Յուշեր٫ վկայութիւններ

Հայկական հետքը Սղերդում

Յըլմազ Աքսու Հայերի տեղահանության 100-րդ տարելիցի ժամանակ, նախորդ տարիների համեմատ, ավելի շատ է օրակարգ բերվել այն հարցը, թե արդյոք տեղի ունեցածը ցեղասպանություն էր, թե ոչ։ Քանի դեռ մեկ ընդհանուր հայտարարի չեն եկել, այդ հարցը ամեն տարի ապրիլի 24-ին անկասկած օրակարգ է բերվելու, քննարկվելու է։  Հայտնի է, որ հեշտ չի լինելու այդ ընդհանուր ուղին գտնել։ Այն…

Վկայութիւններ Առաջին Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանի մասին

ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆԱՆԱԼ ԱՐԱՄԻ ՈՒՂԻՈՎ Արամ Մանուկեանը Դաշնակցականի տիպարի կենդանի օրինակներէն մէկն է, որ կարողացաւ ամբողջ հաւաքականութիւն մը զարթօնքի մղել, իր ազատագրական վեհ գաղափարներով: Դաշնակցական մը, որ հայրենի հողին հանդէպ ունէր սէր մը, դրոշմուած էր հայապահպանման մտածումներով: Շատ հազուադէպ կը պատահի տիքտատորական վարչակարգի մը մէջ, ուր ղեկավար մը կարճ ժամանակ ետք հրաժարի իր պաշտօնէն, առանց յեղաշրջումի: «Տիքտատոր»,…

Կիւմիւշհաճըգիւղի հայերու յիշատակարանէն

ԼՈՒՍՅԷՆ ՔՈՓԱՐ Մայրս Իւղաբեր Շիշման Կիւմիւշհաճըգիւղցի էր։ Ես հազիւ երեք–չորս տարեկան էի, երբ մայրս մեռաւ։ Հայրս Բարունակ Չորումի Մէճիտէօզի գաւառէն էր։ Դարբին էր հայրս։ Երբ կրկին ամուսնացաւ իմ եւ քրոջս Քարզուհիի խնամքը քեռիս փռապան Մամբրէն ստանձնեց։ Նշանաւոր փռապան մըն էր քեռիս։ Ուրիշներ մինչեւ որ 30 հացը թխեն ու ծախէն իմ քեռին արդէն 300 հացը վաճառած…

Նոր մոտեցումներ Ցեղասպանության ու վերջինիս մասին վկայությունների նկատմամբ

Վարդուհի Բալյան Վիզուալ պատմության արխիվի մեթոդներն ու նորարարական մոտեցումները, ինչպես նաև վկայությունների ուղղությամբ կատարված աշխատանքներն այցելուներին  ներկայացվեցին պանել-քննարկման, սեմինարի ու փոխգործակցության վրա հիմնած ցուցադրությամբ։  Հրանտ Դինք հիմնադրամի ու Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանի Շոա հիմնադրամի համագործակցությամբ  կազմակերպված միջոցառումը տեղի ունեցավ  փետրվարի 22-23-ին, Հրանտ Դինքի հիմնադրամի` Անարատ հղիություն շենքում։ 2007 թ. ստեղծված, շահույթ չհետապնդող Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանի Շոա…

Թե ինչպես շվեյցարացի զույգը Հայոց ցեղասպանության ժամանակ փրկեց 8000 որբերի

Հարրի Պողոսյան Ինձ բախտ է վիճակվել լինել ականավոր մի կնոջ՝ Էլիբեթ Կուենզլեր Մարշալի ընկերը։ Նա ծնվել է 1917 թ․ հուսնիսի 19-ին Ուրֆայում։ Նա բժիշկ Ջեյքոբ Կուենզլերի աղջիկն է։ Բժիշկ Կուենզլերն ինձ հիշեցնում է Օսկար Շինդլերին, ով Հոլոքոսթի ժամանակ փրկել է մոտ 1200 հրեայի կյանք։ Բժիշկ Կուենզլերը արել է ամեն ինչ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Որֆայից, Մարդինից,…

103 տարի անց անգամ «Հայկական լճից» դեռևս մարդու ոսկորներ են դուրս գալիս

Սպանված կանայք, երեխաներն ու տարեցները լճերի մեջ թաղվեցին։ Հայկական կոտորածների (Հայոց ցեղասպանության-Ակունքի խմբ.) 103-րդ տարելիցի ժամանակ էլ երբեմն մարդու ոսկորներ, երբեմն էլ սպանվածներին պատկանած իրեր են լճից դուրս գալիս։   Ռեմզի Բուդանջիր Այսօր մեկ միլիոնից ավել հայերի սպանության, միլիոնավոր մարդկանց տեղահանության, մեծ կոտորածի տարելիցն է։ Հայերին ու հայկական հետքերը ոչնչացնելու նպատակով կատարված կոտորածները երբեմն տեղանվամբ,…

Սպանություններով հիշատակվող տարածքներ` Սուր, Նուսայբին և Ջիզրե

Դիարբեքիրի Սուր, Մարդինի Նուսայբին և Շըրնաքի Ջիզրե գավառները 100 տարի առաջ էլ էին սպանություններով հայտնի, Հայոց ցեղասպանության պատճառով։ Սերդար Քորուջու Վերջին 1,5 տարվա ընթացքում Դիարբեքիրի Սուր, Մարդինի Նուսայբին և Շըրնաքի Ջիզրե գավառները հիշատակվում են միայն սպանություններով։ Իսկ պատճառը Անկարայի կողմից որպես հատուկ գործողություն ներկայացված, սակայն շրջանում միայն ավերում բերած ժամանակաշրջանն է։ Սակայն սա առաջին անգամը…

1915-ից 1978 . Մարաշի կոտորածի մասին պատմում է ականատես Ազիզ Թունչը

Մյուժգան Հալիս Մարաշի կոտորածից ուղիղ 39 տարի է անցել, սակայն կոտորածի հետքերը դեռ թարմ են։     1978 թ․ դեկտեմբերի 19-26-ը կատարված կոտորածի ժամանակ, միայն մեկ շաբաթվա ընթացքում ըստ պաշտոնական տվյալների՝ 111, իսկ ըստ ոչ պաշտոնական հայտարարությունների՝ մոտ 500 մարդ է սպանվել, հարյուրավոր մարդիկ վիրավորվել են, ավերվել է 210 տուն, 70 գրասենյակ։ Իսկ թիրախը ալևիները, քրդերն ու…

Մաշկերտցի Միրաքյանների պատմությունը

Հովսեփ Հայրենի Արաբկիրի հայկական գյուղերից մեկում՝ Մաշկերտում, տեղի ունեցած դեպքերի մասին տեղեկություններ ենք գտնում Աննա Միրաքյանի հուշագրության մեջ։ Միրաքյան ազգանունը պետք է որ կապ ունենա Դերսիմում հայտնի հայկական աշիրեթի հետ։ Դերսիմի ներքին շրջաններից դեպի Չարսանջաքի գյուղեր և Քըղիի կողմեր ցրված Միրաքյանների նման որոշ ընտանիքներ ևս, հավանական է, որ եկած լինեն Արաբկիրի գյուղեր։ Աննա Միրաքյանը, ով…

Ֆիլմ, որ հայերը բազմիցս են դիտել. վերջին հրաժեշտը Աննա խաթունին

Զաքարիա Միլդանօղլու Վախճանվել է Այսել Թուղլուքի սիրելի մայրը՝ Թուղլուք խաթունը։ Ի խորոց սրտի ցավակցում ենք։ Սակայն ցավը կրկնապատկվեց նրա հուղարկավորության ընթացքում, երբ մի բանդա հարձակվեց նրա գերեզմանին։ Ինքնադատաստանն ու ատելությունը նոր «ներդրում» ունեցան մեր մշակույթի մեջ։ Մեկ անգամ էլ ականատես եղանք, թե այս տարածքներում ոչ թե «այսպես կոչված», այլ իրականում ինչե՞ր են եղել ու ինչե՞ր…