1869թ. այս օրը ծնվեց երգահան, երաժշտագետ, վարդապետ Կոմիտասը

1869թ. այս օրը Քյութահիա (Կուտինա-Ակունքի խմբ.) քաղաքում (Թուրքիա) ծնվեց երգահան, երաժշտագետ, վարդապետ Կոմիտասը (Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյան): Համարվում է ժամանակակից հայ դասական երաժշտության հիմնադիրը։

Տղան մեկ տարեկանում զրկվում է մորից, իսկ տասը տարեկանում կորցնում է հորը։ Ապրում է տատի հետ մինչև 1881թ., երբ իրենց հայկական թեմի առաջնորդը գնում է Էջմիածին` եպիսկոպոս օծվելու։ Կաթողիկոսն առաջնորդին պատվիրում է, որ նա իր հետ մեկ որբ երեխա բերի՝ Էջմիածնի վանքում կրթություն ստանալու համար։ Սողոմոնը Էջմիածնում իր զարմանահրաշ երգով մեծ տպավորություն է գործում կաթողիկոսի վրա։ Ի վերջո, 20 թեկնածուներից ընտրվում է Սողոմոնը։

Կոմիտասը 1890թ. դառնում է սարկավագ, 1893-ին ավարտում է Գևորգյան հոգևոր ճեմարանը։ Նրան շնորհվում է աբեղայի աստիճան և տրվում 7-րդ դարի նշանավոր բանաստեղծ, շարականների հեղինակ Կոմիտաս կաթողիկոսի անունը։ Ճեմարանում Կոմիտասը նշանակվում է երաժշտության ուսուցիչ։
1895թ. Կոմիտասին տրվում է վարդապետի աստիճան։ Նույն թվականի աշնանը նա մեկնում է Թիֆլիս՝ երաժշտական ուսումնարանում սովորելու, սակայն, հանդիպելով Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում կրթություն ստացած կոմպոզիտոր Մակար Եկմալյանին, փոխում է իր մտադրությունը և վերջինիս մոտ ուսումնասիրում ու յուրացնում հարմոնիայի դասընթացը։

Կաթողիկոսի բարեխոսությամբ թոշակ ստանալով հայ խոշոր նավթարդյունաբերող Ալեքսանդր Մանթաշյանից՝ Կոմիտասը մեկնում է Բեռլին սովորելու, 1899-ին վերադառնում է Էջմիածին և սկսում ղեկավարել տղամարդկանց բազմաձայն երգչախումբը։ Ճամփորդում է երկրի բոլոր շրջաններով, գյուղերով, հայտնաբերում ու գրառում է ժողովրդական երգեր ու պարեր։ Կոմիտասը հավաքում է մոտավորապես 3000 երգ, նրանցից մեծ մասը հարմարեցրած էր երգչախմբով երգելու համար։ Կոմիտասի գլխավոր աշխատանքը իր պատարագն է, որը մինչև այսօր իր տեղն ունի հայ եկեղեցու ծիսակատարության մեջ։ Պատարագի մշակումը նա սկսել էր 1892թ., բայց չկարողացավ ավարտել Առաջին
համաշխարհային պատերազմի սկսվելու պատճառով։
«Պատարագը» առաջին անգամ հրատարակվել է 1933թ. Փարիզում և առաջին անգամ ձայնագրվել 1988թ. Երևանում։

Նա բազմաթիվ դասախոսություններով էր հանդես գալիս Եվրոպայում, Թուրքիայում և Եգիպտոսում՝ ներկայացնելով հայկական երաժշտությունը։ 1910-ից հետո ապրել և աշխատել է Պոլսում, այնտեղ հիմնել «Գուսան» երգչախումբը, որն ուներ 300 անդամ։ 1915թ. ապրիլի 24-ին նա բազմաթիվ հայ մտավորականների հետ ձերբակալվում է և հարկադրված բռնում աքսորի ճամփան: Իր ընկերների՝ թուրք բանաստեղծ Էմին Յուրդաքուլի և ամերիկացի դեսպան Հենրի Մորգենթաուի միջամտությամբ ազատվել է աքսորից*։ Կոմիտասը տեղափոխվում է Փարիզ, որտեղ էլ մահանում է հոգեբուժական կլինիկայում 1935թ. հոկտեմբերի 22-ին։ Մեկ տարի անց նրա աճյունը փոխադրվում է Երևան, 1950-ական թվականներին Փարիզից Երևան են տեղափոխնում նաև Կոմիտասի ձեռագրերը։

Ներկայում Երևանի երաժշտական կոնսերվատորիան կրում է Կոմիտասի անունը։

*Ըստ կոմիտասագետ Տիրան Լոքմագյոզյանի` որևէ փաստ գոյություն չունի, թե ում կամ ինչի միջոցով է Կոմիտասն ազատվել աքսորից, իսկ Յուրդաքուլի կամ Հալիդե Էդիփի միջամտելու վերաբերյալ վարկածները լրիվ հերյուրանք են: Ընդհակառակը, երբ Յուրդաքուլին տեղեկացնում են Կոմիտասի աքսորվելու մասին, նա անտարբեր վերաբերմունք է դրսևորում-Ակունքի խմբագրություն:

http://www.1in.am/arm/more_historicaldates_115966.html

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *