Յոդուածներ

ՊՈԼՍՈ ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՐԻԱՐՔԱՐԱՆԻ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔԸ ԲՌՆԻ ԻՍԼԱՄԱՑՎԱԾ ՀԱՅԵՐԻ ԽՆԴՐԻՆ

Պատմական դեպքերի և զարգացումների արդյունքում 15-րդ դարում ստեղծված Կոստանդնուպոլսի Հայոց պատրիարքարանը, բացի հոգևոր-կրոնականից, ունեցել է և ունի նաև աշխարհիկ-քաղաքական գործառույթներ` կապված Թուրքիայում ապրող հայության հետ: Օսմանյան կայսրությունում և այնուհետև Թուրքիայի Հանրապետությունում բնակվող հայության տարբեր խնդիրների նկատմամբ պատրիարքարանի կեցվածքին և արած քայլերին զուգահեռ` հետաքրքիր է դիտարկել նաև նրա մոտեցումներն ու քաղաքականությունը հատկապես Հայոց ցեղասպանության ժամանակ բռնի…

Տիրապետության տակ գտնվող միլլեթից դեպի փոքրամասնական քաղաքացիություն

Վարչապետի ելույթներից մեկում նշված «ներքին ինքնություն-արտաքին ինքնություն» արտահայտություններն սկսեցին քննարկվել Թուրքիայի օրակարգում: Արվեցին տարբեր «ինքնությունների» բնորոշումներ: Ըստ ոմանց` մեր ինքնությունը որոշող տարրեր են գենետիկ ու սոցիոլոգիական երևույթները: Ըստ այդմ` Թուրքիայում կան 30-ից մինչև 70-ի հասնող ներքին ինքնություններ: Այլոց կարծիքով էլ` ինքնություն ասվածը քաղաքական, աշխարհագրական ու մշակութային համատեղելիությունն է: Հետևաբար` բոլորս էլ թուրքիացի ենք: Կան նաև…

1942 թ. Ունեցվածքի հարկից մինչև 2002 թ. Թուրքիան

Ունեցվածքի հարկը ժողովրդի հարկադրումն է` ըստ ռասայական, կրոնական, դավանանքի տարբերությունների: 1942 թ. օգոստոսի 5-ին տվյալ ժամանակաշրջանի վարչապետ Շյուքրյու Սարաչօղլուն հետևյալն է ասում Թուրքիայի ազգային մեծ ժողովի իր ելույթում. «Մենք թուրք ենք, պանթուրքիստ ենք և միշտ պանթուրքիստ ենք մնալու: Պանթուրքիզմը մեզ համար ինչպես որ արյան հարց է, այնպես էլ` խղճի և մշակույթի խնդիր: Մենք ոչ թե…

Թուրքիայի բնակչությունը 2009 թ.

2009 թ. վերջին պետական վիճակագրական ինստիտուտը հանդես եկավ Թուրքիայի պաշտոնական բնակչության մասին հայտարարությամբ:  2009 թ. վերջին հայտնի դարձավ, որ Թուրքիայի բնակչությունը կազմում է 72 մլն. 561 հազար 312 մարդ: Բնակչության 36 մլն. 462 հազար 470-ը կազմում են տղամարդիկ, իսկ 36 մլն. 98 հազար 842-ը` կանայք: 2009 թ. բնակչության աճը կազմել է 14.5 տոկոս: 2009 թ.…

ՊՈԼՍԱՀԱՅ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

Բուն Հայաստանի սահմաններից դուրս գտնվող հայ համայնքների շարքում իր կարեւոր դերն է ունեցել պոլսահայ համայնքը, որն այսօր կանգնած է լրջագույն խնդիրների առաջ: Հարկ է նշել, որ Օսմանյան կայսրության տարբեր վայրերում գոյություն ունեցած հայկական համայնքներից Ցեղասպանությունից հետո գոյատեւեց միայն պոլսահայ համայնքը, որն էլ տարբեր տարիներին համալրվեց գավառներից եկած հայերի հաշվին: Իսկ Թուրքիայի գավառներում հայկական համայնքային կյանք…

Գաղտնի քրիստոնյաները, գաղտնի հրեաները փողոցների անկյուններում

Պարզվում է` քրիստոնյա ծագմամբ 21 դեկան ու ռեկտոր ունենք… Դրանց մեծ մասը հայկական արմատներ ունի… Նրանց տների գետնահարկերում գաղտնի զանգակատներ /փոքր եկեղեցիներ, պաշտամունքի սենյակներ/ կան… üniversitehaber.com կայքէջը փետրվարի 29-ին հանդես եկավ նման տեղեկությամբ:  Մինչ այժմ բավականաչափ հոդվածներ եմ գրել Թուրքիայում բնակվող ծպտյալ քրիստոնյաների և հրեաների մասին: Օգտակար եմ համարում նախկինում իմ կողմից տրված տեղեկություններն այդ…

Հայաստանի ընդարձակմանն ուղղված ջանքերը

 Թուրքիայի Հանրապետության սահմանների ներսում բնակվում է մոտավորապես 60-70 հազար հայ բնակչություն: Խոսքը գնում է այն հայերի մասին, որոնց ինքնությունը բացահայտ գրված է իրենց անձնական վկայականներում: Նրանք իրենց ինքնությունը չթաքցնող և այն ժխտելու կարիքը չզգացող մեր հայ քաղաքացիներն են: Մեր այս հայ քաղաքացիները, մի քանի բացառությունները չհաշված, ընդհանուր առմամբ վատ վերաբերմունք չունեն մեր երկրի նկատմամբ: Մինչդեռ…

Քաղացիական իրավունքների նախաձեռնություն. Ունեցվածքի հարկը դեռևս գործում է

 Այս գործում որևէ հակասություն չկա՞: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Գերմանիայում նացիստների արածների համար ոչ ոք պետությունից հաշիվ չի պահանջում: Իսկ մեզ մոտ հիպոթեքներ կան հասարակական կարծիքի ձևավորման դեմ: Վախենում են ազատ քննարկել պատմությունը: Գերմանիան իր անցյալի հետ որոշ չափով առերեսվեց, ջանաց առերեսվել: Այդ իսկ պատճառով Գերմանիան դրսից ինչպես որ երևում է, այնպես էլ երևում է…

Մի կո’ղմ թող Դաշնակցության արխիվը, տե’ս օսմանյանը

Գրող, պատմաբան ու լրագրող Այշե Հյուրը ծնվել է 1956 թ. Թուրքիայի Արդվին քաղաքում: Բալկանյան արմատներով հայրն ու ստամբուլցի մայրը եղել են ուսուցիչներ: Մանկության տարիներին ապրել է Ուրֆայում, Նազիլլիում ու Էդիրնեում, ապա` տեղափոխվել Ստամբուլ: 1992 թ. ավարտել է Ստամբուլի Բողազիչիի համալսարանի պատմության, միջազգային հարաբերությունների և քաղաքականության բաժինը: 2005 թ. նույն համալսարանի Աթաթուրքի անվան ինստիտուտում պաշտպանել է…

ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՄԵՆԱՄՌԱՅԼ ԷՋԸ

Հայ ժողովրդի հերոսական, ազատագրական պայքարի ու մաքառումների անմար հիշատակներով հարուստ հազարամյակների պատմության մեջ 1915 թ. գրվեց ամենամռայլ էջը. օսմանյան թուրքերն իրագործեցին արեւմտահայության Մեծ եղեռնը, որին զոհ գնաց 1,5 մլն. մարդ, իսկ հարյուր հազարավոր հայեր ցրվեցին աշխարհով մեկ, ծնունդ տալով հայկական Սփյուռքին. Բավական է անգամ թռուցիկ հայացք նետել Օսմանյան կայսրության պատմությանը, համոզվելու համար, որ այն նվաճված…