«Հայրենիք»ի խմբագրական – Անի… համաշխարհային մշակութային ժառանգութի՞ւն

Հող, մշակոյթ եւ կրօնք… աճուրդի հանուած են:

Աղաւաղում, մութ հաշիւներ, կեղծիք եւ անշուշտ օտարի աչքին լաւ երեւելու կամ տիպար օրինակ դառնալու մարմաջ:

Այսպէս, Թուրքիոյ մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան նախարարութեան Կարսի նահանգային վարչութեան պետը, յայտարարեց թէ յատուկ դիմումնագրով մը, առաջարկուած է որ, Անիի աւերակները` Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան «Եունեսքօ»ի Համաշխարհային մշակութային ժառանգութեան ցուցակին մէջ նկատի առնուին:

Հետաքրքրական է այս տեղեկութեան «թայմինկ»ը, յատկապէս ամերիկահայ զանգուածին համար, որ մօտէն կը հետեւի Թուրքիոյ մօտ Միացեալ Նահանգներու դեսպանի պաշտօնին թեկնածու Ֆրենսիս Ռիքարտոնէի կատարած սուտ ու փոյթ արտայայտութիւններուն:

Յանկարծ ի՞նչ պատահած է: Արդեօ՞ք աշխարհ հետզհետէ այնքան գեր-թափանցիկ դարձած է որ կարելի չէ ստել, թէ տասնեակ տարիներէ ի վեր, Անին այնքան մը քանդուած է որ աւերակ վիճակին մէջ, առանց ազդելու քաղաքական իրադարձութիւններուն վրայ, կրնայ մեծ հետաքրքրութիւն ստեղծել զբօսաշրջիկներու մօտ:

Տարիներէ ի վեր Թուրքիոյ մշակոյթի նախարարութիւնը կը փորձէր աւերակներուն մասին պատրաստուած կայքէջի ընդմէջէն, «հայ» բառը չգործածել: Աւելին, այդ նոյնինքն մշակոյթի նախարարութիւնը, ամէնայն ճկունութեամբ աշխատանք կատարած էր «Անի» անունը` «Անը» անուան փոխելու, փորձ մը որ ձախողած էր, յամայն աշխարհ քաջատեղեակ է, որ այսօրուան պայմաններուն մէջ ամէն մարդ «Անի»ն կը ճանչնայ որպէս «Անի», այլ ոչ թէ որպէս` «Անը»: Հանդերձ այս իրողութեան, նախարարութիւնը ամէնայն ճկունութեամբ յաջողած էր Անիի պատմութիւնը պատմել ու անոր կոթողները ծանօթացնել առանց հայ անունը յիշատակելու:

Ամիսներ առաջ, Սան Ֆրանսիսքոյի մէջ կատարած իր տարեկան հաշուետուութեան տեղեկագրին մէջ, «Համաշխարհային ժառանգութիւն» հիմնադրամը, նշած էր որ հայկական միջնադարեան Անի մայրաքաղաքի փլատակներուն անհետացում կը սպառնայ` սխալ կառավարման եւ անփոյթ վերաբերմունքի պատճառով: Սոյն հիմնադրամի գործադիր տնօրէնը յայտնած էր, թէ Անին, Փերուի Մաչու Փիչուի եւ Քամպոտիոյ Անկքորի նման, աշխարհի կարեւորագոյն տասը յուշարձաններէն մէկն է, որ իր աշխարհագրական դիրքին պատճառով յայտնուած է «քաղաքական ճահիճի» մէջ:

Հուսկ, ի պատասխան դեսպանի պաշտօնին թեկնածու Ռիքարտոնէի… դժբախտաբար հազար ու մէկ եկեղեցիներու քաղաք Անիի ոչ մէկ եկեղեցին գործածելի է: Դեռ աւելին, ամիսներ առաջ կրօնամոլ ծայրայեղական շարժում մը, Անիի Մայր տաճարին մէջ նամազ կատարեց եւ միեւնոյն տաճարին ու այլ եկեղեցիներու մէջ, նորաձեւութեան ցուցադրութիւն կատարեց:

«ՀԱՅՐԵՆԻՔ»

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *