Ուխտագնացութիւն

Սարէն-Ձորէն. Մհերի դուռը

Սարգիս Սերովբեան    «Վանայ բերդէն դէպի յարեւելս նայելով` այգեստանեայց հիւսիսակողմը փոքրիկ լեռնագօտի մը կայ, որոյ արեւելեան գլուխը կ’ըսուի Զըմփ-զըմփ Մաղարա, արեւմտեան ծայրը՝ Ակռփի եւ մէջտեղը՝ Մհերի Դուռը»: Մեր ուխտաւորի պտոյտներուն անզուգական առաջնորդ Գարեգին Եպսկ. Սրուանձտեանցի «Համով Հոտով» անուն գիրքէն կ’ընդօրինակենք այս տողերը, եւ անոր հետ անգամ մը եւս ոտք կը դնենք Վան քաղաք. «…Այգեստան, եւ…

ՏԱՐԵԴԱՐՁՆԵՐ- Ուխտ Մուսա Լերան

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ   Լեռ իմ հայրենի, եւ ի՜նչ լեռ: Դարձեալ եկած եմ ուխտի. եկած ենք աշխարհի ամէն կողմերէն: Այնճարէն, Պէյրութէն, Աւստրալիայէն, Գանատայէն, Ամերիկայէն, Ֆրանսայէն, Անգլիայէն, Քուէյթէն, Հայաստանէն շուրջ 130 ուխտաւորներ: Համախմբուած ենք «Ս. Զէյթլեան» կեդրոնին մէջ, միասնաբար արշաւելու ԴԷՊԻ ՀԱՅՐԵՆԻ ՏՈՒՆ, դէպի հերոսական լեռը, դէպի Սուէտիա: Եռուզեռ է կեդրոնին մէջ, իրարանցում: Ուխտաւորները ճամբու դնելու եկած…

ՍԱՐԷՆ-ՁՈՐԷՆ. «Ամենափրկիչ Վանք»ի յիշատակարանը

Սարիգ Սերովբեան    Առաջին անգամ 1978-ին, ամրան պտոյտներէն մէկուն հանդիպած էինք Սեւ Ծովու հարաւային ափերու մեր գիտցածին չափ հայկական միակ վանքի՝ Տրապիզոնի Ամենափրկիչ վանքի յիշատակարանին։ Աւելի առաջ, ճշգրիտ տեղը մեզի անծանօթ եղող Տրապիզոնի այս վանքը բաւական փնտռած էինք Պոզթէփէ կոչուած թաղին մէջ, եւ կարծելով որ գտած ենք մեր փնտռած վանքը, այցելած էինք յունական Կուսանաց վանք…

Իմ սիրտը լեռներում է

Կարսի կեդրոնէն դէպի Րիզե մեկնող օթօպիւսը, որուն ճամբորդն էինք նաեւ մենք, շատ ալ աճապարուած չէր երեւեր տեղ հասնելու համար: Մեկնումի պահուն նկատեցինք, որ բոլոր տեղերը գրաւուած են, յոյս ունեցանքլ, թէ ուղիղ կը շարունակենք մեր ճամբան: Անփորձ ու միամիտ գտնուած եւ լրջօրէն սխալված էինք: Ապա տեսանք թէ` հազիւ քանի մը ճամբորդներ մինչեւ վերջին կանգառ պիտի երթային:…

ՍԱՐԷՆ-ՁՈՐԷՆ. Մենք ալ Անըն Անիի վերածեցինք

 Անցեալ թիւով խոստացած էինք գրել «Անին Անըի վերածելու ջանքերու մասին»: Թէ ովքե՞ր, ի՞նչ նպատակով կը պարտադրէին Հայոց պատմական մայրաքաղաքներէն ԱՆԻ-ն հնչել կոպիտ ԱՆԸ ձեւով: Ովքե՞ր Անիի փլատակները թանգարանի վերածելով՝ պարիսպի մայր դրան մուտքի ցուցատախտակին վրայ ալ «Անը Սելճուք Հարապէլէրի» գրել տուած էին, որ շատ ալ սխալ պէտք չէ ակնկալուէր, չէ՞ որ Անին փլատակ դարձած էր…

ՍԱՐԷՆ-ՁՈՐԷՆ. Իշխան, Էօշկ եւ Խախու տաճարներն ու Բանակի փլատակները

Պարխար եւ Չորդվան պազիլիքի տաճարներու մասին արտայայտուած էինք մեր նախորդ ՙՍարէն-Ձորէն՚ի մէջ՝ խոստանալով, որ կը շարունակենք Իշխան, Էօշկ եւ Խախուով: Ուրեմն, Եուսուֆէլիէն մեկնելով ու հետեւելով Ճորոխ գետի հոսանքին՝ կը շարունակենք մեր ճամբան, աւելի վերջ լիճի վերածուող Թորթումի գետի ափէն` հոսանքն ի վեր: Այս շրջանի ճանապարհները, բացի լեռ բարձրացողներէն, անպայման կ’անցնին ջրառատ գետերու` Պարխարի, Ճորոխի, Մուրկուլի…

Դէպի Կարս, Համշէն ու Տրապիզոն

Դեռ մինչեւ մօտ անցեալ, մեր տարեկան արձակուրդի օրերը ունէին պարզ նշանակութիւն մը, զոր կարելի է բացատրել ՙհանգստանալ՚ բացատրութիւնով: Սակայն վերջերս արձակուրդի այն նոյն օրերը բաւական հեռու են սովորական հանգստանալու սահմաններէն: Այժմ այդ օրերը մեզ կը պարգեւեն նոր յայտնութիւններ, նոր գիւտեր, զորս կ’արժէ ընթերցողին հետ բաժնել: Կը յիշեմ 2009-ի Օգոստոսին դէպի Տէրսիմ կատարուած շրջագայութեան տպաւորութիւններու տեղի…

ՍԱՐԷՆ-ՁՈՐԷՆ. Ո՜ Տայոց Աշխարհ

Պարհալ տաճարը Ազգային արժէքներու պահպանման ու պաշտպանման դժուար ու վտանգաւոր օրերուն, սովետական շրջանին ապրած եւ գործած, մեր պատմական յուշարձաններուն տէր կանգնող, նախանձախնդիր գիտնական մըն էր լուսահոգի մեր ճարտարապետ բարեկամը` Փրոֆ. Տիրան Մարութեան, որուն հրատարակած ՙՙՙԽորագոյն Հայք՚ անուն գիրքը ուղեցոյց եղած է մեզի, որ 70-ական տարիներուն ծանօթանանք` ռամիկի կողմէ անցեալի ՙՏիւնեա պիւզիւկիւ՚ (երկրի սրբան) անուանուած Թորթումի…

ՍԱՐԷՆ-ՁՈՐԷՆ. Մանազկերտ ալ հայեր կան եղեր

Երբ այս սիւնակը անուանեցինք, ասկէ-անկէ առանց ուղեգիծ մը որդեգրելու կամ ալ առանց կաղապարի մը մէջ ձեւաւորելու, սարէն-ձորէն ընտրել մեր նիւթերը: Այսուհանդերձ, ինչպէս որ ընթերցողը արդէն նկատած է, պատմամշակութային կոթողներու, ազգագրական բնոյթի նիւթերու առատութիւնը ատեն ատեն կե ստիպէ արտագրութիւններ կամ փոխառութիւններ ընելու տեղական կամ արտասահմանեան թերթերէ: Անցեալ շաբաթ Թեհրանի ՙԱլիք՚էն Շահէն Յովսէփեանէն էր մեր ՙՄրէն՚ի մասին…

ՍԱՐԷՆ-ՁՈՐԷՆ. Անի, Անը, Յիշատակ

 Երբ տակաւին անցեալ շաբթու, 28 Յունիսին կը շրջագայէինք Անիի աւերակները, նկատեցինք որ արդէն իսկ փոխուած էին ՙԱնը Սէլճուք Հարապէլէրի՚ (Անը Սելճուքեան աւերակներ) արձանագրութեամբ ցուցատախտակները: Թէեւ նորերուն վրայ դարձեալ կը նշուէր, որ Անը քաղաքը կերտողները Բագրատունի ցեղէն իշխաններ էին, բայց անոնց հայ ծագումը կամ Անիին երկար ատեն հայոց մայրաքաղաք ըլլալը կրկին ՙմոռցուած՚ էր: Անին շրջեցանք այս…