Յոդուածներ

1938-Ի ՏԵՐՍԻՄԻ ՔԻԶԻԼՊԱՇՆԵՐՈՒ ԵՒ ՀԱՅԵՐՈՒ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԻՒՆԸ

ՎԱ­ՀԱԳՆ ԳԱ­ՐԱ­ԳԱՇ­ԵԱՆ  Տերսիմի ապստամբութեան ղեկավար` Սէյիտ Ռիզա  Օս­ման­եան Թուրք­իոյ իրա­ւա­յա­ջորդ հան­րա­պե­տա­կան կամ քե­մա­լա­կան Թուրք­իոյ կող­մէ ազ­գա­յին փոքրամասնութիւններուն դէմ իրա­գործ­ուած հա­ւա­քա­կան կոտորածնե­րուն, ջար­դե­րուն եւ ցե­ղա­յին սպանդ­նե­րուն մա­սին այ­սօր­ուան քաղաքակիրթ աշ­խար­հը սա­կա­ւա­թիւ աղ­բիւր­նե­րէ տե­ղե­կու­թիւն­ներ ու­նի միայն: Փոքր Աս­իոյ դա­րա­ւոր բնիկ ժո­ղո­վուրդ­նե­րուն դէմ հան­րա­պե­տա­կան Թուրք­իոյ գործադ­րած բռնա­րարք­նե­րը առ այ­սօր կը մնան լռու­թեան ծած­կոյ­թին տակ: 1920-ական­նե­րու հայ­կա­կան Կի­լիկ­իոյ բռնի…

Հայերի կոտորածների կապակցությամբ 1919-1921 թթ. Թուրքիայում հարուցված դատական գործերը. երեք մահապատիժ*

 Մելինե Անումյան  Թուրքագետ, Արևմտահայոց հարցերի ուսումնասիրության կենտրոնի գիտաշխատող, թուրքական բաժնի պատասխանատու: Հեղինակ է Հայոց ցեղասպանության և 1919-1921 թթ. Թուրքիայում երիտթուրքերի դեմ հարուցված դատավարության խնդիրներին նվիրված բազմաթիվ հոդվածների:  Օսմաներենից թարգմանել և հրատարակել է  այդ դատավարությունների արձանագրությունները և Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված հոդվածներ, որոնք դատավարության ընթացքում հրապարակվել են օսմանյան ՙԱլեմդար՚ օրաթերթում: Թեև ժամանակակից Թուրքիան շարունակում է ժխտել Մեծ Եղեռնի փաստը, այնուամենայնիվ, անհերքելի իրողություն է,…

«ԱՄԵՆ ՏԱՐԻ ԱՊՐԻԼԻՆ ՈՐՊԵՍ ԽՈՇՏԱՆԳՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ՄԵՐ ԴԵՄ Է ԳՈՐԾԱԴՐՎՈՒՄ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԸ»

Հ. ՉԱՔՐՅԱՆ Հայտարարել է վարչապետ Էրդողանի կառավարության խոսնակ Ջեմիլ Չիչեքը Ամեն անգամ, երբ ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատում օրակարգային է դառնում Հայոց ցեղասպանության բանաձեւի քվեարկության հարցը, Թուրքիան մատնվում է խուճապի: Թուրքական կառավարությունը բանաձեւի քվեարկությունը կանխարգելելու խնդրանքով, որպես կանոն, դիմում է ամերիկյան վարչակարգի միջամտությանը, քաղաքական շրջանակները երկրում հակաամերիկյան հիստերիա են հրահրում, իսկ թուրքական մամուլը, դառնալով ինչպես կառավարության,…

Դերսիմի հայերի ազգագրությունը – 6

Գևորգ Հալաջյան Դերսիմի հյուսիսային ինքնապաշտպանության բնական գոտին կազմող Մնձուրի և Մեռճանի լեռնաշղթաների տասից ավելի գագաթները մշտնջենապես ձյունածածկ էին: Դարերի ընթացքում կուտակված ձյան հաստ խավերը շրջապատի ապառաժների երանգ էին ստացել, դարձել կղմինդրագույն; Ձյունն իր մեջ սնուցում էր սպիտակ ձյունաորդեր, որոնք ծնունդ էին առնում ամռան տաքերին և անհետանում աշնան ցրտերին: Տեղացիների համոզումով այս ձյունաորդերը ձյունաոգիներ էին: Մնձուրի…

Մեր հետքերը, խոսքերը, սերը, վաստակը, կարոտը, սերը, ժողովրդական խաղիկները, վիշտը, ուրախությունն ու անուրջները մնացել են այս հողերում

Սուլթան Քըլըչ   Այսօր Ստամբուլի «Մալաթիա Հայ» (MalatyaHAY) կարճ անվամբ հայտնի «Մալաթիայի բարեգործ հայերի մշակույթի և համերաշխության» կազմակերպության ղեկավար խորհրդի անդամները այցելեցին Չամուրլու վայրում գտնվող Վանքից /Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք/ մնացած Վանք մատուռը:  Վանքի վերաբերյալ հետաքրքրիր զեկույց են պատրաստել: Խմեցին Վանքի հայտնի ջուրը և ճանապարհորդեցին հիշողությունների ճանապարհով: Մթնոլորտն ամենաշատը ջերմացավ ղեկավար խորհրդի նախագահ Հարութ Քուրումլուի…

Ոչ մուսուլմաններ, բազմացեք

Սելիմ Դերինգիլ Երբեմն նկատում եմ, որ այս երկրում իշխողների հիշողությունն ամբողջությամբ ոչնչացվել է: Վերջին օրերին ինձ մտածլու տեղիք է տվել Եվրոմիության գլխավոր բանագնաց Էգեմեն Բաղըշի լակոնիկ արտահայտությունը: ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում գտնվող Ուղղափառ եկեղեցիների՝ Եվրոխորհրդարանում կազմակերպված «Կրոնական ազատություն, դեպի Եվրոմիություն Թուրքիայի կամուրջը» խորագրով գիտաժողովում ելույթ ունեցած գլխավոր բանագնաց Էգեմեն Բաղըշին հիշեցրել են, որ Եվրոպայում մուսուլմանական բնակչության…

Այո՛, պարո՛ն Դավութօղլու, բայց…

Հայկ Դեմոյանը   Հայաստանի Հանրապետության Հայոց Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Այո՛, պարո՛ն Դավութօղլու, ես լիովին համաձայն եմ Ձեզ հետ, որ շատ բաներ են փոխվել թուրքական հասարակության մեջ, և 1915 թվականի «ողբերգական դեպքերն» այժմ հասարակական քննարկումների օրակարգում են,բայցհարց է ծագում` ինչո՞ւ են այդ դեպքերը ժխտվել: Դժվար է հավատալ, որ ժխտողական բնույթի բոլոր փաստաթղթերն ու հրապարակումները շուտով կհանվեն Թուրքիայի…

Դերսիմի հայերի ազգագրությունը – 5

 Գևորգ Հալաջյան    Թորոս (Թոռիտ) գյուղացի, պարթև հասակով, լայնաթիկունք, սևաչյա, սպիտակ փառավոր մորուսով Մունզուր աղայի (քուրդ) պատմածների համաձայն, գոմահանդերի (մեզրե) գոյությունը և իր տոհմանվան «Թոռնե Անայե փիլի»-ն կապված է հին պատմության հետ: Իրենց գյուղի անունը Թոռիտ չի եղել: Նախքան գոմահանդերի հիմնումը, իր նախնիները ապրելիս են եղել Քարտակ գյուղում, որը գտնվում էր Քարափանքների ստորոտում` հսկայական ժայռերի հովանավորության…

ՀԱՅԱՍՏԱՆ–ԹՈՒՐՔԻԱ. ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇ ՄԻՏՈՒՄՆԵՐ

Ռուբեն Մելքոնյան  Թուրքիայի իշխանությունների կողմից Ցյուրիխյան արձանագրությունների տապալումը լուրջ հարված հասցրեց այդ երկրի միջազգային հեղինակությանը: Դրանից հետո թուրքական կողմը սկսեց ձեռնարկել իմիտացիոն բնույթի քայլեր, որոնք միտված են տպավորություն ստեղծելու, թե հայ-թուրքական գործընթացը շարունակվում է եւ Թուրքիան հավատարիմ է իր ստանձնած պարտավորություններին: Այդ քայլերը, հետզհետե ծավալվելով, սկսեցին էական տեղ զբաղեցնել Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության մեջ: Թուրք ամենատարբեր…

Օսմանյան կայսրությունում բերդապարսիպի մեջ առաջին թաղամասային դպրոցը

Յերեմիա Չելեբի Քյոմուրճյանը (Ստամբուլի հուշեր, Վ. Հ. Թորգոմյան, Վիենա, էջ 238) հայտնում է, որ Գումգափուի Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին պատմականորեն անցյալից մեր օրեր Ստամբուլի հայերին  նվիրված մի գանձարան է. այն, աղոթքներով ու խունկի հոտով զարդարված ծիսական արարողության սրահ լինելուց բացի, եղել է համայնքի կրթական կենտրոն, 1480-ական թվականներին պաշտամունքային արարողության սրահում առանձնացված մի անկյունում Մաթևոս Վարդապետը կրթել…