվիրված խորհրդաժողովը և «Ներողության» արշավը մեծ հակազդեցությունների տեղիք էին տվել, այնուամենայնիվ կարողացան այդ ցուցահանդեսն իրականացնել: Քյոքերը, գործընթացը ամփոփելով, ասաց. «Անկախ բոլոր բացասական արձագանքներից` թեման, այնուհանդերձ, քննարկվեց»:

Բեյօղլու թաղամասի Լարեսփարք հյուրանոցում երեկ (մայիսի 25-ին) կայացած կլոր սեղանին չէր կարողացել մասնակցել Ահմեդ Ինսելը: Վերջինիս փոխարեն իր գաղափարները մեկնաբանող Քյոքերը հիշեցնելով, որ Հրանտ Դինքն սպանվել է հենց այդ գործընթացում, նշեց. «Ես հավանական չէի համարում, որ կհամաձակվեն որևէ հայի սպանել »:

Թուքսալի կարծիքով` մահմեդականները պետք է զբաղվեն Հայկական հարցով

Անկարայի կանանց պլատֆորմի ներկայացուցիչ Հիդայեթ Թուքսալը հանդես եկավ հետևյալ մեկնաբանություններով. «Հայկական հարցը, որպես մարդու իրավունքների խնդիր, գտնվում է նաև մահմեդական շրջանակների օրակարգում: Նրանք նույնպես արդեն սույն խնդրին վերաբերվում են մարդու իրավունքների կոդերով: Իմ կարծիքով էլ այդ հիմքը բավարար է բոլորի համար: Թուրքիայի համար հեշտ չէ ներողություն խնդրելը, բայց մենք չենք կարող դա թաղել պատմության մեջ: Մահմեդականները պետք է զբաղվեն հայերով»:

Հյուրի տեսակետով` Լեփսիուսը հակազդեցություն առաջացնող մի անուն է

«Թարաֆ» օրաթերթի լրագրող և պատմաբան Այշե Հյուրը նշեց, որ Լեփսիուսը բողոքական միսիոներականության արտահայտիչը լինելու պատճառով մի այնպիսի անուն է, որը շատ հանգիստ կարող է հակազդեցություն առաջացնել Թուրքիայի ազգայնականների շրջանում:

Ըստ Զարաքօլուի` միսիոներականությունը գտնվում է ազգային անվտանգության նշանակետում

Հրատարակիչ Ռագըփ Զարաքօլուն արձանագրեց, որ կարիք չկա դրա համար օգտագործել Լեփսիուսի անունը. միսիոներականությունը, որի ներկայացուցիչն է հանդիսանում նաև տվյալ անձը, արդեն իսկ եղել է Թուրքիայի ազգային անվտանգության կոնցեպցիայի նշանակետում:

Պրոֆեսոր Էլդենի տեսակետի համաձայն` մենք չափազանցնում ենք և ուղեղներ ենք լվանում

Բողազիչիի համալսարանի դասախոս և պատմաբան, դոկտոր, պրոֆեսոր Էդհեմ Էլդենը ասաց, որ նրան, ովքեր մտածում են, թե Թուրքիայի` Դարդանելում տարած հաղթանակում Գերմանիան բաժին չի ունեցել, կարող են չափազանցնել նաև Գերմանիայի գլխավոր շտաբի պետի դերը 1915-ի իրադարձություններում: Էլդենն ասաց. «90 տարի առաջ տեղի ունեցածի նկատմամբ նկատվում են ուղեղի լվացման և պարանոյայի դեպքեր»:

Ելույթներ ունեցան նաև Բիլգի համալսարանի դասախոս, դոկտոր, պրոֆեսոր Մուրադ Բելգեն, գործարար Օսման Քավալան և Լեփսիուսի տան ներկայացուցիչ Հանս Ուլրիխ Շուլցը:

bianet.org,  26.05.2010

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *