Բերդեր-ամրոցներ

ՏԱՅՈՑ ՔԱՐ

ՏԱՅՈՑ ՔԱՐ. ամրոց և բնակավայր Տայք նահանգի Ճակք գավառում: Եղել է Մամիկոնյանների տոհմի տիրույթների կենտրոններից: Հայտնի է Տայոց քարի (Թավուսքարի) եկեղեցին` երկաստիճան պատվանդի վրա բարձրացող, ութախորան, կենտրոնագմբեթ հորինվածքով: Գմբեթատան բոլորակ տարածությունը շրջափակում են հատակագծում ուղղանկյուն ութ խորշեր, որոնցից արևելյանը` Ավագ խորանը (երկու կողմերում անկանոն եզրագծով ավանդատներով), ունի կիսաշրջանաձև ավարտ: Գմբեթի ութնիստ թմբուկը բարձրանում է ներսի…

ՏԻԳՆԻՍ

ՏԻԳՆԻՍ. ամրոց-դղյակ Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Շիրակ գավառում, Ախուրյանի աջակողմյան վտակ Տիգնիս գետակի աջ ափին: Ըստ պեղածո իրեղենների` հիմնադրվել է նախաքրիստոնեական ժամանակներում: IXդ. Բագրատունիները հիմնովին վերակառուցել և ամրացրել են Տիգնիսը, դարձրել իրենց ամրոց-դղյակը, որը թագավորանիստ Շիրակավանից և կաթողիկոսանիստ Արգինայից հավասար հեռավորության (մոտ 2,5կմ) վրա էր ու պաշտպանել է այդ քաղաքները, ինչպես նաև մայրաքաղաք Անիի մատույցները:…

ՏՄՈՐԻՔ

ՏՄՈՐԻՔ. ռազմական ամրությունների համակարգ Կորճայք նահանգում: Կոչվել է գլխավոր ամրոցի անունով: Ստեղծվել է հնագույն ժամանակներում (մ.թ.ա. II հազարամյակ)`ընդդեմ Միջագետքից սպառնացող վտանգի: Մ.թ.ա. XIII-VIIդդ. ասորեստանյան սեպաձև արձանագրություններում հիշատակվում է Նաիրի «երկրների» թվում` Տումե, Տումուրու անվանումներով: Մ.թ.ա. IVդ. եղել է առանձին գավառ` համանուն կենտրոնով: Հետագայում (հավանաբար Արշակունիների թագավորության ժամանակ) միացվել է Կորդուքին: Հայկական համառոտ հանրագիտարան, Հատոր 4,…

ՔՂԻՄԱՐ

ՔՂԻՄԱՐ. Խլոմար, Քղմար, Կուտմար, Կուտեռման. բերդ Աղձնիք նահանգի Աղձն գավառում, Քաղիրթ գետի ձախ ափին: Քղիմարի շուրջ եղել է բավականին մեծ բնակավայր, որի համար աղբյուրներում հիշվում է նաև որպես բերդաքաղաք: Քղիմարով է անցել Դվին-Դամասկոս ճանապարհը: Հայաստանի 387թ.բաժանումից հետո, գտնվելով պարսկա-բյուզանդական սահմանի պարսկական հատվածում, դարձել է Ակբա-Ափում պաշտպանական գծի կարևոր կետերից: 586թ. Քղիմարը պաշարել է բյուզանդական զորավար…