Թուրքիան ցեղասպանության «աքցանների» մեջ

Եվրասիական անվտանգության և ռազմավարության հետազոտությունների կենտրոնի նախագահ Հաթեմ Ջաբարլըն, խոսելով թուրքական ժխտողականության դիտանկյունից, հանդես է եկել հետաքրքրական հայտարարությամբ. «Բացի այն, որ Հայաստանն այսպես կոչված ցեղասպանության* ճանաչման համար ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում աշխատանքներ է կատարում, այս ուղղությամբ քայլեր է ձեռնարկում նաև Թուրքիայում: Այս հարցում Հայաստանի համար ամենակարևոր հաղթանակն այն է, որ կարողացավ թուրքական հասարակությանը երկփեղկել: Այս ուղղությամբ Հայաստանն ու հայկական սփյուռքի զանազան կառույցները վերջին տարիներին Թուրքիայում և արտասահմանում բնակվող ու «Հայոց ցեղասպանությունը» ընդունած թուրք քաղաքացիներին որպես միջոց են օգտագործում, որպեսզի թուրքական հասարակության մեջ ու միջազգային ասպարեզում ճանաչվի «Հայոց ցեղասպանությունը»: Ցեղասպանություը ճանաչելու՝ թուրք քաղաքացիների կատարած քարոզչությունը եվրոպական և ամերիկյան հասարակության աչքին ավելի համոզիչ է թվում: Հալիլ Բերքթայը, Ալի Էրթեմը, Հյուլյա Էնգինը, Դողան Ահանլին և Թաներ Աքչամը, ովքեր իրենց թուրք քաղաքացի են համարում, և թուրք ազգն էլ նրանց թուրք է ընդունում՝ ասելով, թե անհրաժեշտ է ընդունել, որ 1915 թ. հայերի նկատմամբ «ցեղասանություն» է կատարվել, պաշտպանում են հայկական կողմի առաջ քաշած թեզը»:

Հաթեմ Ջաբարլըն նշում է, որ վերջին շրջանում Թուրքիայի ներքաղաքական կյանքում տեղի ունեցող որոշ դեպքեր, Քրդական բանվորական կուսակցության ահաբեկչական կազմակերպության զինված հարձակումների աճը, Էրգենեկոնի գործողությունների շարունակությունը, խորհրդարանական ընտրություններն ու արաբական աշխարհում տեղի ունեցած հեղափոխությունները բավականաչափ ծախսել են Թուրքիայի էներգիան, իսկ անվտանգության և արտաքին քաղաքականության  կյանքի ու մահու խնդիր հանդիսացող Հայոց ցեղասպանության խնդիրն ինչ-որ իմաստով մոռացության է մատնվել: Եթե ուշադրություն դարձնենք ցեղասպանության հարցի շուրջ կատարված զարգացումներին, հատկապես Հայաստանի անկախությունից հետո լուրջ դինամիկա է նկատվում:

Ավելի շուտ այս հարցը եղել է հայկական սփյուռքի զանազան կառույցների հսկողության տակ. ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի հայկական սփյուռքը մինչ 1991 թ. այս հարցում լուրջ հաջողություններ են գրանցել:

Հայաստանի անկախությունից հետո սփյուքի կազմակերպությունները ստանում են Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական և դիվանագիտական աջակցությունը. Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցում նոր շրջան է սկսվել: Այս ուղղությամբ ընդհանրապես ԱՄՆ-ում և Ֆրանսիայում լուրջ հաջողությունների են հասել: Այս գաղափարախոսության գործընթացի հետ միասին՝ շարունակեցին գործունեություն ծավալել նաև հայերի միջազգային և տարածաշրջանային կազմակերպությունները: Թուրքիայում օգտվելով աղմկահարույց լրատվական միջոցներից` փորձեցին ազդել նաև հասարակության վրա:

2011 թ. հունիսի 21-ին Փարիզում 28 պետության մասնակցությամբ ուղղափառ միջխորհրդարանական ասամբլեայի 18-րդ ամենամյա գիտաժողովում համընդհանուր քվեարկությամբ ընդունվել է կոմյունիկե՝ «Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների` հայերի, հույների և ասորիների նկատմամբ իրականացված ցեղասպանության վերաբերյալ»: Գիտաժողովի արդյունքում կատարված քննարկումների ժամանակ թեև նախատեսվել էր բանավոր կոմյունիկե ընդունել, Հայաստանի ներկայացուցիչների պնդումների արդյունքում ընդունվել է գրավոր    կոմյունիկե: Գիտաժողովին պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել, որ այս կոմյունիկեն քննարկելու համար ուղարկվելու է 150 երկրների խորհրդարանի:

Թեև Հայաստանի կառավարությունը Թուրքիայի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու և սահմանը բացելու վերաբերյալ արտահայտել է իր տեսակետը, սակայն իրական քաղաքականության մեջ ամբողջությամբ գործում է այս ցանկությանը հակառակ. Թուրքիային մեղադրում է ցեղասպանության մեջ, փոխհատուցման և հողային պահանջներ է ներկայացնում: Թուրքիայի և Հայաստանի փոխհարաբերությունները կարգավորելու միջնորդությունը ստանձնած պեություններն էլ, տեղական և կենտրոնական օրենսդիր ատյաններում ցեղասպանությունը ճանաչող որոշումներ ընդունելով, ստվեր են նետում էթիկայի կանոնների և միջնորդական նախաձեռնությունների վրա:

Այս թեմայի վերաբերյալ վերոհիշյալ անձանց բոլոր տեսակետները, գրված գրքերն ու հոդվածները, կարճ ժամանակում հայերի կողմից օտար լեզուներով թարգմանվելով, սփռվել են Եվրոպայում և Ամերիկայում: Յըլմազ Քարաքոյունլուի գրած «Տիկին Սալքըմի հատիկները» վեպը պարուրված է սպիտակ վարագույրով, այն Թուրքիայում հայ սփյուռքի լուրջ լոբիստական աշխատանքների արդյունքն է: Տեղին է հիշել նաև, որ Թուրքիայի փոքրամասնությունների նկատմամբ հանդուրժողականությունը քննադատող ֆիլմի նկարահանման ողջ ծախսերը հոգացել է Մշակույթի նախարարությունը:

Թուրքիայի կառավարությունն ու հասարակությունն այս հարցում պետք է դյուրազգաց լինեն, ցեղասպանությունը ճանաչող պետությունների դեմ կեցվածք պետք է որդեգրել, և այդ կեցվածքը պետք է մնայուն լինի, այլ ոչ թե անցողիկ: Հակառակ դեպքում մյուս պետությունները, տեսնելով, որ ճանաչումից հետո լուրջ հակազդեցություն չի առաջանում, ճանաչելով ցեղասպանությունը` կարող են Թուրքիային միջազգային ասպարեզում լուրջ խնդիրների առաջ կանգնեցնել:

Այս ընթացքում Եվրոխորհրդարանը (1987), Եվրոխորհուրդը (1987), ՄԱԿ-ի Զինվորական հանցագործությունների հանձնաժողովը (1948) պաշտոնապես ճանաչել և քննադատել են Հայոց ցեղասպանությունը: Միևնույն ժամանակ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչել են Ուրուգվայը, Հունաստանը,  Շվեդիան, Գերմանիան, Իտալիան, Բելգիան, Շվեցարիան, Ռուսաստանը, Լեհաստանը, Լատվիան, Սլովենիան, Կանադան, Կիպրոսի հունական հատվածը, Լիբանանը, Արգենտինան, Չիլին, Վատիկանը և ԱՄՆ-ի 50 նահանգներից 43-ը:

Իսկ Թուրքիան չի կարողացել այնպես անել, որ վերոհիշյալ այս պետություններից որևէ մեկը Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու որոշումից հրաժարվի:

Եվրասիական անվտանգության և ռազմավարական ուսումնասիրությունների կենտրոնի նախագահ, դոկտոր Հաթեմ Ջաբբարլը

http://www.turkishny.com/other-news/4-other-news/59295-turkiye-soykrm-kskacnda

*Հարկ է նշել, որ «սրտնեղած» Հաթեմ Ջաբբարլըն ողջ տեքստում գործածում է «այսպես կոչված ցեղասպանություն» արտահայտությունը, իսկ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչած պետությունների ցանկն ամբողջական չի ներկայացնում-Ակունքի խմբագրություն

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *