Արեւմտահայերն այսօր

ԱԶԳԱՅՆԱՄՈԼՈՒԹՅՈՒՆԸ ԽԱՐԽԼՎՈՂ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ԻՆՔՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՅՆԱՊԱՏԿԵՐՈՒՄ*

Իսրայելում հրատարակվող «Հաարեց» թերթի վկայությամբ թուրք հասարակության 64%-ը չի ցանկանում ունենալ իր հարեւանությամբ ապրող հրեաներ, 54%-ը` քրիստոնյաներ, 43%-ը` ամերիկացիներ: Բահչեշեհիր համալսարանի  կատարած այս հետազոտության  տվյալներով թուրք հասարակության համար անցանկալի երկրների շարքում առաջինը Իսրայելն է, երկրորդը` Հայաստանը, երրորդը`ԱՄՆ-ը:  Միասնական ինքնության կեղծիքի փլուզումը  Հանրապետության ստեղծումից ի վեր Թուրքիայի Սահմանադրությունը չի ճանաչում այդ երկիրը բնակեցնող մի քանի տասնյակ…

ԿՐՈՆԱՓՈԽ ՀԱՅԵՐԻ ՍԵՐՈՒՆԴՆԵՐ ԵՎՐՈՊԱՅՈՒՄ

Բռնի իսլամացված հայերի եւ նրանց սերունդների խնդրի ուսումնասիրությանը զուգահեռ ի հայտ են գալիս նրանց աշխարհագրական սփռվածությանը վերաբերող նոր եւ հետաքրքիր մանրամասներ: Մասնավորապես` Թուրքիայի կրոնափոխ հայերի թեմայի ուշագրավ եւ, միեւնույն ժամանակ, յուրահատուկ մասն է կազմում ներկայումս Եվրոպայում բնակվող իսլամացված հայերի սերունդների հարցը: Հայտնի է, որ ընդհանրապես կրոնափոխ հայության ներկայիս վիճակի մասին տվյալները, փաստերը շատ քիչ են,…

Տարվա մեջ մեկ անգամ

Որդվոց որոտման եկեղեցու վերականգնումը հովանավորվում է ՙՍտամբուլ՝ 2010՚ գործակալության կողմից: Բարձրացել է հայկական պատմական եկեղեցիների վերականգնման մի մեծ ալիք: Համայնքը գոհ է, որ ոտքի են կանգնեցվում այն հուշարձանները, որոնց սեփականատերն ինքը չի հանդիսանում: Եթե սեփականատերը հարմար գտնի, ապա իրեն պատկանող եկեղեցիներում կարող են անգամ պատարագ մատուցել` «տարին մեկ անգամ»: Վանա լճի ամենամեծ կղզու` Աղթամարի վրա…

Քու՞րդ, թե՞ հայ

Թուրքական պատմական ընկերության նախկին նախագահ Յուսուֆ Հալաչօղլուն վերին աստիճանի հավակնոտ է խոսում. -ՊԿԿ ահաբեկչական կազմակերպության մեջ 60-80 տոկոս հայ կա: Իրեն զանգահարելով` հարցրեցի. «Ինչի՞ հիման վրա եք դա ասում»: Հայտնեց, որ իր տեսակետը հիմնավորված է. -Գոյություն ունեն փաստաթղթեր: Թո’ղ որ մեկը վեր կենա և ինձ ասի, թե` «Սուտ ես խոսում»: Միասին բանավեճ կազմակերպենք իր ցանկացած…

Հայկական արմատներով մարդիկ

Ադըյամանից մի ընթերցող իր երկար նամակի միջոցով ցանկացել է ինձ հետ կիսվել իր ընտանիքի գաղտնիքների մասին: Պարզվում է` խոսքը գնում է մի գաղտնիքի մասին, որը պապերը բացել են հայրերի, հայրերն էլ` որդիների առաջ: Հետևյալն է ասում նա իր նամակում. «Մենք գյուղով մեկ հայ դյոնմեներ ենք, բոլորս էլ իրար ազգական ենք, կրոնափոխ ենք եղել, մահմեդական ենք…

ՊՈԼՍՈ ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՐԻԱՐՔԱՐԱՆԻ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔԸ ԲՌՆԻ ԻՍԼԱՄԱՑՎԱԾ ՀԱՅԵՐԻ ԽՆԴՐԻՆ

Պատմական դեպքերի և զարգացումների արդյունքում 15-րդ դարում ստեղծված Կոստանդնուպոլսի Հայոց պատրիարքարանը, բացի հոգևոր-կրոնականից, ունեցել է և ունի նաև աշխարհիկ-քաղաքական գործառույթներ` կապված Թուրքիայում ապրող հայության հետ: Օսմանյան կայսրությունում և այնուհետև Թուրքիայի Հանրապետությունում բնակվող հայության տարբեր խնդիրների նկատմամբ պատրիարքարանի կեցվածքին և արած քայլերին զուգահեռ` հետաքրքիր է դիտարկել նաև նրա մոտեցումներն ու քաղաքականությունը հատկապես Հայոց ցեղասպանության ժամանակ բռնի…

Տիրապետության տակ գտնվող միլլեթից դեպի փոքրամասնական քաղաքացիություն

Վարչապետի ելույթներից մեկում նշված «ներքին ինքնություն-արտաքին ինքնություն» արտահայտություններն սկսեցին քննարկվել Թուրքիայի օրակարգում: Արվեցին տարբեր «ինքնությունների» բնորոշումներ: Ըստ ոմանց` մեր ինքնությունը որոշող տարրեր են գենետիկ ու սոցիոլոգիական երևույթները: Ըստ այդմ` Թուրքիայում կան 30-ից մինչև 70-ի հասնող ներքին ինքնություններ: Այլոց կարծիքով էլ` ինքնություն ասվածը քաղաքական, աշխարհագրական ու մշակութային համատեղելիությունն է: Հետևաբար` բոլորս էլ թուրքիացի ենք: Կան նաև…

Շշուկները վերածվեցին խոսակցությունների

 «Շշուկներ Անատոլիայից» և «Խոսուն լուսանկարներ» վերնագրերով վավերագրական ֆիլմերը պատմում են այն հայերի մասին, ովքեր թաքնվել են Տավրոսի լեռներում և ապա` մահմեդականացել: 2009 թ. փետրվարի 27-ին` շաբաթ օրը, Թյություն Դեփոսու մշակութային կենտրոնում տեղի ունեցավ այն վավերագրական ֆիլմի ցուցադրությունը, որում արտացոլված է անցյալի հետքերը շոշափելու համար իր հոր գյուղ ուղևորված Ղազարոս Քըրջըլըյանի պատմությունը: Ֆիլմի ցուցադրումից հետո ռեժիսոր…

«Այլևս չեմ վախենալու հայ լինելուց»

Քազըմ Աքսեսը, որն իր ապրուստը վաստակում է` Մալաթիայում սեփական ձայնասկավառակները վաճառելով, հայտնել է իր հայ լինելու մասին և դիմել դատարան: Քազըմ Աքսեսը, որը նախքան Հրանտ Դինքի և 3 միսիոներների սպանությունները չէր նախաձեռնել փոխել իր անունը Սարգիս Ներսեսյանի, քանի որ քաշվում էր այդ հանգամանքից, հայտնեց, որ “այլևս չի վախենալու իր հայ լինելուց”: Այն հանգամանքը, որ Քազըմ…

Հայկական արմատներով թուրքերի դիմակավորված կյանքը

2004 թ. հրատարակված Ֆեթհիյե Չեթինի «Մեծ մայրս» գիրքը երևան էր հանել մի թուրքական իրականություն, որի մասին մեզնից ոմանք շատ լավ գիտեին, ոմանք էլ երբեք չէին լսել: Քրիստոնյա/հայ ծագումով մահմեդական թուրքեր… Չեթինն ուղեցույց էր վերցրել հենց իր կյանքը. Սեհեր անունով մորական տատը հայկական ծագում ուներ, և իրական անունը Հերանուշ էր: Գրքի հեղինակն այդ փաստի մասին տեղեկացել…