Անկարայում հարուցված շոկ առաջացնող դատական հայց.ՙԹող ճանաչվի Հայոց ցեղասպանությունը՚

Անկարայի Փաստաբանական միության դատապաշտպաններից Բենդալ Ջելիլ Էզմանը «Թող Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչվի, Թալյաթ փաշան դատվի, իսկ նրա անունը հանվի այն փողոցներից, որոնք անվանակոչված են իր անվամբ» պահանջով դիմեց դատարան:

 «Թող արձանը հանվի»

 Փաստաբան Էզմանը հետևյալն է պահանջում Անկարայի Երկրորդ ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների դատարանից. «Թո’ղ ճանաչվի Հայոց ցեղասպանությունը: Թո’ղ Թալյաթ փաշան և իր հանցակիցները դատվեն: Թո’ղ հանվի Բողազլըյանի կայմակամ (գավառապետ) Քեմալ բեյի արձանը»:

 «Ալլահի կամքն է»

 Էզմանը, որը նաև եղել է «Ներողություն հայերից» փաստաթղթի տակ ստորագրածների շարքերում, ասաց հետևյալը. «Նման դատ առաջին անգամ է հարուցվում: Թուրքիան պետք է առերեսվի սեփական անցյալի հետ»:

Այն հիշեցմանը, թե իր կողմից հարուցված հայցը մեծ հակազդեցության տեղիք է տալու, Էզմանը հետևյալ պատասխանը տվեց. «Ալլահի կամքն է»:

 Գյուզելի դեմ դատական գործ հարուցեց

 «Ներողություն եմ խնդրում»  փաստաթղթի տակ ստորագրածների հասցեին «իրենց խմած կաթը հարամողներ» խոսքով  վիրավորանք հասցնելու մեղադրանքով նախկին նախարար Հասան Ջելալ Գյուզելի դեմ 3 ամիս 15 օրից մինչև 2 տարի 4 ամսի չափ պատժամիջոց սահմանելու պահանջով բացված դատական գործը քննվեց Անկարայի Երկրորդ ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների դատարանի կողմից: Գյուզելի դեմ դատական գործ հարուցած Անկարայի Փաստաբանական միության անդամ Էզմանը դատարանին հանձնեց ՙշոկ՚ առաջացնող մի հայց: Դատապաշտպան Էզմանը, իր հայցում լուսաբանելով 1915 թ. տեղի ունեցած դեպքերը, առաջ քաշեց այն տեսակետը, ըստ որի` Սայիդ Հալիմ փաշայի կառավարությունը ցեղասպանություն է իրագործել իր հայ քաղաքացիների նկատմամբ:  

 Թալյաթ փաշան հանցագործություն է կատարել

 Էզմանը պնդեց, թե հայերը 1915-ին սպանվել են թուրքերի կողմից` օսմանյան քաղաքացիների ծրագրի համաձայն: Փաստաբան Էզմանը պահանջելով, որպեսզի բերվի և ուսումնասիրվի Բողազլըյանի կայմակամ (գավառապետ) Քեմալ բեյի մասին ընդունված դատավճռի հիմք հանդիսացած թղթապանակը, հետևյալն ասաց այդ կապակցությամբ. ՙԹեև մենք պահանջեցինք, որ բերվեն 1915 թ. ապրիլ և մայիս ամիսներին կատարված տեղահանության առնչությամբ 1918-1922 թթ. ընդունված դատապարտող որոշումները, սակայն չբերեցին, նյութի ուսումնասիրությունն անտեսվեց՚:

Բացի այդ` Էզմանն իր հայցում առաջ քաշեց նաև այն տեսակետը, թե Թալյաթ փաշայի կոմիտեի անդամները, Թուրքիայի քրեական օրենսգրքի 220-րդ և 3713-րդ` ահաբեկչության դեմ պայքարի մասին հոդվածների համաձայն, գործել են «բռնություն և ուժ գործադրելով` կազմակերպություն հիմնելու» հանցանքը, և պաշտպանեց այն գաղափարը, թե ցեղասպանություն  հանցագործությունը ճանաչվում է Թուրքիայի քրեական օրենսգրքի 76-րդ, 77-րդ ու 78-րդ հոդվածներով, և որ 1915 թ. հայերի դեմ սիստեմատիկ կերպով իրականացված այդ հանցագործությունները, վերոհիշյալ հոդվածների շրջանակներում, համարվում են ցեղասպանություն:

 Արձանը թող  հանվի

 Էրզանը հանդես եկավ նաև դատարանին ուղղված հետևյալ պահանջներով. «Ձեր հարգարժան դատարանից պահանջում եմ, որ բերել տաք 1915 թ. վերաբերող Քեմալ բեյի մահապատժի դատավճռին հիմք հանդիսացած թղթապանակն ու մյուս մահապատիժների  որոշումները, բացահայտեք սույն խնդիրը և որոշում ընդունեք` ցեղասպանություն կատարված լինելու մասին: ՙԲողազլըյանի գավառապետ Քեմալ բեյի արձանը  հանելու և Թալյաթ փաշայի անունով անվանակոչված փողոցների և բուլվարների անվանումները փոխելու՚ մասին իմ դիմումը դատախազություն ուղարկելով` ՙՀանցագործությունը և հանցագործին  դրվատելու և մարդկության դեմ հանցանք գործելու՚ շրջանակներում հետաքննություն սկսեք նաև Թուրքիայի Ներքին գործերի նախարարության այն իրավասուների նկատմամբ, ովքեր մինչ օրս չեն պատասխանել իմ դիմումին: Պահանջում եմ, որպեսզի բերել տրվեն 1915 թ. դեպքերի մասին դատարանի որոշումները, և կիրառվի Թուրքիայի քրեական օրենսգրքի 76-րդ, 77-րդ ու 78-րդ հոդվածներում տեղ գտած ցեղասպանության բնորոշումը, պահանջում եմ, որ դատարանը որոշում կայացնի, համաձայն որի` 1915 թ. իրագործվել է ցեղասպանություն Սայիդ Հալիմ փաշայի կառավարության կողմից: Պահանջում եմ նաև, որ եթե վճռվի, թե սույն դատարանն իրավասու չէ նման գործ քննելու, ապա հայցը փոխանցվի իրավասու դատարաններին և դատախազներին»:

Երբ «Թուրքիան պետք է առերեվի սեփական անցյալի հետ» խոսքերով հանդես եկած փաստաբան Էզմանին հարցրեցին, թե չի՞ վախենում արդյոք այն հակազդեցությունից, որ տեղիք է տալու իր կողմից հարուցված դատական գործը, նա տվեց հետևյալ պատասխանը. «Եթե գլխիս փորձանք գա, Ալլահի կամքն է»:

 Ջեմալ Դողան

haberturk.com, 31.3.2010,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *