Պատասխան մեր ընթերցողին-1

Նախ` ներողություն ենք խնդրում, որ Դերվիշ ծածկանվամբ (կամ անվամբ) մեր ընթերցողից ստացված նամակներին պատասխանում ենք ուշացումով: Ստորև ներկայացնում ենք այդ նամակները և դրանց պատասխանը:

Նամակ 1. Երկար ժամանակ է, ինչ ուսումնասիրում եմ ԱՆԱՏՈԼԻԱՅԻ ՀԱՅՈՑ պատմությունը: Ձեր ուշադրությունն եմ հրավիրում հետևյալ թեմայի վրա…  ՏԻԳՐԱՆԱԿԵՐՏԸ միշտ ընդունվում էր որպես ՀԱՅԿԱԿԱՆ հինավուրց քաղաք, և ՔՐԴԵՐԻ հետ անընդհատ վիճում էինք այդ հարցի շուրջ, այսինքն` այս քաղաքի հիմնական հիմնադիրների և տերերի թեմայովանսպասելիորեն որոշ ՀԱՅԿԱԿԱՆ կայքերում նկատվեցին հանձնվողական տրամադրություններ, երբ ասելով, թե մեր ՏԻԳՐԱՆԱԿԵՐՏԸ գտնվում է ոչ թե ներկայիս ԴԻԱՐԲԵՔԻՐԻ սահմաններում, այլ` մեկ այլ վայրում, սկսեցին ընդունել ՏԻԳՐԱՆ ՄԵԾԻ թողած ժառանգությունից հրաժարվելուկամ էլ այն քրդերի հետ կիսելու կեցվածքեթե այդ հաշտվողական ընկալումը միայն ՏԱՃԻԿՆԵՐԻ դեմ միաբանվելու համար է, ուրեմն ՄԵՂՔ են գործում ՀԱՅՈՑ պատմության հանդեպհատկապես ՍԱՍՈՒՆԱՀԱՅԵՐԸ պետք է որոշեն` ՀԱ՞Յ են, թե ՔՈՒ՞ՐԴ: (Հետևեք “ANADOLUDA ERMENİLER VARDI… HALA VAR” կայքի 2 տարի առաջվա և հիմիկվա հրապարակումներին)… ԲԱՐԵՒՆԵՐ:

Նամակ 2. Չգիտե՞ք` ԱՄՆում բնակվող դեղնամորթ, կարմրամորթ, սևամորթ ու սպիտակամորթ և հազար ու մի լեզվով հաղորդակցվող և քաղաքական հայացքներ կրող մարդիկ ինչո՞ւ և ինչպե՞ս են ՔԱՂԱՔԱՑԻՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՐ ՔՆՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ և դպրոցներում ԵՐԴՎՈՒՄ: Գիտեք, բայց ճիշտը չեք գրում, չէ՞ որ այնտեղի իմ հայ եղբայրը այդ ԵՐԴՈՒՄԸ ընթերցելիս չի նեղվումԻսկ ինչու՞ եք դուք անհանգստանում, երբ այստեղ (ԹուրքիայումԱկունքի խմբ.) են երդվում: Ո՞րն է դրան ընդդիմանալու պատճառը, երբ դեպքը տեղի է ունենում ԹՈՒՐՔԻԱՅՈՒՄ և ԹՈՒՐՔԵՐԻ առնչությամբՀենց նույն երդումն առկա է նաև ԵՄի որոշ երկրներում և ԲՐԻՏԱՆԻԱՅՈՒՄ, ինչու՞ եք ձեր ընթերցողների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով` սուտ լուրեր հաղորդում նրանցԱռանձնահատուկ խնդրում եմ, որ պատասխանեք հարցիս, թեկուզ և` անհատապեսՉեմ կարծում, թե դուք այդքան անգրագետ եք. ՀԱՅ ազգը մտավորական էԱյդ դեպքում նպատակաուղղված կերպով եք այդ տեղեկատվությունը ներկայացնումԹող սա լինի իմ կոչը` եկեք ու մի ձգտեք անջրպետ ստեղծել այս երկու ժողովուրդների միջև, ՈՐՈՆՔ ԿԱՐՈՂ ԵՆ ՍԻՐԵԼ միմյանց

Եվ եթե իմ այս մեկնաբանությունը չհրապարակեք, ուրեմն զրկված լինեք Սուրբ Հիսուսի լույսից Այնժամ թող ձեր ճամփան Գեհենը լինի:

Պատասխան

Հարգելի’ Դերվիշ, մեր կայքէջը Ձեզնից երկու նամակ է ստացել: Ուշադրություն է գրավում այն, որ այդ երկու նամակներն էլ (չգիտես ինչու) գրված են` կանխակալ կարծիքի վրա հիմնվելով: Մեկում ենթադրելով, թե Ձեր մեկնաբանությունը չենք հրապարակելու մեր կայքէջում, անեծքներ եք թափում, իսկ մյուսում (այդ հարվածը միայն մեզ չէ ուղղված) բոլոր հայկական կայքերին մեղադրում եք «Տիգրան Մեծի ժառանգությունից հրաժարվելու» կամ «հանձնվողականության» մեջ:

Հարգելի’ Դերվիշ, եթե հայերն իրենց ժառանգությունից հրաժարվեին կամ հանձնվողականություն ցուցաբերեին (նմանները կան իհարկե), աշխարհում այլևս չէր լինի այն, ինչ կոչվում է «Հայկական հարց»: Ձեր նամակում պահանջում եք, որպեսզի մենք «երդման» կապակցությամբ «հանձնվողական» կեցվածք բռնենք, իսկ հետո հայկական կայքերին մեղադրում եք «հանձնվողականության» մեջ, քանի որ վերջիններս Դիարբեքիրը չեն ներկայացնում որպես Տիգրանակերտ, ըստ Ձեզ` երկընտրանք չկա՞ Ձեր խոսքերում:

Նախ նշենք, որ  աշխարհի ոչ մի երկրում (Հայաստանը ներառյալ), ավտորիտար ռեժիմ ունեցող երկրներից բացի, հատկապես դպրոցներում աշակերտները «երդում տալու» վարժություններ չեն անում: Դուք կամ տեղյակ չեք դրա մասին, կամ էլ չիմանալու եք տալիս: ԱՄՆ-ում ևս երդվում են միայն քաղաքացիություն ստանալիս: Ամերիկայում ծնված ոչ ոք նման երդում չի տալիս: Բացի այդ` ԱՄՆ-ում և Թուրքիայում արվող երդումների միջև առկա է մի շատ մեծ տարբերություն: Ինչպես որ Դուք էլ եք նշում, ԱՄՆ-ը այնպիսի երկիր չէ, որում գերակա է որևէ ռասա, ժողովուրդ, ազգ, ցեղ և այլն, այդ պատճառով էլ մյուսները չեն երդվում ամերիկյան ցեղի կամ ազգության անունով: Ոչ ոք այդ երկրներում չի ստիպում իրենից չեղողին իր անվամբ երդվել:

Ըստ Ձեզ` այն, որ խնթրո առարկա եղող հոդվածում (երդման մասին) անգամ միայն մեկ հոգի է համարձակվել իր անունն օգտագործել, չի՞ ապացուցում, որ այստեղ այլ խնդիրներ ևս կան: Այդ անձն էլ արդեն, ուր որ է, մրցության մեջ է մտնելու Բահչելիի հետ: Չգիտի` ինչպես հիշատակել Թուրքիայում ապրող ժողովուրդներին: Պարզվում է` թուրք ասելը ցեղ չի նշանակում: Պնակալիզության այս աստիճանը մարդուն երբեմն ամաչեցնում է մարդ լինելուց: «Ոչ-Թուրքերը» եթե իրապես հանգիստ և առանց խնդիրների ապրեին, թերևս նույնիսկ այդքան չանհանգստանային թունդ ֆաշիզմի հոտ ունեցող այս երդումից: Օրինակ` եթե Գերմանիայում ապրելով` ոչ մի խտրականության չենթարկվեին, ոչ մի դժվարություն չտեսնեին նման երդում տալու մեջ, կկարողանային ասել` «Թող դա էլ մեր տուրքը լինի», սակայն արի ու տես… որ այնտեղ նման երդում չկա: Եվ նման երդման բացակայությունը միաժամանակ նման խնդիրների, խտրականության, ազգայնամոլության, ուծացման ջանքերի բացակայության ցուցանիշն է:

Հետաքրքիր է` ո՞ր ժողովուրդների մասին եք խոսում, որոնք «կարող են իրար սիրել»: Կարիք էլ չկա շատ մանրամասների մեջ խորանալու. չգիտե՞ք` ինչ արյունոտ է սելջուկյան և օսմանյան պատմությունը: Տեղյակ չե՞ք, որ անգամ հանրապետության պատմությունը լի է արյամբ, խտրականությամբ  և էթնիկ թշնամությամբ: Սեպտեմբերի 6-ը, 20 դասակարք զինվորագրությունը, Ունեցվածքի հարկը, Թրակիայի դեպքերը, հույների փոխանակումը, Սվասի սպանդը, Մալաթիայի ջարդերը, Մարաշի իրադարձությունները, Չորումի կոտորածները, Դերսիմի ցեղասպանությունը (!!), քրդերի ջարդերը և ուրիշ «մանր-մունր» մի շարք «գործարկեր»:

Վերջին 120 տարվա մեջ թեկուզ միայն հայերը ենթարկվել են Ցեղասպանության և բազմաթիվ մեծ ու փոքր կոտորածների: 1896-ին արյուն էր հոսում Ստամբուլի սրտում: 1909-ին Ադանայում 30 հազար հայ սպանվեց, ջարդեր կազմակերպվեցին Զեյթունում և Սասունում (դրանք, անշուշտ, քեզ ներկայացվել են որպես ապստամբություններ). այս ամենը հստակ ապացուցում են, որ այդ դեպքերը, «եզակի» չլինելով, կատարվել են պարբերաբար և համակարգված կերպով: Մարդ պետք է կույր լինի, որ դա չհասկանա: Ինչպես տեսնում եք, մենք չենք, որ «նպատակաուղղված» գործեր ենք անում. այդ «նպատակը» պետք է բոլորովին այլ տեղերում որոնեք: Ինչպես տեսնում եք, «անգրագետ» էլ չենք, տեղյակ ենք այդ ամենի մասին, իսկ Դու՞ք: Դուք նույնպես տեղյակ չէի՞ք: Թե՞ միլիոնավոր թուրք քաղաքացիների պես լռել եք` երեք կապիկը խաղալով: Կարծում եք, թե քանի դեռ չեք խոսում այդ մասին, դրանք բոլորը մի օր վե՞րջ են գտնելու, և այդ օրն էլ հենց այսօ՞ր է, վերջապես այդ օրը եկե՞լ է (100 տարի է, որ այդ երազանքով է ապրում ամեն հայ): Թե՞ նրանցից եք, ովքեր կարծում են, թե որոշ բաներ փոխվել են Թուրքիայում, քանի որ մի երեք հոգի վեր են կացել ու հայերի շրթունքներին մեղր են քսել:

Երբ շուրջ 100 տարի առաջ, երբ Եվրոպացիները (նամանավանդ` հայերը), Եվրոպայում ուսում ստացած, կոստյում և ռետինգոտ հագած, ֆրանսերեն խոսող 4-5 թուրք տեսան, «Թուրքերը փոխվել են» ասելով` սկսեցին նրանց «երիտթուրքեր» հորջորջել: Մի՞թե հատկապես մտահոգիչ չէ այն, որ Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչները, դրա իրականացման փուլն էլ անձամբ ղեկավարողները հենց այդ մարդիկ են եղել, ավելին` դրանց շարքում են գտնվել նաև երկու բժիշկներ` ի դեմս Նազըմի և Բեհաեդդին Շաքիրի, այսինքն` մարդու կյանքը փրկելու համար երդված անձինք, ովքեր գլխավորել են այդ գործը: Ամենայն հավանականությամբ դա էլ է «եզակի» դեպք: Չգիտես ինչու այդ «դիվահարները», այդ «մանյակները» (Հրանտը նույնպես սպառնալիքների էր ենթարկվել «փողոցներում լեփ-լեցուն մանյակների» միջոցով) միշտ Թուրքիայում են շրջում, մի՞թե դա մի քիչ տարօրինակ չէ:

Գեղեցիկ բան է ժողովուրդների սերը միմյանց հանդեպ, սակայն սիրո համար երկու կողմ է պետք, հակառակ դեպքում այդ սերը «պլատոնական» է լինում: Մի՞թե դուք կարող եք պնդել, թե թուրք ազգը «սիրում է» հայերին: Եթե ասեք «պնդում եմ», ստախոս դուրս կգաք: Պարզվում է` հայերը խոսում են. էլ ի՞նչ եք ուզում: Այն կողմը, որին մեղադրելու եք, պետք է ոչ թե խոսող կողմը լինի, այլ` գործող: Ձեր ձայնն ուղղեք ոչ թե նրա դեմ, ով արդարադատություն է որոնում, քանի որ իր հանդեպ անարդար են վարվել,  այլ` անարդար եղողի:

Ասում եք, որ բավականին երկար ժամանակ ուսումնասիրել եք հայոց պատմությունը: Որտեղի՞ց, ո՞ր աղբյուրներից: Ոչ մի լուրջ աղբյուրում Դիարբեքիրը չի նշվում որպես Տիգրանակերտ: Նախ հայտնենք, որ Տիգրանակերտը միայն մեկ քաղաքի անուն չէ: Հայոց արքա Տիգրան Երկրորդը Հայաստանում մի քանի քաղաք հիմնելով` բոլորն էլ կնքել է Տիգրանակերտ անվամբ: Մեր օրերում Դիարբաքըր (իրականում Դիարբեքիր կամ Դիարբեքր կոչելն ավելի ճիշտ կլինի) անվան տակ հիշատակվող քաղաքը նախկին Ամիդն է: Ինչ վերաբերում է Տիգրան արքայի հիմնած Տիգրանակերտին, ապա վերջինս, ըստ որոշ ուսումնասիրողների, ներկայիս Սիլվան քաղաքն է: Ոմանք դա էլ ճիշտ չեն համարում: Փաստն այն է, որ Դիարբեքիրը Տիգրանակերտը չէ: Այդ անվանումները միախառնվել են ժամանակի ընթացքում: Հայերն սկսել են Դիարբեքիրը Տիգրանակերտ անվանել: Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե ով է հիմադրել Դիարբեքիրը, առնվազն միանշանակ կարելի է ասել, որ քրդերը ոչ մի նպաստ չեն ունեցել այդ գործում:

1. Քրդերը ներկայում որպես Անատոլիա հիշատակվող շրջան են սկսել գալ հազիվ 16-րդ դարից և միայն 17-րդ դարից հետո են գաղթել առավել մեծ զանգվածներով: Քաղաքն այդ տարեթվից շատ առաջ էլ գոյություն ուներ:

2. Այն ազգը, որը կառուցել է Դիարբեքիրի պես մի քաղաք, պետք է որ քաղաքաշինության և ճարտարապետության որոշ մշակույթի տեր եղած լինի: Այնինչ քրդերը, ողջ պատմության ընթացքում ապրելով լեռների ամենաբարձր շրջաններում, գրեթե միայն անասնապահությամբ են իրենց ապրուստը հայթայթել և հազիվ մեր օրերում են սկսել ուրբանիզացվել: Այն հանգամանքը, որ այսօր Դիարբեքիրի գրեթե բոլոր բնակիչները քրդեր են, դեռ չի նշանակում, որ այդ քաղաքը կառուցվել է քրդերի կողմից, ճիշտ այնպես, ինչպես որ Թուրքիայի տարածքում գտնվող և ոչ մի քաղաք հիմնադրված չէ թուրքերի կողմից…

30.12.2011

Հարգանքներով`

Akunq.net

  1 comment for “Պատասխան մեր ընթերցողին-1

  1. 2012/01/07 at 01:10

    Սպառիչ պատասխան էր, ինձ թվում է` այստեղ ավելացնելու ոչինչ չկա

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *