Յոդուածներ

ՄՈՒՇԻ «ԾՊՏՅԱԼ» ՀԱՅԵՐԸ

Նրանցից ոմանք այլեւս ծպտյալ չեն, հայերեն են սովորում ու վերադառնում քրիստոնյա արմատներին Քառասունհինգամյա կաշեգործ Նեջմեթթին Աքդաշը Մուշում եւ ընդհանրապես Արեւմտյան Հայաստանում ինձ հանդիպած հայերից ամենալավ հայերենն էր խոսում: Սեպտեմբերյան մի զով երեկո մենք նստել էինք Մուշ քաղաքի կենտրոնում գտնվող «Փարք Լոքանթասը» ռեստորանում: Սասունցի Նեջմեթթին Աքդաշը, ով իրեն ներկայացրեց երկրորդ անունով եւս` Արմեն Գալուստյան, պատմեց իր…

ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ ԴԵՐՍԻՄԻ ՀԱՅՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԻՆ

Ռուբեն Մելքոնյան Ներկայումս Թուրքիայի տարածքում գտնվող Դերսիմը տարբեր ժամանակաշրջաններում յուրահատուկ տեղ է զբաղեցրել ինչպես հայերի, այնպես էլ այդ տարածքներում հաստատված զազաների, քրդերի համար: Շնորհիվ իր աշխարհագրական դիրքի` Դերսիմը բազմիցս դարձել է ըմբոստների և հալածյալների ապաստարան: Կան տարածված ավանդազրույցներ, որ հենց այդ լեռնոտ գավառում է ապաստանել հայերի մի խումբ, որը 4-րդ դարում չի ընդունել քրիստոնեություն: Ավելի…

«Լը Մոնդ». իրենց արմատներն ուսումնասիրող հայ այցելուների առաջ Թուրքիան բացում է իր դռները

Ստորև ներկայացնում ենք  314 հազար տպաքանակով լույս տեսնող «Լը Մոնդ» թերթի 24.09.2010-ի համարում լույս տեսած հոդվածի թարգմանությունը: Հեղինակ՝ Գիյոմ Փերիե Դյուզյայլան 200 հոգանոց խաղաղ գյուղ է, որը գտնվում է Սվասի նահանգի կանաչ բլրի վրա, գյուղի միջով գետ է հոսում: Ալեխառն մորուքով մի քանի տարեց` ստվերում քարե նստարանին նստած, զրուցում են: Շատ զբոսաշրջիկներ չկան, այդ պատճառով էլ…

Քողարկուած Ցեղասպանութիւնը. 1938-ի Տերսիմի քիզիլպաշներու եւ հայերու ցեղասպանութիւնը

  Տեսարան Դերսիմից Օսմանեան թուրքիոյ իրաւայաջորդ հանրապետական կամ քեմալական Թուրքիոյ կողմէ ազգային փոքրամասնութիւններուն դէմ իրագործուած հաւաքական կոտորածներուն, ջարդերուն եւ ցեղային սպանդներուն մասին այսօրուան քաղաքակիրթ աշխարհը սակաւաթիւ աղբիւրներէ տեղեկութիւններ ունի միայն: Փոքր Ասիոյ դարաւոր բնիկ ժողովուրդներուն դէմ հանրապետական Թուրքիոյ գործադրած բռնարարքները առ այսօր կը մնան լռութեան ծածկոյթին տակ: 1920-ականներու հայկական Կիլիկիոյ բռնի հայաթափման, ասորիներու եւ պոնտացի…

ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՏՐԱՊԻԶՈՆԻ ՆԱՀԱՆԳՈՒՄ՝ ԸՍՏ ՕՍՄԱՆՅԱՆ «ԱԼԵՄԴԱՐ» ՕՐԱԹԵՐԹՈՒՄ ՏՊԱԳՐՎԱԾ ԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՎԵՐԱԳՐԵՐԻ*

ՄԵԼԻՆԵ  ԱՆՈՒՄՅԱՆ   Թուրքագետ Ինչպես հայտնի է, հայոց կոտորածների խնդիրը թուրքական ռազմական արտակարգ ատյանների կողմից քննվել է նաև՝ըստ Օսմանյան կայսրության շրջանների: Հոդվածն անդրադարձ է Տրապիզոնի դատավարությանը, որի ամբաստանագիրն ու դատական նիստերում լսված վկաների ցուցմունքները գիտական շրջանառության մեջ են դրվում առաջին անգամ: Տրապիզոնի հայ բնակչության տեղահանման ընթացքում կազմակերպված ջարդերը վկայվել են ոչ միայն հայ և օտար ականատեսների…

ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

 Հայկական 6 վիլայեթները 1995 թ. մայիսյան բարեփոխումների շրջանում Հայաստանի արեւմտյան հատվածի պայմանական անվանումը: Շրջանառության մեջ է մտել 367 – ից հետո, երբ Մեծ Հայքի թագավորությունը բաժանվել է Սասանյան Պարսկաստանի եւ Հռոմեական կայսրության միջեւ: Հետագայում Արևելյան Հռոմեական կամ Բյուզանդական կայսրության (ըստ հայկական աղբյուրների` Հունաց թագավորության) կազմավորումից հետո այն կոչվել է նաև բյուզանդական Հայաստան: Փոքր Հայքը (ընդգրկում…

ՍԵՎՐԻ ՀԱՇՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՅՄԱՆԱԳԻՐ

Հայաստանն ըստ Սեւրի դաշնագրի (10.08.1920թּ) եւ ԱՄՆ-ի նախագահ Վուդրո Վիլսոնի իրավարար վճռի  Ստորագրվել է1920թ.  օգոստոսի 10-ին Սևրում (Փարիզի մոտ), Թուրքիայի սուլթանական կառավարության և 1914-18թթ.առաջին համաշխահային պատերազմում հաղթած դաշնակից պետությունների (Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Իտալիա, Ճապոնիա, Բելգիա, Հունաստան, Լեհաստան, Պորտուգալիա, Ռումինիա, Հայաստան, Չեխոսլովակիա, Սերբերի, Խորվաթների և Սլովենների թագավորություն, Հեջազ) միջև: Հայաստանի հանրապետության անունից պայմանագիրը ստորագրել է Ավետիս Ահարոնյանը:…

ՊՈԼՍՈ ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՐԻԱՐՔԱՐԱՆԻ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔԸ ԲՌՆԻ ԻՍԼԱՄԱՑՎԱԾ ՀԱՅԵՐԻ ԽՆԴՐԻՆ

Պատմական դեպքերի և զարգացումների արդյունքում 15-րդ դարում ստեղծված Կոստանդնուպոլսի Հայոց պատրիարքարանը, բացի հոգևոր-կրոնականից, ունեցել է և ունի նաև աշխարհիկ-քաղաքական գործառույթներ` կապված Թուրքիայում ապրող հայության հետ: Օսմանյան կայսրությունում և այնուհետև Թուրքիայի Հանրապետությունում բնակվող հայության տարբեր խնդիրների նկատմամբ պատրիարքարանի կեցվածքին և արած քայլերին զուգահեռ` հետաքրքիր է դիտարկել նաև նրա մոտեցումներն ու քաղաքականությունը հատկապես Հայոց ցեղասպանության ժամանակ բռնի…

Տիրապետության տակ գտնվող միլլեթից դեպի փոքրամասնական քաղաքացիություն

Վարչապետի ելույթներից մեկում նշված «ներքին ինքնություն-արտաքին ինքնություն» արտահայտություններն սկսեցին քննարկվել Թուրքիայի օրակարգում: Արվեցին տարբեր «ինքնությունների» բնորոշումներ: Ըստ ոմանց` մեր ինքնությունը որոշող տարրեր են գենետիկ ու սոցիոլոգիական երևույթները: Ըստ այդմ` Թուրքիայում կան 30-ից մինչև 70-ի հասնող ներքին ինքնություններ: Այլոց կարծիքով էլ` ինքնություն ասվածը քաղաքական, աշխարհագրական ու մշակութային համատեղելիությունն է: Հետևաբար` բոլորս էլ թուրքիացի ենք: Կան նաև…

1942 թ. Ունեցվածքի հարկից մինչև 2002 թ. Թուրքիան

Ունեցվածքի հարկը ժողովրդի հարկադրումն է` ըստ ռասայական, կրոնական, դավանանքի տարբերությունների: 1942 թ. օգոստոսի 5-ին տվյալ ժամանակաշրջանի վարչապետ Շյուքրյու Սարաչօղլուն հետևյալն է ասում Թուրքիայի ազգային մեծ ժողովի իր ելույթում. «Մենք թուրք ենք, պանթուրքիստ ենք և միշտ պանթուրքիստ ենք մնալու: Պանթուրքիզմը մեզ համար ինչպես որ արյան հարց է, այնպես էլ` խղճի և մշակույթի խնդիր: Մենք ոչ թե…