Յուշեր٫ վկայութիւններ

Տան առջևի վարդածառը  

Բերքեն Դյոներ Ժամանակն անցնում է: Շուկաներում թռչուններ չեն դնում վաճառքի, հացը վերջացել է, պարտքի տետրերը փակ են։ 1985 թ. Վարպետ Օհաննեսը մեռնում է. «Տուն ունեինք՝ քանդեցին, ծառ ունեինք՝ կտրեցին։​​ Ստամբուլում էլ լինեինք կամ ստիպված աշխարհի մի անկյունում ապրեինք, կիմանայինք, որ այնտեղ տուն ունենք։ Սակայն եթե հանձնվի՝ կործանված է, ոչ ոք չի կարող դիպչել, ուժը չի…

Երեւանում տեղի կունենա Ֆերման Թորոսլարի «Աքսոր» գրքի արևմտահայերեն թարգմանության շնորհանդեսը

Սույն թվականի հունիսի 9-ին, ժամը 14։00-ին Արևմտահայոց հարցերի ուսումնասիրության կենտրոն գիտահետազոտական հիմնադրամում տեղի կունենա ներկայում ԱՄՆ-ում բնակվող արևմտահայ հուշագիր Ֆերման Թորոսլարի «Աքսոր․ ապստամբութեան բովէն անցած մութքեցի հայ ընտանիք մը» հուշագրության հայերեն թարգմանության շնորհանդեսը։ Թարգմանիչը Հայաստանում մշտական բնակություն հաստատած սփյուռքահայ մտավորական Մարի Մերտխանեան-Եարալեանն է («Լուսակն» հրատարակչություն, հայերեն հրատարակության խմբագիր՝ բանասիրական գիտությունների դոկտոր Հայկազուն Ալվրցյան, առաջաբանի հեղինակ՝…

Հայերէն գաւառի գրականութիւնը, Համշէնի մշակոյթը եւ վերյիշումներ

ՄԱՀԻՐ ԷՕԶՔԱՆ Համ­շէ­նա­հա­­յե­րէ­­նը իմ մայ­­րե­­­նին է։ Խօ­­սիլ սկսայ եր­­կու լե­­զու­­նե­­­րով։ Համ­­շէ­­­նահա­­յերէ­­նի եւ թրքե­­րէնի կը տի­­րապե­­տէի նախ­­քան դպրո­­ցական տա­­րինե­­րուս։ Խոս­­տո­­­վանիմ թէ ծնող­­ներս շատ ալ ցան­­կութիւն չ՚ու­­նէին համ­­շէ­­­նահա­­յերէն իմա­­նալուս հան­­դէպ։ Ըստ երե­­ւոյ­­թի կը մտա­­հոգո­­ւէին թէ համ­­շէ­­­նահա­­յերէն խօ­­սելով կը դժո­­ւարա­­նամ թրքե­­րէնի լաւ տի­­րապե­­տելու։ Ես աւե­­լի վերջ նկա­­տեցի թէ այդ դժկա­­մու­­թեան ետին ու­­րիշ ազ­­դակներ ալ կան։ Կրնամ ըսել թէ…

Բժիշկ Ավետիս Նաքքաշյանի հուշերը Այաշի բանտի մասին

Արուս Յումուլ Բժիշկ Ավետիս Նաքքաշյանն այն անձանցից է, ով անձամբ է ականատես եղել 1915 թ․ ապրիլի 24-ի հայ մտավորականների մահվան ճամփորդությանը։ Քաղաքագետ և սոցիոլոգ, դոկտոր պրոֆեսոր Արուս Յումուլը կազմել է 1925 թ․ Բոստոնում հայերեն հրատարակած Նաքքաշյանի հուշերը։ Բժիշկ Ավետիս Նաքքաշյանը 1925 թ․ գրված իր գիրքը, որում նկարագրում է Այաշ բանտում իր անցկացրած օրերը, սկսում է…

Այնթափի կորուսյալ հայերը՝ մի տան անցյալի հետքերում

Ումիթ Քուրթ Գույքի փոխանցումներն ավարտին հասցնելու համար պետությունը 1920-ական թվականներից սկսել է աճուրդներ կազմակերպել Գազիանթեփի (Այնթափ-Ակունքի խմբ․) համայնքապետարանի և Գազիանթեփի ֆինանսների գրասենյակի միջոցով։ Չնայած աճուրդները մեծավ մասամբ ցուցադրական էին, ոմանց համար հեշտացնում էին ավարի յուրացումը՝ այս գործընթացը քողարկելով որպես պաշտոնական: 1930-1935 թվականներին այս, այսպես կոչված, առքուվաճառքի գործարքների մասին մինչև իսկ հայտարարվել է «Գազիանթեփ» թերթում։ Ես…

Վաղը մեր Զատիկն է…

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Շատ տարիներ առաջ էր, եւ յունուարի խթման գիշերն էր, եկեղեցիէն ետք, երբ հարազատներով աւանդական սեղանին շուրջ բոլորուած կ՛ընթրէինք, յանկարծ ողորմած մայրս կը խզէր սենեակին մէջ լեցուած աշխարհ մը մթնոլորտը. – Քա՛, ըսէ՛ք նայիմ, այս տարի Զատիկը ե՞րբ է: Ամերիկայի մէջ, աւելի քան քառորդ դարէ ի վեր հաստատուած, Միջին Արեւելք կամ Եւրոպա բնակող իր…

Ռուբեն՝ առաջին անկախ հանրապետության մոռացված հերոսը

Ռուբեն Տեր Մինասյանի հուշագրության մի հատվածի ֆրանսերեն  թարգմանության հրատարակությունը՝  վերնագրված «Անկախության մարտահրավերը. Հայաստան. 1919-1920» («Le de՛fi de l՛inde՛pendance: Armռnie. 1919-1920», THADDEE, 2021), ընդգրկում է արդի Հայաստանի պատմության ամենավճռորոշ ժամանակաշրջաններից մեկը: Այն ներկայացնում է մեզ ներկայի անորոշությունների եւ հայկական կենսունակ պետության  գոյությունը հնարավոր դարձնելու համար այս հեղափոխական գործչի ձեռնարկած քայլերի մի քննադատական քննություն: ՏԻԳՐԱՆ ԵԿԱՎՅԱՆ Ի…

Սուրբ Յակոբը մեր տան մէջ

ՍՕՍԻ ԱՆԹԻՔԱՃԸՕՂԼՈՒ Ներկայիս բո­լորը տա­րեդարձ կը տօ­նեն։ Նո­­րաձե­­ւու­­թիւն մըն է այս։ Ան­­ցեալին միայն երա­­խանե­­րուն տա­­րեդար­­ձը կը տօ­­նուէր։ Չա­­փահաս­­նե­­­րը ու­­նէին անո­­ւան տօ­­նախմբու­­թիւն։ Սո­­վորա­­բար սուրբե­­րէ ներշնչո­­ւած անու­­նե­­­ր կրող­­նե­­­րը եկե­­ղեցա­­կան օրա­­ցոյ­­ցին տո­­ւեալ սուրբի հա­­մար նշած օրը կը տօ­­նէին սե­­փական տան մէջ իրենց հա­­րազատ­­նե­­­րով։ Մեր ըն­­տա­­­նիքէ ներս սուրբ անուն մը կրո­­ղը մեծ հայրս Յա­­կոբն էր։ Դեկ­­տեմբեր ամ­­սու կէ­­սերուն շա­­բաթ օրո­­ւան կը…

Մականունի մը պատմութիւնը

Ա. Ա. Ցեղասպանութեան ենթարկուած ազգի մը պատկանող անհատներուն համար չափազանց դժուար եւ, բազմաթիւ պարագաներու ալ, գրեթէ անկարելի է պատրաստել գերդաստանի ծառը: Մեր պարագան ալ այդպէս է: Հայոց ցեղասպանութեան զոհ գացած երկու գերդաստաններու երրորդ սերունդին կը պատկանիմ: Հայրս` մարաշցի, մայրս` ուրֆացի: Հօրենական մեծ հայրս եւ մեծ մայրս` Յովհաննէս Ապտալեան եւ Թագուհի Սերայտարեան: Մօրենական մեծ հայրս եւ…

Հայոց ցեղասպանությունից հետո վերապրածը՝ Լուսիե Չաքըր (Աշոտյան). դրվագներ կյանքից (Հրանտ Դինքի հիշատակին)

Էլինա Միրզոյան Թուրքագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ՀՑԹԻ գիտաշխատող «Հրա՛նտ, սիրելի՛ս, ամեն  հայ փաստաթուղթ է. 1915 թ. մասին ես շատ բան չեմ հիշում, բայց իմ կենսագրությունն ու ինձ նման բազմաթիվ վերապրողների կենսագրությունը փաստաթուղթ են Ցեղասպանության մասին»:  ԼՈՒՍԻԵ ՉԱՔԸՐ Լուսի(ն)ե Չաքըրը գյուրունցի արհեստագործ, հինգ երեխաների հայր Մանուել Աշոտյան էֆենդիի դուստրն էր: Նա հոր միակ աղջիկն էր, հայրը…