Գևորգ Փամուկչյան

Հայկական ծագմամբ հետազոտող Գևորգ Փամուկչյանը ծնվել է 1923 թ. Քուզգունչուկում: Գևորգ Փամուկչյանը Կեսարիացի կտորեղենի վաճառքով զբաղվող Միքայել Փամուկչյանի և Կեսարիա սանջակի վարչական խորհրդի անդամ պարոն Հաջի Մարտիրոս Լուսարարյանի դստեր` Նազելի Հաջի Գյուլի որդին է:

Գևորգ Փամուկչյանը, նախնական կրթություն ստանալով Սկյուտար-Իճատիեի Ներսեսյան-Յերմոնյան հայկական նախակրթարանում, մինչև 10-րդ դասարանը կրթությունը շարունակել է Սուրբ Ժոզեֆ ֆրանսիական լիցեյում: 1943 թ. սկսել է սիրողական հոդվածներ գրել«Նոր Լուր» հայերեն թերթում: 1944-1950 թթ. ընթացքում որոշ ժամանակ զբաղվել է ածխամատիտով նկարչությամբ:

Փամուկչյանը 1949 թ. սկսած արտերկրի հայակական մամուլում հոդվածներ է տպագրել: Անմիջապես Ստամբուլի թեմայով գրված նրա աշխատությունները տեղ են գտնում Ռեջայի Էքրեմ Քոչուի Ստամբուլի հանրագիտարանի առաջին և երկրորդ հրատարակություններում: Ստամբուլի հայերի վերաբերյալ այս նյութերը նրա ուսումնասիրությունների համար, որոնք կատարվելու էին վերջին տարիներին, նախապատրաստության և հավաքելու հատկանիշ ստացան:

Գևորգ Փամուկչյանը մեկն էր 1953 թ. ստեղծված Մշակութային ուսումնասիրությունների խրախուսման միության հմնադիրներից: Փամուկչյանը 1953-1967 թթ. աշխատել է «Դաբկովիչ շոգենավի գործակալության» հաշվապահության բաժնում, 1956 թ.ց սկսած հոդվածներ է հրատարակել թուրքերեն հանրաճանաչ ամսագրերում: 1967 թ. աշխատանքի է անցնել Հայոց պատրիարքարանում` զբաղեցնելով պահոցի ղեկավարության և գլխավոր քարտուղարի պաշտոնները: 1968-1978 թթ. ղեկավարել է պատրիարքարանի կողմից հրատարակվող «Շողակաթ» ամսագրի և տարեգրքերի հրատարակությունը: 1982 թվականից ի վեր մշակույթի բնագավառում հայոց պատրիարքարանի պատվավոր խորհրդական Գևորգ Փամուկչյանը 1976 թ. դարձել է Ստամբուլի տեխնիկական համալսարանի ճարտարապետության պատմության և վերականգնման ինստիտուտի և 1983 թ. Հոլանդիայի Լեյդեն քաղաքի Հայոց ուսումնասիրությունների միջազգային կազմակերպության անդամ:

Փամուկչյանը, ում աշխատությունները մեծամասամբ հենվում են հայկական աղբյուրների վրա և հարստացված են պատմական, վիմագրագիտական, կենսագրական, գրական տեքստի հրատարակման թեմաներով, իր ներդրումն է ունեցել 50-ին մոտ հայերեն և թուրքերեն ստեղծագործությունների, նույնքան տպագիր թերթերի, 6 հանրագիտարանի ուսումնասիրություններրի ոլորտներում: Պտրաստել է հոդվածներ, բացատրական գրառումներ, հավելվածներ, որոնցից հայերեն գրված «Ակնեցի (Էղին) հին հայկական ընտանիքները և անձինք» խորագրով հոդվածը հրապարակվել է Թորոս Ազատյանի «Լեռնաշղթա» անվամբ ստեղծագործության մեջ, իսկ «Հանրապետության հիսունամյա շրջանում Ստամբուլում լույս տեսած հայերեն և հայատառ թուրքերեն գրքերի մատենագիտությունը»` «Շողակաթի» տարեգրքի 1976-1978 թթ. համարում: Վերջին տարիներին Գևորգ Փամուկչյանը Երեմյա Չելեբի Քյոմուրճյանի մասին երկու աշխատություն գրեց, որոնցից մեկը` թուրքերեն, մյուսը` հայերեն: Հրանտ Տեր Անդրեասյանի թուրքերեն թարգմանությամբ հրապարակած «Ստամբուլի պատմության» երկրորդ հրատարակչությունը հարստացնելով նախաբանով, «Քյոմուրճյան ընտանիքի տոհմածառը» և նման տարբեր կենսագրական և մատենագիտական հավելվածներով, գրառումներով և ուղղումներով` պատրաստեց տպագրության: Մեծ հավելված ավելացրեց նաև «Ստամբուլի 1660 հրդեհների պատմություն» անվամբ հայերեն ստեղծագործությունը տպագրության պատրաստելիս և Ստամբուլի վերաբերյալ իր այս աշխատությունը հարստացնելով` հրատարակեց: Փամուկչյանը Ստամբուլի հայոց պատրիարքարանի վերաբերյալ երկու հայերեն կեսագրական աշխատություն հրատարակեց` «Պատրիարք Հակոբ Նալյան» (1706-1764) և «Պատրիարք Հովհաննես Կոլոտ» (1678-1741):

Փամուկչյանը, ունենալով հայկական ծագում, ունի նաև աշուղ-բանաստեղծների վերաբերյալ աշխատություններ: Մասնավորապես աշուղների բազմաթիվ դեստաններ (էպիկական պատում) է հրատարակել, որոնց մեծամասնությունը Ստամբուլի վերաբերյալ պատմական դեպքերի մասին պարզաբանումներ ունի: Փամուկչյանի` աշուղական գրականության ուսումնասիրությունների բնագավառում կատարած ներդրումներից մեկն էլ «Հայատառ թուրքերեն ձեռագրի հին անթոլոգիան» է, որը լույս է տեսել « Բանահյուսական և ազգագրական ուսումնասիրություններ» անվամբ տարեգրքի 1984 թ. և 1985 թ. Համարներում` երկու մասով: Հոդվածում այնպես, ինչպես անթոլոգիայում, հրատարակվել են թուրք և հայ աշուղներին պատկանող բոլոր նմուշները, բացի այդ` տվել են նաև աշուղների մասին կարճ տեղեկություններ: Փամուկչյանն ունի նաև չհրատարակված աշխատություններ, որոնցից մեկը կազմված է Սկյուտարի, Էդիրնեքափըի և Բալըքլըի հայկական գերեզմանոցներից հավաքած մոտ 2000 տապանագրի տեքստերից և ներառում է Ստամբուլի հայերի վերաբերյալ հարուստ տեղեկություններ: Գևորգ Փամուկչյանին է պատկանում նաև մի աշխատություն, որը բաղկացած մոտ 3500 ճամաչված հայերի կենսագրությունից, սակայն դեռևս ամբողջական չէ:

http://www.hyetert.com/yazi3.asp?Id=41&DilId=1

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *