Յոդուածներ

Խորը, ավելի՜ խորը փորել

Մահիր Օզքան Անհետացման վտանգի առաջ գտնվող լեզուների և մշակույթների ոլորտում ուսումնասիրությունների զգալի մասը, ցավոք, իրականացվում է մեծ քաղաքներում։ Ամսագրերն ու թերթերը մեծավ մասամբ տպագրվում են մեծ քաղաքներում, ալբոմները  ևս պատրաստվում են այստեղ, մեծ քաղաքներում են գործում հասարակական կազմակերպությունները։ Դրա պատճառներից մեկն այն է, որ մարդիկ, ովքեր իրականացնում են այդ գործունեությունը, ապրում են իրենց լեզվի և…

Տէրիքի մատուռի ոդիսականը

ԷՅՅՈՒՊ ԿԻՒՎԵՆ 1915 թուականը հայերու կոտորածի գագաթնային տա­րեթիւն է, բայց այդ վայ­րա­գու­թեան հետ­քե­րը մին­չեւ այ­սօր տե­սանե­լի կը մնան։ Վիշ­տով լե­ցուն յու­շե­րը ամե­նայն կեն­դա­նու­թեամբ մին­չեւ օրս կը փո­խան­ցո­ւին։ Թէեւ միայն ձե­ւական նշա­նակու­թիւն ու­նե­ցող նե­րողու­թեան նա­խադա­սու­թիւննե­րը մերթ ընդ մերթ կը լսո­ւին, բայց լուրջ առե­րեսում մը ցարդ չէ իրա­կանա­ցած։ 1923-էն այս կողմ քրիս­տո­նեանե­րու ինչքե­րը կար­ծես Աս­տո­ւածա­յին ըն­ծայ մը…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Մադաթովի բարեկարգումները եւ կարգ ու կանոնի հաստատում

Էջմիածին` ծանր պարտքերու բեռան տակ եւ Եփրեմ Ա. կաթողիկոս Շուշիի մէջ ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ղարաբաղի, Շաքիի եւ Շիրվանի զինուորական կառավարիչ զօրավար Վալերիան Մադաթով, զօրքերու հրամանատարութեան կողքին, ստանձնած էր նաեւ քաղաքացիական ղեկավարման ամբողջ պատասխանատուութիւնը: Անոր զինակիցներու վկայութեամբ Մադաթովի ռազմատենչ բնաւորութիւնը, տեղական լեզուներու եւ սովորութիւններու, ինչպէս նաեւ ասիական ու եւրոպական սովորութիւններու իմացութիւնը` իր ղեկավարած շրջաններուն մէջ զայն դարձուցած էին անփոխարինելի: Մադաթով մէկուն հետ ընկերաբար կը վարուէր, միւսին…

Նարնջենիների մեջ պարփակված Վաքըֆլը գյուղը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Ուղուր Չելիքքոլ Աշխարհի ամենաերկար ծովափերից մեկի՝ Սամանդաղի փեշերին գտնվող Չևլիկ լողափն ու ծովը շատ տպավորիչ են։ Մարդուն ստիպում են բանաստեղծություն, գիրք գրել: Նարնջենիներով շրջապատված Խըդըրբեյ գյուղում որպես «Մովսես մարգարեի գավազան» հայտնի սոսին, ծեր Մովսեսի ծառն ու տեղական ապրանքների շուկան, ուր կարող եք այցելել, երբ այնտեղ եք, շատ գեղեցիկ են: Ավելին, գյուղացիներն այնտեղ գնված ապրանքը ուղարկում…

Մեր ակումբները (ՀՅ Դաշնակցութեան Լիբանանի կառոյցին հիմնադրութեան 120-ամեակին առիթով)

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Aztagdaily.com- Ակումբ հասկացողութիւնը համեմատաբար նոր է: Երկրի մէջ` Արեւմտահայաստան, նաեւ` Արեւելահայաստան, Կովկաս թէ այլուր, Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը ակումբներ ունեցած չէ: Յեղափոխական ընդյատակեայ գործունէութիւնը կատարուած է թաքստոցներու, «աչքէ հեռու» վայրերու եւ անշուք բնակարաններու գաղտնի մառաններուն մէջ: Ակումբ հասկացողութիւնը սփիւռքեան հասկացողութիւն է: Սփիւռքի մէջ, երբ մարդիկ առաջին անգամ դպրոց ու եկեղեցի կառուցած են, մտածած են…

Երախտապարտ ենք Հելլադային (Զմիւռնիոյ աղէտին 100-ամեակին առիթով)

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Զմիւռնիան, թրքական կոչումով` Իզմիր, բազմազգ ու բազմամշակութային նաւահանգիստ-քաղաքներէն կարեւոր կեդրոն մըն էր Օսմանեան կայսրութեան մէջ, ուր բացարձակ մեծամասնութիւն էին յոյն, հայ եւ այլ քրիստոնեայ բնակիչները, որոնք 1922-ին անպաշտպան մնացին Քեմալի հորդաներու վայրագութեանց  դէմ` անտարբեր աչքերուն առջեւ իբր թէ Թուրքիոյ թշնամի եւ Յունաստանի դաշնակից  ուժերուն, որոնց ռազմանաւերը, թիւով` 51, կը գտնուէին նաւահանգիստին բացերը: Այդ…

Երազող հայ խմբագիրի հատու խօսքը (Հրանդ Տինք – 19 յունուար 2007)

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Ակօս» թերթով մենք կռուելու ենք մեր պետութեան դէմ,իր գործած անիրաւութիւնը երեսին զարնելու համար: Հրանդ Տինք Իր նահատակութենէն տարի մը առաջ հարցազրոյցի մը ընթացքին, պոլսահայ գրող, մտաւորական ու խմբագիր Հրանդ Տինք, առանց բառերը ծամծմելու եւ մտքերը թաքցնելու, անվախօրէն կը պատասխանէր իրեն ուղղուած հարցումներուն: Փաստօրէն, հարցումներու կիզակէտին էին` թէ ի՞նչ նպատակ կը հետապնդէ «Ակօս» թերթը,…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Զօրավար Վալերիան Մադաթով` Վարանդայի հողատէր ճորտատէր

Տաղստանի ցեղերուն նուաճումը եւ Շաքիի ու Շիրվանի խանութիւններուն լուծարքը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Կովկասի կառավարչապետ եւ բանակի գլխաւոր հրամանատար զօրավար Ալեքսի Երմոլով եւ անոր օգնական, Ղարաբաղի, Շաքիի ու Շիրվանի կառավարիչ զօրավար Վալերիան Մադաթով սկսան կարգ ու կանոն հաստատել խանական բռնութիւններու տակ հեծող երկրին մէջ: Երմոլով, որ Կովկաս ուղարկուած էր շրջանը ռուսացնելու նպատակով, Թիֆլիսի մէջ սկսաւ տեղական սովորութիւններ…

Որքա՞ն ենք ճանաչում քրիստոնյա համշենցիներին

Մահիր Օզքան Մինչ տարածաշրջանում Օսմանյան կայսրության տիրապետությունը համշենցիները քրիստոնեական հանրույթ էին։ Դա են հաստատում թյուրքիստական ​​պատմագրության առաջատար դեմքերից Ֆահրեթթին Քըրզըօղլուն և օսմանյան փաստաթղթերը։ Ավելի վաղ մեկ այլ հոդվածումս էլ մեջբերված օսմանյան արխիվի մի փաստաթղթում (DH.ID 116 65) համշենցիները սահմանվում են որպես «հեմշին կոչվող հայերից կրոնափոխ մուսուլմաններ» (Քըրզըօղլուն, անշուշտ, որևէ ռիսկային բան չի տեսում թե՛ հայերի,…

Զուգահեռներ (Լոզանէն Նոյեմբեր 9)

Մ. Ք. Մեր ընթերցողներուն տօնական տրամադրութիւնը պիտի չուզէինք ստուերել` յիշելով եւ յիշեցնելով, որ մուտք կը գործենք 2023 տարեթիւ, որ կը զուգադիպի տխրահռչակ դաշնագրի մը 100-ամեակին: Պիտի չուզէինք անդրադառնալ չարաշուք տարեդարձի մը, եթէ  այսօր ալ  չգտնուէինք մօտաւորապէս նոյնանման պայմաններու կրկնութեան տխուր իրականութեան մը մէջ… 1923-ի յուլիս ամսուն, Զուիցերիոյ Լոզան քաղաքին մէջ Համաշխարհային Ա. պատերազմի դաշնակից պետութիւնները…