Յոդուածներ

Հայ-թուրքական հաշտեցման նոր նախաձեռնություններ ԱՄՆ-ում

ՀԱԿՈԲ ՉԱՔՐՅԱՆ Նախաձեռնության ընդառաջումն առավելագույնս Հայոց ցեղասպանությունը դուրս կմղի միջազգային օրակարգից Երբ հայատյացությունը պոռթկում է ապրում թուրք հասարակության մեջ, թուրքական պետությունը, խթանելով այդ պոռթկումը, հակահայկական նոր քայլեր է ձեռնարկում, իսկ պետական եւ կուսակցական գործիչները հայերի դեմ թշնամական ելույթներ են ունենում, եւ հատկապես մոտենում է ապրիլի 24-ը, անպայման ասպարեզ են իջնում պաշտոնական Վաշինգտոնն ու ամերիկյան այսպես…

2. Հայերն օսմանյան վարչական համակարգում. Բ. Լիբանանի հայ կառավարիչներ

Անահիտ Աստոյան Մատենադարանի ավագ գիտաշխատող 1859 թվականին Լիբանանում տեղի ունեցած քրիստոնյաների կոտորածները մեծ հուզում առաջացրեցին Եվրոպայում: Առաջին օգնության հասնողը Ֆրանսիան էր, որը 10.000 զորք իջեցրեց Լիբանանում` դրուզների և մարոնների միջև զինված բախմանը և քրիստոնյաների կոտորածներին վերջ տալու նպատակով: Կրքերի խաղավելուց հետո ֆրանսիական զորքը իր երկիրը վերադարձավ: Այնուհետև ստեղծվեց միջազգային հանձնաժողով, որը մշակեց Լիբանանի կարգավիճակի խնդիրը:…

Չարիքի կայսրություն

Պյոտր Բոլոգով Թարգմանաբար ընթերցողի ուշադրությանն ենք ներկայացնում ռուս լրագրող–գրող Պյոտր Բոլոգովի «Օսմանյան կայսրության ժառանգության մասին» հոդվածը: «Ապրիլի սկզբին Եգիպտոսում 93 տարեկան հասակում մահացավ պատմության մեջ ամենահզոր կայսրություններից մեկի թագավորող տան վերջին ներկայացուցիչը` Ֆաթմա Նազլիշահ Օսմանօղլու Սուլթանը: Նրա նախնիները` օսմանները, 14-րդ դարից մինչեւ 20-րդ դար իրենց նվաճումների թափով եւ չարագործությունների դաժանությամբ սարսափ էին ներշնչում ողջ քաղաքակիրթ…

Ապրիլ 24-ի դասերը, մայիս 6-ի ընտրապայքարը եւ «Հայեւթուրք արձանագրութեանց» յամեցող ուրուականը

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Քանի մը օր առաջ, Մեծ Եղեռնի վերաբերեալ համացանցային ընթերցումներուս եւ փնտռտուքներուս ընթացքին, պատահականօրէն հանդիպեցայ հայերէն կայքէջի մը, համացանցի եզրաբանութեամբ՝ blog-ի մը («բլոգ»), որուն հեղինակը յայտնապէս Հայաստանէն էր եւ կայքէջի այցելուներուն կ՛առաջարկէր իրենց տեսակէտը յայտնել զինք չարչրկող «Ապրիլ 24. Քաղե՞լ ենք դասեր» հարցին մասին։ «Բլոգ»ի հեղինակին հարցադրումը հետեւեալն էր. «Յարգելի հեղինակներ եւ մեկնաբաններ, «Մօտենում…

Թուրքիայի երկու դեմքերը. դաժանությունը քողարկող խաբուսիկ ազնվություն

Հարութ Սասունյան «Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր Երբ անցյալ ամիս Թուքիայի արտաքին գործերի նախարարը գաղտնի հանդիպում ունեցավ մի խումբ հայերի հետ Վաշինգտոնում, նա իր նենգ ժպիտով և անուշ լեզվով սիրաշահեց նրանց սիրտը: Սա թուրքական ավանդական դիվանագիտության կեղծ դիմագիծն էր: Անցյալ շաբաթ Թուքիայի ՄԱԿ-ի դեսպանը Նյու Յորքում բացահայտեց իր կառավարության վայրագ և հարձակողական դիմագիծը: Իմանալով…

Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի նախագահությանը

Ռագըփ ԶԱՐԱՔՈԼՈՒ Գրող և Մարդու իրավունքների պաշտպան Հնազանդեցումը, հարաճնշումը և տեղահանությունը 19-րդ և 20-րդ դարերի հիմնական գաղութատիրական քաղաքականությունն է եղել ու բոլոր աշխարհամասերում իր ազդեցությունն է ունեցել: Իսկ գաղութատիրության վերջին շրջանը հանդիսացող կայսերապաշտության (իմպերիալիզմ) դարում այս քաղաքականությունն իր ամենածայրահեղ կետին՝ ցեղասպանության է հասել: Հրեաների դեմ թշնամություն նշանակող հակասեմիտիզմը, դժբախտաբար, Եվրոպայում է արմատավորվել: Եվ ի հակազդեցություն սրան՝ սիոնիզմը ևս այս աշխարհամասում…

Մուստաֆա Քեմալը և Հայկական հարցը. Համեստ ներդրում հարցի ուսումնասիրության մեջ

Սաիթ Չեթինօղլու Մուստաֆա Քեմալի ընդդիմադիրների դեմ շինծու մեղադրանքներով իրականացված Իզմիրի և Անկարայի դատաքննությունների ընթացքում 1926 թ. «Թայմս»-ում տպագրված նրա հարցազրույցի ժամանակ Քեմալի տված բնութագրումների և բերած փաստարկների վրա հիմնվելով` ներկայացվում է, թե Քեմալը Հայկական հարցը որակել է որպես «անպատվություն»: Այդ հարցազրույցի հետ մեկտեղ Մուստաֆա Քեմալի` Ադանայում հանդես եկած հանրահայտ ելույթում ընդգծվել է, թե հայերը ոչ…

1. Հայերն օսմանյան վարչական համակարգում. Ա. Մահմեդականացած հայազգի պետական գորիչներ

Անահիտ Աստոյան Մատենադարանի ավագ գիտաշխատող Օսմանյան կայսրությունում պետական բոլոր պաշտոնները զբաղեցնում էին օսմանցի թուրքերը, մահմեդական այլ ազգերը և մահմեդականացած քրիստոնյաները, քանզի կառավարելու իրավունքը մահմեդականի մենաշնորհն էր: Շարիաթը (մահմեդականության իրավական օրենսդրությունը, որը հիմնված էր հոգևոր հրամանների և պատվիրանների վրա) թույլ չէր տալիս, որ մահմեդականը գտնվի քրիստոնյայի ենթակայության դակ: Այդ իսկ պատճառով հայերը երկար դարեր` մինչև 1839…

Իրավունք, փոխհատուցում և լուծում

Օրհան Քեմալ Ջենգիզ Թուրքիան Հայոց ցեղասպանության հարցում պետք է թե’ ներողություն խնդրի և թե’ «ներքին իրավական ճանապարհներ» ստեղծի` հայերի կրած նյութական վնասը փոխհատուցելու համար: Արդյոք հնարավո՞ր է Հայկական հարցի շրջանակներում որևէ միջազգային դատարանում Թուրքիայի դեմ դատական գործ հարուցելը և նրան փոխհատուցում վճարելու դատապարտելը: Այդ հարցին իմ պատասխանը հստակ է և հակիրճ. ո’չ, հնարավոր չէ: Թուրքիայի…

Հունական համայնքի նկատմամբ Օսմանյան կայսրության վարած քաղաքականության շարունակությունը հանրապետական Թուրքիայում

Գայանե Չոբանյան Թուրքագետ, մագիստրոս, ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետի թյուրքագիտության բաժնի հայցորդ, «Երիտասարդ թուրքագետների ակումբ» ՀԿ-ի փոխնախագահ, հեղինակ է մի շարք գիտական հոդվածների: Օսմանյան կայսրության փլուզումից հետո էլ Թուրքիայի Հանրապետությունը ժառանգեց այն բոլոր խնդիրներն ու դժվարությունները, որոնք կապված էին բազմէթնիկ ու բազմակրոն բնակչության առկայության հետ: Թեև նախորդ դարերի ընթացքում թուրք կառավարիչների որդեգրած քաղաքականության շնորհիվ հաջողվել էր բնակչությունը…