Փոքրամասնութիւնները Թուրքիոյ մէջ

Օսմանյան փաստաթուղթ․ Բանվորական գումարտակներում ընդգրկված որոշ հայ տղամարդիկ սպանել են թուրք զինվորականների

Հայոց ցեղասպանության պատմությանը քաջատեղյակ մարդկանց լավ հայտնի են «Բանվորական գումարտակները» (Amele Taburları), որոնք օգտագործվել են ինքնապաշտպանության կարող հայ և հույն տղամարդկանցից ազատվելու նպատակով։ Սակայն համեմատաբար քիչ է հայտնի, որ պատահել են դեպքեր, երբ հայ կամ հույն տղամարդիկ ըմբոստացել են իրենց համար նվաստացուցիչ այդ դրության դեմ։ Հարկ է հիշեցնել, որ այս գումարտակներում ընդգրկված հայերն ու հույները…

Փոքր Ա­սիոյ ա­ղէ­տին եւ յու­նա­հայ գա­ղու­թի հիմ­նադր­ման 100-ա­մեա­կին նո­ւի­րո­ւած նկար­նե­րու ցու­ցա­հան­դէս ­Սի­րոս կղզիին մէջ

Հ.Յ.Դ. ­Յու­նաս­տա­նի ­Հայ Դա­տի յանձ­նա­խում­բի կա­պե­րը ­Սի­րոս կղզիի քա­ղա­քա­պե­տա­կան ու մարզ­պե­տա­կան շրջա­նակ­նե­րուն հետ եր­կար տա­րի­ներ կը հա­շո­ւեն, տար­բեր տե­սա­կի գոր­ծակ­ցու­թիւն­նե­րով, այ­լեւ Ար­ցա­խէն փոք­րիկ­նե­րու հիւ­րըն­կալ­ման յա­տուկ ծրագ­րի ի­րա­գոր­ծու­մով, որ 25 տա­րիէ ա­ւե­լի կը հա­շո­ւէ։ Այս տա­րի, ­Փոքր Ա­սիոյ ա­ղէ­տի 100-ա­մեա­կի նշման նո­ւի­րո­ւած ձեռ­նարկ­նե­րու ծի­րէն ներս, ­Սի­րոս-Էր­մու­փո­լիի քա­ղա­քա­պե­տու­թեան հետ գոր­ծակ­ցա­բար, նկար­նե­րու ցու­ցա­հան­դէս մը կազ­մա­կեր­պո­ւե­ցաւ Էր­մու­փո­լիի կեդ­րո­նա­կան ­Միաու­լի…

Թուրքիայում ֆուտբոլային խաղի ժամանակ Քուրդիստանի դրոշը պարզելու համար 5 մարդ է ձերբակալվել

Դիարբեքիրում «Ամեդսփոր»-«Բուրսասփոր» ֆուտբոլային հանդիպման ժամանակ Իրաքյան Քուրդիստանի դրոշը ծածանելու համար 5 մարդ է ձերբակալվել։ Այդ գործով իրավական գործընթաց սկսելու մասին ավելի վաղ հայտարարել էին Դիարբեքիրի նահանգապետարանը և Թուրքիայի ներքին գործերի նախարարությունը։ Ֆուտբոլային խաղը կայացել է սեպտեմբերի 26-ի երեկոյան։ Ինչպես պարզ է դարձել սոցիալական ցանցերում տարածված տեսագրություններից, խաղի ժամանակ որոշ երկրպագուներ ծածանել են Քուրդիստանի դրոշը։ Եղել…

Էդիրնեքափըում Փարամազի գերեզմանը ճանապարհի տակ է մնացել  

Վերջին մի քանի տարիներին հարձակվել են Վանի Տուշպայում գտնվող հայկական գերեզմանների, Հաթայի աշխատանքային թաղամասի հուդայական գերեզմանների, Ադըյամանի Մարա թաղամասում գտնվող ասորական գերեզմանոցների և Անկարայում Սինջանի հայկական գերեզմանատան վրա։ Սայաթ Թեքիր «Հարգանք և արդարություն հանգուցյալներին» նախաձեռնությունը հավաքվել է 2021 թ. հունվարից։ Քննարկումներից ութերորդը, որը սկսվեց 2021 թ. ապրիլի 10-ին, «Փորձառություններ և վկայություններ. ընտանիքները պատմում են հանգուցյալների…

Հայրենի կեանք

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ   «Զմիւռնիան հայոց եւ յունաց ցեղասպանութիւններու ուղեծիրին մէջ. բնաջնջում, հրկիզում եւ տարագրութիւն (սեպտեմբեր,1922 Թ.)» խորագրով եռօրեայ միջազգային գիտաժողովի աշխատանքներու ամփոփում Սեպտեմբեր 14-16 տեղի ունեցաւ «Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկ» հիմնադրամին կազմակերպած «Զմիւռնիան հայոց եւ յունաց ցեղասպանութիւններու ուղեծիրին մէջ. բնաջնջում, հրկիզում եւ տարագրութիւն (սեպտեմբեր, 1922 թ.)» խորագրով եռօրեայ միջազգային գիտաժողովը (համակազմակերպիչներ` Երեւանի պետական համալսարանի Հայագիտական հետազօտութիւններու հիմնարկ, Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Պատմութեան հիմնարկ, Խ. Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան, Պէյրութի Հայկազեան համալսարան, Սալոնիկի Արիստոտէլի…

Հայ եւ հրեա լինել Թուրքիայում հեղաշրջումների եւ սոցիալական ճգնաժամերի ժամանակ

Մուզաֆֆեր Էրոլ Օնդերջան Մութի 2022 թ. հուլիսի 15-ի առավոտյան Թուրքիայի հրեական համայնքը հայտարարեց, որ Ստամբուլի Հասքյոյի (Խասգյուղ-Ակունքի խմբ․) հրեական գերեզմանատան որոշ տապանաքարեր ոչնչացվել են, և հարձակման մեջ մեղավոր ճանաչված հինգ երեխաներ են ձերբակալվել։ Իսկ ոչ հեռավոր անցյալում՝ երկու շաբաթ առաջ, Մարդինի Միդյաթ գավառում ավերվել է պատմական ասորական գերեզմանատունը։ Գերեզմանատանը գտնվող եկեղեցու պահպանման հիմնադրամի ղեկավարը դեպքից…

Քեմալական հաղթանակը Զմյուռնիայի արյունոտ մոխիրների վրա

Էլեոնորա ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ «Մեր առջեւ այն բանի նշանն է, որ Թուրքիան մաքրվեց մատնիչներից եւ օտարերկրացիներից։ Այսուհետեւ Թուրքիան պատկանում է թուրքերին»։ Խոսքերը վերագրվում են Մուստաֆա Քեմալին։ Կարեւոր չէ, թե խոսքերն իրականում ում են պատկանում՝ Քեմալի՞ն, թե՞ վերագրվում են նրան. սա կասեր ոճրագործությանը մասնակից ցանկացած թուրք ցանկացած ոճրագործությունից հետո։ 1922 թ. սեպտեմբերի 13-ին Զմյուռնիայում սկսված հայ եւ հույն…

Գեդիքփաշայի սալաքարերն ու Նիկոյի մթերային խանութը

Գեդիքփաշայի սալաքարերն առաջին անգամ սկսեցին 1955 թ. հանվել։ Հենց սեպտեմբերին քաղաքապետարանի կողմից փոխվելու նպատակով հանված սալաքարերը դարձան կողոպտիչների զինանոցը: Արիս Նալջը Կրկին եկավ ջարդի հերթական տարելիցը: Ինձ հետևողները գիտեն, որ որպես Վիլյամ Սարոյանի «Յուրաքանչյուր մարդու պատմությունը պետք է պատմվի» կարգախոսը որդեգրած մարդ՝ որքան հնարավոր է, փորձում եմ ձեզ փոխանցել Թուրքիայի Հանրապետության նորագույն պատմության հայ, հույն,…

Իսթանպուլի Կուսակալութեան մէջ այսօր կարեւոր ժողով մը տեղի կ՛ունենայ Փոքրամասնութեանց Վաքըֆներու ընտրութեան առկայ հարցերուն շուրջ

Կը տեղեկանանք, որ այսօր յետմիջօրէին Իսթանպուլի կուսակալութեան մէջ նախատեսուած է կարեւոր ժողով մը, որուն ներկայ պիտի գտնուի նաեւ ներքին գործոց փոխ-նախարար Մուհթերէմ Ինճէ։ Ըստ մեր ստացած տեղեկութիւններուն, Թուրքիոյ ոչ-իսլամ փոքրամասնութիւններու համայնքային վաքըֆներու ընտրութեան կանոնադրութեան հրապարակումէն վերջ յառաջացած դժուարութիւնները պիտի քննարկուին այս խորհրդակցութեան ընթացքին։ Հանդիպման հրաւիրուած են փոքրամասնութիւններու հոգեւոր եւ աշխարհական առաջնորդները։ Հարկ է յիշեցնել, որ…

Թուրքիայում 1955 թ․ սեպտեմբերի 6-7-ի բռնարարքների ժամանակ փորձել են պայթեցնել նաև Իսկենդերունի ուղղափառ եկեղեցին

Թուրքիայի Հանրապետության պատմությունը լի է քրիստոնյա և այլադավան փոքրամասնությունների դեմ իրականացված բռնարարքներով։ 1955 թ․ սեպտեմբերի 6-ին և 7-ին հատկապես Կ․Պոլսում և Զմյուռնիայում հույների, հայերի ու հրեաների դեմ կատարված պոգրոմները արդեն հանրահայտ փաստ են։ Նաև հայտնի է, որ դրանք իրականում կազմակերպված են եղել Թուրքիա պետության կողմից։ Այս ցավալի դեպքերի տարելիցներին նորանոր փաստեր են ի հայտ գալիս։…