Յոդուածներ

Թրքական ազգայնամոլութեան «օսմանական շքերթը». Ի՞նչ Է… հայկական պատասխանը

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ «Նիւ Եորք Թայմզ»ը, 30 հոկտեմբերի իր թիւով եւ շարժանկարային արուեստի նորութեանց նուիրուած բաժինով, լոյս ընծայեց ուշագրաւ մեկնաբանութիւն մը թրքական շարժանկարի աշխարհը վերջերս ողողած՝ օսմանեան ժամանակաշրջանը վերակենդանացնող ժապաւէններու «զգայացունց» նորոյթին վերաբերեալ։ «Կարծէք Օսմանեան ժամանակաշրջանը բնաւ չաւարտեցաւ» ընդհանուր խորագրին տակ, միջազգային մեծ համբաւի տէր ամերիկեան թերթը կարեւորութեամբ տեղ տուած է Dan Bilefsky-ի նկարազարդ մէկ նիւթին,…

Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանէն շրջանաւարտ եւ Մեծ Եղեռնին նահատակուած հայ բժիշկներ

ՀՐԱՉ ՔԵՍՏԵՆԵԱՆ 26 յունիսի 1923-ին մեծ թիւով բժիշկներ հաւաքուեցան Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի (մինչեւ 1920 թ. կը կոչուէր Սուրիական բողոքական քոլեճ) «Ուեսթ Հոլ» սրահին առջեւ` հանդիսատեսը ըլլալու յուշատախտակի մը քօղազերծումին, որ պատրաստուած էր ի յիշատակ Համաշխարհային Ա պատերազմին զոհուած, թրքական բանակին մէջ ծառայող համալսարանի բժշկական կաճառէն շրջանաւարտ բժիշկներուն: Համալսարանի հանրածանօթ նախագահ Էտուըրտ Նիքոլէյ եւ բժշկական կաճառի…

Թուրքիայի բռնած ուղին. Ասիա՞, թե՞ Եվրոպա

Տաթևիկ ՍԱՐԳՍՅԱՆ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրք. Թուրքիայում նրա պաշտամունքը հասնում է գրեթե աստվածացման, նա ամենուրեք է` փողոցներում, բոլոր պետական հիմնարկներում, դպրոցներում, մարդկանց տներում: Ի՞նչն է պատճառը, որ Թուրքիայի Հանրապետության առաջին նախագահը, ստանալով Աթաթուրք (թուրքերի հայր)  պատվանունը, մնաց իր երկրի պատմության մեջ ամենահայտնի ու սիրելի քաղաքական գործիչը: Աթաթուրքը փորձեց փոխել Թուրքիան` ուղղել այն դեպի Եվրոպա` Արևմուտք` միաժամանակ պահպանելով…

Շատ տխուր յիշատակ մը զինուորական կեանքէս

Յարութիւն Գարանֆիլեան 1916 տարուան Հոկտեմբերին, Թուրքիոյ մայրաքաղաքը` Պոլիս կը գտնուէի: Ամէն կողմ զինուրական եռուզեռ: Գիշերները ամբողջ քաղաքը խոր մթութեան մէջ թաղուած էր, կարծես թէ իր բնակչութենէն պարպուած ըլլար: Պատրաստուած ենք Կալիցիոյ ճակատը մեկնելու համար եւ կը սպասենք վերջին հրամանի: Բայց մեր օգնութեան պէտք չտեսնուելով, հրաման ստացած ենք նորագոյն հրամանի մը սպասել…: Եւ գիշերները մինչեւ լոյս…

Ռիզեում 344 գյուղից և գյուղաքաղաքից 300-ը չի կրում իր իսկական անունը

Հայտնի է դարձել, որ 1921 թ. սկսած 30280 բնակավայրի անուն է փոխվել, քանի որ եղել են քրդերեն, հայերեն, հունարեն, լազերեն, չերքեզերեն, արաբերեն և այլն:  Խաղաղություն և ժողովրդավարաություն կուսակցության խմբակցության նախագահ Իդրիս Բալուքենի` խորհրդարանին ներկայացրած «Թուրքիայում անվանափոխված գյուղի, հանդակի, գավառի, նահանգի, աշխարհագրական վայրերի ու բնակավայրերի նախկին անվանը վերադարձնելու վերաբերյալ օրիագծի» համաձայն` Ռիզեում 344 գյուղից և գյուղաքաղաքից…

Հայերն օսմանեան բանակում (ԺԴ դարից մինչեւ 1918թ. ուրուագիծ)

 Անահիտ Աստոյեան Մատենադարանի աւագ գիտաշխատող Հայ-թուրք համակեցութեան պատմութեան հարիւրամեակների ընթացքում հայերը մեծ մասնակցութիւն են ունեցել Օսմանեան կայսրութեան կեանքի տարբեր ասպարէզներին` իրենց ստեղծագործ միտքը, աշխատասիրութիւնը եւ շինարար ոգին ի սպաս դնելով տէրութեան զօրացմանը: Երկրի տնտեսութեան եւ մշակոյթի զարգացմանը հայերի մասնակցութեան մասին նիւթը մշակուած է ուսումնասիրութիւնների մակարդակով: Օսմանեան կայսրութեան զինուած ուժերում հայ տարրին վերաբերող նիւթերը հիմնականում ցրուած…

Ողբերգութիւն մը, որ ոչ ոք պիտի հասկնայ (իսլամացած հայեր)

Արա Սուվալեան Նախ շնորհակալութիւն կը յայտնեմ ձեր ցուցաբերած հետաքրքրութեան համար, որովհետեւ այս հարցը շատ հրատապ եւ շատ կարեւոր է, որուն լուծում մը գտնելու համար Աստուծոյ կ՛ապաւինինք: Տարօրինակ, զարմանալի պատմութիւն մը, որ ըստ մեր գերդաստանի տարեցներէն լսածներուս` ահա այսպէս պատահած է… Սիրելինե՛ր, մենք տիգրանակերտցի հայ ընտանիք մըն ենք, եւ, ինչպէս գիտէք, Յորդանանի` Թուրքիայէն հեռու ըլլալուն պատճառով…

Կողոպտիչնե՞ր, թե՞ սեփականատերեր

 Երվանդ Ազատյան Այն օրվանից, երբ Ֆաթիհ սուլթան Մուհամմեդը գրավեց Կոստանդնուպոլիսը 1453 թ., օսմանյան իշխանությունները սկսեցին թալանել, քանդել եւ սրբապղծել հրով ու սրով նվաճված Փոքր Ասիայի բնիկ ժողովուրդների` խեթերի, հայերի, ասորիների, հույների եւ այլ ազգությունների մշակութային, ճարտարապետական հուշարձանները, ամրոցներն ու եկեղեցիները: Այժմ այդ մշակութային հարստությունները կեղեքողներն ու ավերողները, հանկարծ իրենք իրենց սեփականատերեր հռչակելով, պահանջում են օտար…

Կոմիտասի հետ

Թագուհի Արզումանեան* «Ինձ համար չկայ ուրիշ երկինք, քան իմ ժողովրդի հոգին» ԿՈՄԻՏԱՍ Գարեգին Լեւոնեանի յուշերում կարդում եմ Կոմիտասի անձնական նկարագրի մասին մի դրուագ: Միջահասակ, նիհար, ջղուտ եւ զգայուն, դէմքը՝ դեղնաւուն, աչքերը՝ արտայայտիչ եւ վառվռուն, գլուխը՝ ճաղատ, մօրուքը՝ ոչ «վարդապետավայել», այլ՝ ծնօտի տակ միայն թողած, ինքը արագաքայլ եւ անհամբեր, միշտ շտապող, միշտ աշխատասէր, կեանքից գոհ, լաւատես:…

Հայոց Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին ընդառաջ

Նազարէթ Պէրպէրեան Մինչ Երեւան կը փորձէ հայ մամուլին ուժերը համախմբել, Անգարա նոր թափ կու տայ թրքամէտներու… ներգրաւումին Համացանցի վրայ վերջերս շրջանառութեան մէջ դրուած տեղեկանքի մը համաձայն՝ Մ. Նահանգներու պետական քարտուղարութիւնը (արտաքին գործոց նախարարութիւնը) ձեռնարկած է թուրք եւ ամերիկացի երիտասարդ քաղաքական գործիչներու պատրաստութեան ու վարժեցման յատուկ ծրագիրի մը գործադրութեան։ Ծրագիրը կը կրէ «Երիտասարդ Թուրքիա–Երիտասարդ Ամերիկա. Նոր…