Արեւմտեան Հայաստանն այսօր

Թուրքիայում միակ հայկական գյուղը

  Այնտեղ` հեռուներում, մի գյուղ կա, որը Թուրքիայի միակ հայկական գյուղն է: Վաքըֆլը գյուղն է, որը գտնվում Հաթայ նահանգի Սամանդաղ գավառում: Նախ` զբաղվում են գյուղատնտեսությամբ` առանց քիմիական նյութերի, և արտադրում են միայն օրգանական արտադրանք: Այս հարցում նաև միակ գրանցված վայրն է: Եվ երկրորդ` Վաքըֆլըի պատմությունը ձգվում է շատ հին անցյալ: Վաքըֆլըն Թուրքիայի միակ հայկական գյուղն…

Երկու գետակ միավորվում են Չաթաքում

 Սարգիս Սերոբյան Շատախը, որը գտնվում է Վանա լճի հարավում և  ներառում  է  պատմական Մոկք, Բզնունիք և Անձևածիք բեյությունների որոշ հատվածները, թավ անտառներով ու հարուստ արոտավայրերով ծածկված լեռնային բնակավայր է, որը հիմնադրվել է Տիգրիս գետ թափվող Բաթման (Քաղըրք) և Շատախ (Ասբական) գետակների մավորման վայրում: Շատախի կենտրոնը «Թաղ» քաղաքն էր: 20-րդ դարի սկզբին քաղաքում և 100-ին մոտ…

Դերսիմի հայերի ազգագրությունը -2

Գևորգ Հալաջյան Դաշտակ քրդական գյուղի բնակչությունը պատկանում էր աղուջանների օջախին, որի փիրը Սեիդ-Ճաֆերն էր: Շենում, Արտաբերդում, նույնիսկ Մամեգիում (Մամիկ իշխանի գյուղը) շատ էին խոսում Դաշտակի բնակչության և ի մասնավորի Սեիդ-Ճաֆերի բացառիկ խելքի և վարչական կարողության մասին, ասում էին, թե հազվադեպ բացառությամբ նա գրել և կարդալ գիտի, քրդերենից բացի, խոսում է հայերեն և թուրքերեն, չկա գիրք,…

Աղթամար. կորուսյալ դրախտ

Այշե ԳՈՒՆԱՅՍՈՒՆ թուրք թարգմանչուհի է, մարդու իրավունքների պաշտպան։ 1995-ից Մարդու իրավունքների եւ ռասայական խտրականության թուրքական հանձնախմբի անդամ է, 2005-2007-ին եղել է քրդամետ օրաթերթի մեկնաբան։ 2008-ից «Ասպարեզ» հայկական շաբաթաթերթում վարում է «Նամակներ Ստամբուլից» խորագրով երկշաբաթյա սյունակը։ Իմ այցելությունն Աղթամար շփոթ մտքերի եւ զգացումների խառնակույտ էր, մեծ մասամբ՝ հուսահատության եւ վրդովմունքի, քանզի սերտորեն էի շփվել ցավոտ իրականության…

Դերսիմի հայերի ազգագրությունը – 1

 Գևորգ Հալաջյան Մինչև 17-րդ դարը չի հանդիպում Դերսիմ անունը: Թուրքական տիրապետությունից հետո է, որ Մանանաղիք, Քարիա և նույնիսկ Զրուան տեղանունների փոխարեն հանդես է գալիս Դերսիմը, որի մասին ժողովրդի մեջ պահպանվել էր պատմական հիմք ունեցող ավանդություն: 1604 թ. մի կողմից Շահ-Աբասն էր ամայացնում Արևելյան Հայաստանի շեն ու բարգավաճ ավաններն ու գյուղերը, իր հետ Պարսկաստան տանելով հայ…

Առաջին աղոթքը` 30 տարի անց

Դիարբեքիրի Սուրբ Կիրակոս հայկական եկեղեցում, որտեղ վերանորոգումը գրեթե ավարտին է հասնում, 30 տարի ընդմիջումից հետո առաջին անգամ աղոթեցին: Այսօր Դիարբեքիրի Սուրբ Կիրակոս հայկական եկեղեցում, որտեղ ավարտին է հասնում վերանորոգումը, 30 տարի ընդմիջումից հետո առաջին անգամ աղոթեցին: Պոլսո հայոց պատրիարքի փոխանորդ Արամ Աթեշյանի աղոթքը խառնվեց մզկիթում ընթերցվող կեսօրվա երրորդ ազանի հետ (մուսուլմանների աղոթքի հրավեր): Դիարբեքիրի Բույուքշեհիրի…

Նախաձեռնության «արտադրական սխալ» նահանգապետերը

Անցյալ շաբաթ Արևելյան Անատոլիայի զարգացման գործակալության /ԱԱԶԳ/ հրավերով այցելեցինք Վան, Մուշ, Բիթլիս և Հաքքարի: 2006 թ. հրապարակված մի օրենքով` երկրում ստեղծվել է 26 զարգացման գործակալություն: Զարգացման գործակալություններն աշխատում են Պետական պլանավորման կազմակերպության հետ համաձայնեցված կերպով, սակայն իրենց մոտ գտնվող միջոցների բաշխման դեպքում կիրառում են ավելի անկախ աշխատանքային մեթոդ: Ամեն տարի ԱԱԶԳ ծրագրերի մրցույթ է կազմակերպում…

ՄՈՒՇԻ «ԾՊՏՅԱԼ» ՀԱՅԵՐԸ

Նրանցից ոմանք այլեւս ծպտյալ չեն, հայերեն են սովորում ու վերադառնում քրիստոնյա արմատներին Քառասունհինգամյա կաշեգործ Նեջմեթթին Աքդաշը Մուշում եւ ընդհանրապես Արեւմտյան Հայաստանում ինձ հանդիպած հայերից ամենալավ հայերենն էր խոսում: Սեպտեմբերյան մի զով երեկո մենք նստել էինք Մուշ քաղաքի կենտրոնում գտնվող «Փարք Լոքանթասը» ռեստորանում: Սասունցի Նեջմեթթին Աքդաշը, ով իրեն ներկայացրեց երկրորդ անունով եւս` Արմեն Գալուստյան, պատմեց իր…

Տարին «մեկ» անգամ

Աղթամարում գտնվող 1095 տարվա պատմություն ունեցող Սուրբ Խաչ եկեղեցու քարե պատերին ուղղված ձեռքերն ու դեմքերը, խաչակնքումները 95 տարվա կարոտից և անձկությունից շատ ավելին էին արտահայտում: Անչափ դժվար է բացատրել մեկդարյա վաղեմություն ունեցող վերքին այն մի փոքր սպեղանու, իրենց նախահայրերից մնացած այն ավանդի զգացողությունը, որ կար իրենց մարմիններում: 2010 թ. սեպտեմբերի 19-ին Աղթամարում տեղի ունեցածները նման…

Աղթամարում՝ տարիներ անց

Այշե Հյուր Գրող, պատմաբան ու լրագրող Այշե Հյուրը ծնվել է 1956 թ. Թուրքիայի Արդվին քաղաքում: Բալկանյան արմատներով հայրն ու ստամբուլցի մայրը եղել են ուսուցիչներ: Մանկության տարիներին ապրել է Ուրֆայում, Նազիլլիում ու Էդիրնեում, ապա` տեղափոխվել Ստամբուլ: 1992 թ. ավարտել է Ստամբուլի Բողազիչիի համալսարանի պատմության, միջազգային հարաբերությունների և քաղաքականության բաժինը: 2005 թ. նույն համալսարանի Աթաթուրքի անվան ինստիտուտում…