Երնջակ գավառ

Հին է Երնջակ գավառը։ Դարերի ասք ու խոսքին վկա այս գավառի պատմական տարածքն այժմ ընդգրկում է Ջուլֆայի շրջանը, որը տարածված է Արաքս գետի ձախափնյա մասում՝ հանրահայտ Օձասար բարձրաբերձ լեռան շուրջը՝ Երնջակ գետի հոսանքն ի վար գտնվող հարթություններում։ Գեղեցկատես Օձասարը, որի հետ կապված են մի շարք ավանդություններ, ունի 2360 մ բարձրություն և, փաստորեն, գավառի տեղը մատնանշող լեռ է։

Երնջակի նպաստավոր բնակլիմայական պայմանները, ճոխ բուսականությունը, բարեբեր դաշտերը և բնական ամրությունները հին ժամանակներից ի վեր միշտ էլ հմայել են մարդուն և ծառայել նրան։ Երնջակը միջնադարում՝ XII—XVI դդ., հռչակված էր որպես «գեղեցկանիստ երկիր»1։ Այն, որպես Սյունյաց աշխարհի գավառ, հիշատակվում է VII դարից (Ա. Շիրակացի)2։ Երնջակ կամ Երնջնակ անվան լեզվաբանական բացատրությունը ըստ Հր. Աճառյանի ստուգաբանության նշանակում է. «մի տեսավ ուտելի փուշ. erybgium campestre L… Երինջ բառից է… որ բառացի նշանակում է «ցուլի փուշ»3։

Երնջակ գավառի տասնյակ գյուղերն ու ավանները, գյուղաքաղաքները պատմության քառուղիներում ապրել են վերելքի ու անկման, ավերումների ու վերակառուցումների շատ ու շատ դրվագներ։ Սակայն երնջակցին նորից ու նորից վերակառուցել է հրկիզված ու ավերված բնակատեղիները, ճարտարապետական կոթողներն ու հուշարձանները։ Երնջակ գավառը հնությունների մի ուրույն աշխարհ է, հուշարձանների մի հարուստ շրջան, ուր ամեն մի խաչքար, կամարի մասունք, հնահիմն պատ, կանգուն ու ավեր ամեն մի տաճար, քարերին դաջված մեսրոպատառ ամեն մի բառ պատմում է երնջակեցու անդադրում կորովի մասին ազգային ու մշակութային ինքնուրույնության գործում։

___________________

1. Ղ. Ալիշան, Սիսական, Վենետիկ, 1893 , էջ 349։

2. Ա .Աբրահամյան, Անանիա Շիրակացու մատենագրությունը, Եր., 1944, էջ 350։

3. Հր. Աճառյան, Հայերեն արմատական բառարան, հատ, Բ, Եր, 1930, էջ 859-860։

 Աղբյուրը՝ Արգամ ԱյվազյանՆախիջևանի ԻՍՍՀ հայկական հուշարձանները (համահավաք ցուցակ), Երևան, «Հայաստան» 1986թ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *